- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- A.
I.
propr. gniew,
złość, oburzenie,
wściekłość; furor, iracundia,
indignatio.
Glossa
Pol.
GLcerv p. 610 : i-a, furor recens cito transiens, «gniew».
Eodem sensu etiam pl.
(saec. XV—XVI). Per abundantiam
ira indignationis
(e
Vlg.
Ps. 77,49
GALL
p.
81,7
;
ArPrawn IV
p. 37, saec. XIV
med.med)
;.
Locutiones selectae
a.
verbales
α. ira descendit (super aliquem:
KADŁUB.
p. 144
), excandescit (
MPH IV
p. 260,
saec. XIII)
, incandescit (
DŁUG.
Hist. I p. 405 = II
p. 170
ed.nov.,
cf.
in iram incandescere:
KADŁUB.
p. 219
)
, insulta (
CALLIM. Hist.
p. 80
).
β. iram concipere (
DŁUG. Hist. I p. 274 =
II
p. 33
ed.nov.
), effundere (irretractabiliter
id. Op.
p. 53
;
id. Hist. V
p. 426
;), erigere (contra aliquem:
IurMas I
p. 73,
a. 1398)
, exercere (
DŁUG. Op.
p. 49
)
, explere (in aliquem
id. Hist. II
p. 492
), exstinguere (in aliquo:
MARTIN. OP.
Serm.
p. 490
nlb.
), incurrere (
KodPol III
p. 3, a.
1125
;
HumRef
p. 10,
a. 1400)
, inicere (
KodMaz(L)
p. 124, a.
1398)
.
γ. ira candere (
DŁUG.
Hist. II p. 25 = V
p. 35
ed.nov.
), fervere (
Tom. I
p. 17, a
1507)
, perciri (
DŁUG. Hist. I p. 350 = II
p. 114
ed.nov.
), saevire (
AKapSąd II
p. 831, a.
1522)
, spumare (
BRUNO Pass.
p. 214 =
p. 32,19
K.
).
b.
pronominales
α.
ab ira :
DŁUG. Hist. I p. 554 = II p. 327 ed.nov. : plus caedis aliquanto ab ira, quam iusto bello editum est.
β.
ex ira :
NIC. BŁ. Tract. fol. 36b : ego semel percussi clericum ... ex ira.
ZabDziej II p. 194 (a. 1484) : dixit ex ira.
CorpJP III p. 431 (a. 1519) : unus alterum ... laeserit ... ex ira.Ita saepius saec. XV ex.
Constr.
a. abs. b. sq.
gen.
subi.
et
obi.
c. sq.
inter aliquos.
II.
meton. powód do gniewu;
irae causa
CodEp III p. 498 (a. 1392) : omnibus ... omnem i-am et offensam indulgemus, rancorem, quem erga ipsos gestavimus in amorem ... transformantes.
AKapSąd II p. 23 (a. 1417) : dimittet eis i-am et offensam.
APozn I p. 365 (a. 1464) : rancores et i-as ... sibi partiendo atque dimittendo.
AKapSąd II p. 298 (a. 1482) : pro bona pace ... omnes rancores, i-as et ... odium unus alteri ex corde dimittant.