- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- B.
- L.
- A.
- N.
- K.
I.
propr.
A.
1.
zawijać w coś, oplatać, opasywać;
obvolvendo circumdare, circumplicare.
2.
owijać wokół czegoś;
obvolvere, circumvolvere. Occ.
in aliqua re
osadzić na czymś (obracając);
(volvendo) alicui rei
imponere
RachWaw p. 323 (a. 1543) : pro 1 par cardinum ... in quibus i-tae sunt postes.
N.
part. perf.
loco subst.
involutum?
-i
n. ?
spirala;
spira
COPERN. Rv p. 424 (= p. 325, 20 ed.nov.) : Venus et Mercurius, quorum in latitudinem transitus latitudinum simul demonstrabuntur tribus ... euagationibus i-torum.
3.
splatać, gmatwać;
rotando implicare. Mediopass. et
refl. (w)plątać się; implicari, inhaerescere.
4.
toczyć, porywać ze sobą; volvendo
agere.
N.
sq. dat.
fin.
exitio (
Tom. XIV
p. 520,
a. 1532)
.
B.
1.
spowijać, osłaniać, okrywać; obtegere,
velare. In
imagine
aliquid nebulis dubietatis
(
PommUrk II
p. 430, a.
1280)
, latibulo oblivionis (
DokKujMaz
p. 128, a.
1282)
, velamento religionis (
CALLIM. Hist.
p. 178,29),
item (sensu latius
transl.
)
silentio (
IO. LUD.
p. 60,14
et saepius).
Occ.
zasypać; obruere
Visit. p. 722 (a. 1556) : fossa civitatis ... luto, scopis ac malorum omnium ... ruinis i-ta et inantiquitata vix planitiei terre ... non aequatur.
2.
ogarniać, otaczać, pochłaniać; circumdare,
obvolvere, circumplecti.
Praec.
undis, gurgite, igne
sim. In imagine
turbine occisionis (
KADŁUB.
p. 55
),
item de hoc mundo
ModlWW p. 25 : peccata mea grauant me, mundus i-it me, caro premit et inquinat.Occ. schwytać; capere
DŁUG. Hist. I p. 193 (= I p. 260 ed.nov.) : ne hostis infesti et potentis ... hamis i-amur.Mediopass. et refl. (za)nurzać się; immergi. Glossa Pol.
RFil XXV p. 152 (saec. XV med.) : obscuritas, qua est hic mundus i-tus «valal szą».
Praec.
in imagine, v. gr.
carnium
adipibus
(de gulosis:
MARTIN. OP. Marg. fol. p la)
, profundo
flagitiorum (
KADŁUB.
p. 69
),
item
cogitationibus (
Tom. XVI
p. 467, a.
1534)
;
etiam morte Christi (alluditur ad
Vlg.
Rom. 6,4; syn. se contegere:
AKapSąd II
p. 282, a.
1482)
.
II.
transl.
A.
1.
ogarnąć, owładnąć, opanować;
occupare,
amplecti.
Dicitur de
religione fidei Chri
stianae (
HERBORD
p. 154
;
;item de
societate fidei
ib.
p. 116
)
, miseria (
ib.
p. 151
)
, ignominia fugae (
DŁUG.
Hist. I p. 88 = I
p. 147
ed.nov.
),
etiam de
imitatione (foeda:
ib. I p. 57 = I
p. 116
ed.nov.
).
Mediopass.: zajmować się czymś, zagłębiać, oddawać czemuś;
incumbere, v.
gr.
consiliis (
SSrSil IX
p. 179, a.
1466)
, laboribus (in oppugnatione:
ib. VII
p. 188,
saec. XV ex.ex)
, negotiis (
Tom. VIII
p. 2, a.
1526
et saepius).
2.
mieścić w sobie, zawierać; continere (saec. XVI).
B.
1.
uwikłać w coś, obciążyć, poddać; implicare, irretire, obruere,
v.
gr.
incommodis
sim. (
PrzMog
p. 18
et saepius),
insidiis (
KADŁUB.
p. 48
et saepius),
litibus (
DANT.
in
Tom. XIV
p. 710
a. 1532)
, tributis (
DŁUG. Hist. V
p. 580
)
, bellorum stridoribus (
ib. I p. 537 = II
p. 309
ed.nov.
; simili sensu
armis:
ib. II p. 65 = III
p. 78
ed.nov.
), clade
sim. (
ib. V
p. 184
et saepius), item
in odium alicuius (
Tom. III
p. 219, a.
1514)
,
scrupulis (conscientiam
alicuius :
CodVit
p. 586,
a. 1423
; simili sensu
involvere
nude positum
StCrac p. 46 : propter quod multorum conscientiae fuerant saepius i-tae).
Praec.
iur.
aliquem citationibus (
KodUJ II
p. 195, a.
1459)
, debitis
sim. (
APozn I
p. 212, a.
1454
et saepius), poenis
sim. (
KodKKr I
p. 135, a.
1295
et saepius),
sententia excommunicationis sim. (
KodWp I
p. 446, a.
1279
et saepius).
