Ogólne
Pełne hasło
Więcej

LIBIDO

Gramatyka
  • Formylibido
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -inis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I. + libidinis voluntas: cupiditas, appetitus, voluntas, desiderium.
    • a.
      • α. + pro libidine (sua) ut libet
      • β. + prona libidine libenter
    • b. inf.
  • II.
    • 1. abstr. cupido, lascivia, voluptas corporis venerea.
      • α.
      • β. + libidinem admittere complere satiare
      • γ.
    • 2. concr. semen virile.

Pełne hasło

LIBIDO, -inis f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • NGl.
I. gorące pragnienie, pożądanie posiadania lub osiągnięcia czegoś, chęć, żądza; cupiditas, appetitus, voluntas, desiderium. Per abundantiam libidinis voluntas:
KodWp III p. 341 (a. 1370) : dantes ... mercatoribus ... facultatem ... res ... emendi vendendique ... iuxta ... cuiuslibet eorum l-is voluntatem.
Dicitur
dira ( PAUL. CR. p. 19, 122) , insana ( CRIC. p. 93, 52).
Constr.
a. abs. b. sq. gen. gerundii. c. sq. ad :
PrzMog p. 37 : mihi vis animi ingensque ad eam rem l-o fuit.
N. locut.
a. adverbiales
α. pro libidine (sua) zgodnie z ochotą, wolą; ut libet
CALLIM. Hist. p. 70 : et quia uirium plus haberent, pro l-e sua tum feminae sibi, tum infanti regi ... insultare.
MIECH. Chr. p. 230 : ex quibus doliis singuli hospites ... pro l-e hauriebant.
Cf. Th. VII 2,1337,5 sqq.
β. prona libidine chętnie, z ochotą; libenter
DŁUG. Hist. III p. 153 (= V p. 171 ed. nov.) : prona l-e effusurus animam, dummodo ulciscendi cupidine potiretur.
b. verbales libido est (sq. inf. ), aliquem incessit ( DŁUG. Hist. IV p. 238 ; ;cf. Th. VII 2,1336,22),movet ( PAUL. CR. p. 19, 122) , possidet ( CRIC. p. 93, 52) ; item libidine duci ( WROCŁ. EpitConcl fol. A II») .
II.
1. abstr. żądza rozkoszy zmysłowych, popęd płciowy; cupido, lascivia, voluptas corporis venerea.
Additur
carnis ( AKapSąd II p. 528, a. 1441 et saepius; cf. Th. VII 2,1333,41). Glossa Pol.
RFil XXIII p. 311 (a. 1444) : «cielność» l-o (cf. ib. p. 278, a. 1450).
Dicitur
effrenata ( CodEp III p. 49, a. 1450) , vecors ac foeda ( HUSSOW. p. 89, 635) , vesana ( CRIC. p. 218, 21).
N. locut.
libidinis illecebrae ( ArPrawn V p. 480, saec. XV med.), vel incentivum ( ConcPol X p. 386, a. 1410) . Constr. a. abs. b. sq. gen. subi. Occ. sq. gen. obi.
DŁUG. Hist. IV p. 729 : qui Wladislaus III rex in marium l-em proclivus ... suas abominabiles voluptates in expeditione ... non deserebat.
Iuncturae verbales
α. libidini inservire ( DŁUG. Hist. I p. 357 = 11 p. 122 ed.nov.) .
β. libidinem admittere ( ib. p. 358 = II p. 122 ed. nov. ), complere ( AKapSąd II p. 541, a. 1443) , satiare ( ZABOR. Tract. p. 30 : ubi falso leg. faciendae libidinis).
Simili sensu in imagine
libidinis facibus uri ( DŁUG. Op. p. 26 ).
Opp.
libidinem compescere ( STOB. Aret. fol. d IIa) , a libidinis illecebris se refrenare ( ArPrawn V p. 480, saec. XV med.med).
γ. ad libidinem aliquem rapere ( DŁUG. Hist. V p. 144 ; CALLIM. Hist. p. 30 ). ;
2. concr. nasienie męskie; semen virile.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)