I. tzw. justycyjonarz lub oprawca, urzędnik, który ścigał przestępstwa zagrażające spokojowi publicznemu i przeprowadzał śledztwo; magistratus, qui pacis turbatores publice persequebatur causamque in iudicio cognoscebat

ArPrawn IV p. 176 (saec. XIV med.) : maleficorum iudex seu i-us, qui dicitur «oprawcza».

Ib. V p. 86 (saec. XV) : in aliqua terra i-um rex non locabit et neque surrogabit.

Ita saepissime. Glossa Pol.

AKap Sąd III p. 82 (a. 1501) : plebanus ... maritum ... Anne tradiderat i-o alias «oprawczy» inculpando eum pro furto.

Cf. IUSTITIARIUS II 1 a.

II. tzw. prawidlnik, człowiek godny zaufania, pełniący z polecenia sądu określoną funkcję w danej sprawie (odbiór przysięgi, zeznań świadków, dokonanie wizji); vir bonus, cui vulgo fides habebatur, cui iudices in causis diiudicandis certa quaedam negotia peragenda (ut ius iurandum accipiendum, testimonia audienda sim.) delegabant

KodMaz I p. 151 (a. 1413) : statim procurator, notarius, i-us et preco interrogarunt partem adversam.

Ib. II p. 82 (a. 1425) : plebanus ... dixit: domine preco et i-e, «pravidlniku», ego ... revoco, quia dominus Przedbor hic super meo iurat etc.

Ita saepius. Cf. IUSTIARIUS IUSTITIARIUS 2.