N.
mancipio
sim.
uwięzić; in vincula conicere
KsgPozn p. 140 (a. 1424) : prout idem fuit carcere i-tus.
WilkLub p. 3 (a. 1455) : talis debet mancipio i-i ad octo dies et non debet emitti nisi soluta una sexagena.Mediopass. et refl.
α.
uwikłać się w coś, popaść;
implicari, incidere, v.
gr.
bello sim.
(saec.
XV), periculis (
KADŁUB.
p. 22
et saepius),
angustiis, curis sim. (
KodWp II
p. 248,
a. 1306
;
KrMU
p. 55,12
et saepius), aegritudine, infirmitate (
KodKrak
p. 243,
a. 1462
;
StPPP II
p. 672,
a. 1462)
, defectibus et gravedinibus (de loco:
DŁUG. LibBen
III
p. 39
)
, culpa, scelere sim.
(
UrkBBr
p. 222,
a. 1286
;
DŁUG. Op.
p. 621,
a. 1456
et saepius), errore (
ib.
p. 470
), confusione paenitudinis (
ib
. p. 53), item famae suspecti
hominis (
CorpJP III
p. 246,
a. 1512)
, in derisum hominibus (
ArPrawn I
p. 219,
saec. XV in.in)
.
Praec.
iur.
processibus et sententiis (syn. irretiri:
DokKKr II
p. 16, a.
1417)
, causarum strepitibus sim. (
CodSil V
p. 251,
saec. XIV med.med)
, (in) cautionem
fideiussoriam (
StPPP X
p. 52,
saec. XV in.
;
AGZ XIV
p. 408, a.
1454
et saepius), item aere alieno sim. (
DŁUG. Hist. II p. 323 = IV
p. 72
ed.nov.
et saepius).
N.
locut.
debito debitorie (alicui pro aliquo) :
KodMp IV p. 5 (a. 1386) : quo debito ... Gecz ciuibus Thoruniensibus pro ... Iacussio ... erat debitorie i-tus.
β.
wdać się w coś,
wmieszać,
wtrącić; se
immiscere.
2.
zobowiązać;
obstringere, obligare
KodWp III p. 141 (a. 1359) : decem marcas fideiussores ... solvere tenentur ... prout manu solida non compulsi nec coacti se i-erunt.
CodVit p. 195 (a. 1409) : Cruciferi litteris et sigillis quamvis ligant et i-unt homines, ipsa tamen implere non admittunt.
C.
1.
zwodzić, usidlać;
fallere, irretire
CodVit p. 195 (a. 1409) : Cruciferi ludificata spe nos ... i-ntes.
*SSrSil VIII p. 212 (a. 1463) : adverteretis, ne vos deceptionibus et verbis i-ret.
Ib. VII p. 147 (saec. XV ex.ex) : legatus credento fuit opinionibus i-tus.
2.
utrudniać, przeszkadzać; impedire
PP II p. 159 (a. 1453) : mercatores ... fluvium ... pervadere ... temptantes ... magna ... incurrebant discrimina ... fluvij ... difficultatibus i-ti.
DŁUG. Hist. V p. 639 : rex satagens ... res Prussiae per absentiam suam indifficultatas et i-tas componere.
Dogiel IV p. 180 (a. 1476) : quaedam iura ... justitias hominum perturbabant et i-bant.
Constr.
ad
I—II: aliquem (aliquid): a.
sq.
dat.
b.
sq.
acc.
KADŁUB. p. 115 : dudum ... tua (i. res tuas ) tectum scurilitas i-it naufragium, dudum inmanissime stoliditatis cetus te cum tuis absorbuit.
DokLub p. 87 (a. 1252) : indignationem Jesu Christi et s. Dei Genitricis Mariae in aevum i-antur.
KodMp III p. 199 (a. 1366) : venditionem ... sub pena viginti marcarum, quam me i-o, ratificare ... promitto.Ita saepius saec. XV. c. sq. abl. d. sq. ad :
KodWp V p. 515 (a. 1431) : debitum ... ad quod monasterium per fratrem Sandzywogium ... fuit i-tum et implicatum.
Tom. II p. 215 (a. 1513) : Christiana respublica ... ad magna discrimina i-ta.e. sq. de :
*Theiner I p. 408 (a. 1338) : respondit quod ... se de talibus i-re non valeret.f. sq. in c. acc. g. sq. in c. abl.
NIC. POL. p. 140,6 : corda supradicta quodlibet per se in vno globello i-e.
VHedv p. 581 : in quo cilicio i-tum corpus iacebat.
RotPozn p. 353 : racione cautionis fideiussorie, in qua ipsum i-erat.Ita saepius saec. XV—XVI. Cf. Th. VII 2,267,26 sqq. h. sq. inter :
MPH IV p. 487 (saec. XV med.) : obstaculo quodam ... inter pedes ... se i-nte ... cecidit.
III.
(singulare) wprowadzić;
inducere
DokLub p. 69 (a. 1206) : fratres ordinis s. Benedicti ... in possesionem ... dicte hereditatis iure hereditario in perpetuum i-imus.