- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- NGl.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- H.
- N.
- K.
I.
1.
linia, kreska;
lineamentum, linealis
longitudo.
Glossa
Pol.
GLc p. 11 : «kresa» 1-a.Per similitudinem
a.
linijka (tekstu), rząd liter, wiersz; versus, versiculus
Lites I p. 77 (a. 1339) : me supra in quinta 1-a hec verba ’et per se’ inter 1-as suplevisse ... de manu mea, que per oblivionem obmiseram.
KodPol II p. 477 (a. 1433) : hoc factum est non vicio, sed errore in quarta decima 1-a a principio sita.N. mus. linia nutowa; lineatio musica
SZYDL. p. 13 : quelibet clavis cum sua diccione in manu posita tangens membrum impar ponitur in 1-a et quelibet tangens membrum par ponitur in spacio.
KROMER MusFig fol. G IIIa : quodsi per signum aliquod 1-a pertineat, nihil aliud quam celerius esse modulandum designat.
MONET. fol. A IVb: omnis ... littera vel sedes, 1-a aut spacio disposita clauis dicitur.Ita saepius.
b.
pręga (na ciele), nacięcie; vibex, nota
DŁUG. Hist. IV p. 593 : caligae mortui praeciduntur ... non solvuntur, ita ut gladius praecidens 1-as vulnerum faceret in pedibus.
Ib. V p. 129 : condemnatus ... tres cruentas 1-as, quas accutissimus gladius sulcaverat, secum deferens.
c.
linia graniczna, granica;
limes.
d.
droga, szlak, kierunek; via, cursus.
N.
locut. adv.
(di)recta linea
prosto, w prostym kierunku;
(di)recte.
2.
a.
lignea
strychulec, linijka (drewniana); regula, hostorium
DokListPł p. 186 (a. 1435) : frumenta secundum consuetudinem fori sub 1-a lignea dicta wlgariter «strycholcz» mensurantes.
b.
zagon (na polu); lira,
porca
TPaw IV p. 520 (a. 1392) : Andreas non tetigit «ne zayol» duas 1-as «zagonow» ne obligacione Jasconis.
II.
1.
geom.
t. t. linia, tj. figura geometryczna
mająca tylko jeden wymiar, długość; quantitas
continua unam tantum
dimensionem i. longitudinem habens.
N.
definitiones m.
ae.
SZYDL. p. 13 : 1-a est magnitudo terminata ad unum, id est ad unam dimensionem, scilicet ad longitudinem.
GŁOG. Porph. fol. n VIIIb : 1-a est quantitas continua sub ratione longitudinis permanentis tantum considerata, latitudine et profunditate circumscripta, cuius extrema sunt duo puncta.
BYSTRZ. AnalPost fol. e IVb : 1-a est longitudo sine latitudine, cuius extremitates sunt duo puncta.
Distinguitur
asymptota (
sq.),
circularis (
sq.),
concava (
sq.),
convexa (
sq.),
contingens (
sq.),
curva (
sq.),
diagonalis (supra III 498,45 sqq.), incidentiae (
), item
perpendicularis, radialis, recta, reflexionis, refracta (refractionis), subtensa cf.
s.
v.
v.
N. opt.
naturalis sensibilis (opp.
mathematica)
VITELO Opt. p. 63 : omnis l-a, qua peruenit lux a corpore luminoso ad corpus oppositum, est l-a naturalis sensibilis latitudinem quandam habens, in qua est l-a mathematica imaginabiliter assumenda.Occurrit item in descriptionibus instrumentorum astr. , v. gr. crepusculi ( InstrAstr p. 129, a. 1408) , fiduciae (cf. et saepius), horaria ( ), item meridiana, orientis, occidentis, mediae noctis cf. s. v. v.
2.
log.
t. t.
praedicamentalis
kolejność orzeczeniowa; praedicamentorum series
MatFil VII p. 13 (saec. XV in.) : intellectus intelligit rem per reale eius apparens communissimum in relatione ad omnia supposita eiusdem 1-ae praedicamentalis.
Ib. II p. 30 (a. 1413) : licet 1-a praedicamentalis sit limitata quoad praedicamenta secundum sub et supra, tamen non est limitata secundum perfectionem.
WROCŁ. CongLog fol. e IIIa : totum vniuersale est quodlibet superius sumptum ad suum inferius in 1-a praedicamentali, vt animal ad hominem et homo ad Platonem, pars subiectiua est ipsum inferius sub toto vniuersali in 1-a praedicamentali sumptum, vt homo respectu animalis et quelibet alia species contenta sub suo genere.
3.
iur.
t. t. linia pokrewieństwa, ród, pokolenie;
ordo cognatorum, genus,
progenies, propago.
Additur
α.
gen.
consanguinitatis (
KodWp II
p. 117,
a. 1296
;
DokSZKr
p. 5, a.
1325
et saepius; item
consanguinalis et gladialis :
StPPP VI
p. 178,
a. 1521)
, generationis (
KodWp I
p. 363, a.
1265)
,
generis (
KodKKr I
p. 126, a.
1288)
, nativitatis
(
HERBORD
p. 153
;
ZapSądWp I 1,
p. 74,
a. 1401)
;, sanguinis (
KodMp I
p. 237, a.
1335
;
StPPP VII
p. 425, a.
1468)
, proximorum consanguineorum (
DokMp I
p. 180, a.
1372).
β.
adi.
directa (
DŁUG. LibBen I
p. 229
;
id. Op.
p. 190
;et saepius; additur
ex utroque latere :
StPPP VII
p. 471, a.
1492)
, secunda, tertia (
Lites II
p. 272,
a. 1413
;
RotPozn
p. 376, saec. XV
med.med
et saepius),
maternalis, maternitatis (
StPPP VII
p. 610, a.
1455
;
ib. VI
p. 196, a.
1521)
, paterna (patris
ib. VIII
p. 432, a.
1397
;
DŁUG. Op.
p. 190
;
ArPrawn I
p. 319, a.
1553
;; item
masculina :
DokKKr I
p. 309, a.
1406
; masculina seu paterna :
StPPP VI
p. 90, a.
1515).
Occ.
pochodzenie
(szlacheckie); (nobilis) origo
StPPP II p. 796 (a. 1473) : Stanislaus ... Mathiam ... de non nobili genere fore procreatum ... oblocutus est, 1-e et nobili genologie ipsius derogando.
III.
1.
kres, granica, miara;
finis, terminus,
modus.
2.
stopień; gradus (amoris).
3.
a.
rząd, szereg; ordo, series
AKapSąd II p. 783 (a. 1514) : II scutelle in alia 1-a, que sunt unius quantitatis ... item maior in eadem 1-a.
ArPrawn V p. 529 (a. 1517) : incipiendo ordinem in 1-a dextra suam quisque septimanam teneat (cf. ib. supra ordinem incipiendo ab ea parte, ut etc. ).
b.
porządek; ordo
DŁUG. Hist. I p. 363 (= II p. 127 ed. nov.): sedes Cracoviensis pene nihil a metropoli Gnesnensi differret, in his praesertim, quae 1-am correptionis ... desiderant.
KodUJ IV p. 96 (a. 1524) : espicopus Cracoviensis ... rem ad 1-am capitularis consilii hodiernae diei differens.