- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- N.
- NGl.
- L.
- A.
- H.
- O.
StPPP XI p. 76 (a. 1490) : debent loquere ad fideiussores.Cf. Th. VII 2,1659,81 sqq. formae loquentem esse:
HistTart p. 79 : hii Sarraceni erant Comanicum loquentes.
Ztschr. LXIX p. 43 (a. 1258) : ero pro vobis loquens.]
I.
1.
mówić, rozmawiać, przemawiać, dicere, fari,
alloqui.
Indicatur qua lingua
sq.
acc.
,
v.
gr. (idioma)]
Polonicum (
Lites I
p. 163, a.
1339
;
DokKKr II
p. 141, a.
1429)
, Teutonicale (
ArPrawn I
p. 14, a. fere
1400)
, Comanicum (cf.
).
2.
wypowiadać, głosić, opiewać;
(e)dicere, narrare,
canere.
3.
wyrażać, ogłaszać, podawać do wiadomości;
exprimere, praedicare, nuntiare,
v.
gr. fidem (operibus:
BRUNO Pass.
p. 190=
p. 3, 15 K.).
Praec.
de scriptis sim. i.
q. tenorem habere. Glossa
Pol.
AGZ XII p. 195 (a. 1449) : liber 1-itur alias «omawa», quia etc.
Constr.
ad
1—3: indicatur quid
a.
sq.
acc.
Additur cum
aliquo (alluditur ad
Vlg.
Ps. 27,3)
SCARB. Sap. I p. 109 : filii mendaces ... qui 1-untur bona cum proximis suis, mala autem in cordibus eorum.
Ib. III p. 242 : qui ... 1-etur cum proximo suo veritatem.
b.
sq.
de.
c.
sq.
pro.
d.
sq.
super.
e.
sq.
supra:
CodVit p. 1022 (a. 1416) : supra qua oppressione flendum pocius esset quam 1-ndum.
f.
sq.
enunt.
obi.
,
cf.
supra
35.
g.
sq.
enunt.
fin.
ArHist VIII p. 352 (a. 1499) : cum quibus stipendiariis multociens 1-tus sum, quod aduc manerent per aliquod ([sic) ]septimanas.
AKapSąd III p. 349 (a. 1530) : cepit ei 1-i, ut a talibus desisteret.Indicatur cui
a.
sq.
dat.
b.
sq.
cum.
c.
sq.
contra.
Indicatur modus
a.
sq.
adv.
,
v.
gr. tacite (
AKapSąd III
p. 212, a.
1526)
, male (de aliquo:
KrMU
p. 58,
37, saec. XV
in.)
, pacifice (alicui:
DŁUG. Hist.
IV
p. 180
),
praec.
in textibus
phil.
mathematice (
ExPhys fol. n Ia)
, metaphorice (
BYSTRZ. Top.
fol. q VIIb
;
;opp. proprie:
SZYDL.
p. 10
et saepius
ib.
), naturaliter (opp. innaturaliter:
WROCŁ. Epit. fol.
d Ia)
; nominaliter (
MatFil IV
p. 57,
saec. XIV)
, obscure (
BYSTRZ. Top. fol. z Va)
.
b.
sq.
abl.
,
v.
gr. mediocri voce (
AKapSąd III
p. 143, a.
1510)
, nutibus et signis (
VKyng
p. 719
)
, placido sono (de
lingua:
CRIC.
p. 33, v. 68
), incommutabili
veritate (de scriptura:
KodWp I
p. 63, a.
1209).
c.
sq.
locut.
adv.
,
v.
gr. in hanc sententiam (
CALLIM. Hist.
p. 53,
36)
, secundum rationem
(
MatFil IV
p. 65, saec.
XIV)
, secundum veritatem
(
ExPhys fol. n Va)
.
II.
iur.
t. t.
A.
1.
składać oświadczenie przed sądem; coram iudice
verba facere
StPPP VIII p. 382 (a. 1397) : pena XV, quia 1-batur in iudicio existens incompositus.
Ib. p. 472 (a. 1398) : pena ... quia alium 1-i informauit in iudicio.
N.
locut.
verbum alicuius
składać oświadczenie w czyimś imieniu; nomine alterius rem agere
KsgHenr p. 26 (saec. XIII) : dux ... 1-batur ibidem uerbum claustri exponens iudici et baronibus omnem ... actionem.
AGZ V p. 197 (a. 1456) : Anna ... per electum suum tutorem ... qui verbum eius 1-batur, constituit ... in suum ... procuratorem ... Dobeslaum.
ŁASKI ComPriv fol. 185b : ubi vir alterius verbum 1-i debet ... dicat sic: domine iudex, me dedistis illi homini prolocutorem.
Simili sensu
ab aliquo :
AGZ XIII p. 565 (a. 1468) : iussit citare dictum Mlodowsky ... et penam decerni ideo, quia 1-tus est a puero non habens procuratorium.
2.
zgłaszać pretensje, roszczenia, sprzeciw; vindicare sibi aliquid, obloqui, contradicere
ArPrawn V p. 416 (a. 1389) : molendinator resignavit uxori sue ... lectisternia singula ita, quod nullus habet ad ea 1-i.
StPPP XI p. 147 (a. 1408) : Michaheil solvit filie sue totum patrimonium, quot abuit aput eum, et filia nichil debet 1-i.
CracArt I p. 70 (a. 1424) : contra quod ... non valebunt quidquam 1-i.
Constr.
ad
1—2:
a.
sq.
ad:
RotKal p. 336 (a. 1428) : Pachna literam istam ... primo hodie ostendit et si heri ostendisset, ad ipsam 1-tus fuissem.
AGZ IV p. 197 (a. 1482) : Iohannes ... sipavit ... primum scupulum, quem ministerialis ... proclamavit, ut si quis ad ea 1-i deberet, 1-atur; et nullo contrario facto ... Iohannes ... scopulos sipavit.Cf. et 1521,19.
b.
sq.
contra.
c.
sq.
de
d.
sq.
pro.
e.
sq.
versus:
KsgSądWar I p. 34 (a. 1460) : nullus fuit, quis sibi culpam daret seu quis 1-retur versus ipsum.
f.
sq.
enunt.
obi.
PH XXXVII p. 380 (a. 1400) : in iudicio male 1-tus est Paulo plebano (potius de Paulo plebano) ... quod reservaret fures in ecclesia.
B.
1.
causam (super aliquem)
złożyć (słowne) oskarżenie w sądzie; accusationem ad iudicem de
ferre
KodKrak p. 383 (a. 1377) : causam aliquam in contubernio acturus aut 1-turus cum licentia seniorum stans proloquatur.
KsgPrzem I p. 16 (a. 1406) : Barthos ... expurgavit se in causa, quam Iohannes ... super ipsum 1-batur.Simili sensu intrans.
AGZ XII p. 70 (a. 1439) : Schadurka citans ipsum Stiborium non 1-batur alias «nye przypowyedal saa» coram dominis iuxta cittacionem.
2. aliquemoskarżać przed sądem; coram iudice accusare
StPPP II p. 230 (a. 1418) : potens erit ... Jacobus pro sua pecunia et dampno admonere, 1-i et maledicere eundem Cristinum.
III.
part
perf.
sensu subobscuro
InwKKr p. 91 : cappa ... nidos quosdam cum duabus pavonibus, in quarum medio cedulae duae quasi cum textu 1-to et retibus quibusdam auro [textis (sed corruptum videtur]).