Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INTEGRO

Gramatyka
  • Formyintegro
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum
Znaczenia
  • I.
    • 1.
      • a. + villam totaliter: amicitiam in priorem statum restituere, instaurare, renovare, praec.
      • b. integrum (indemnem) servare
    • 2. + vires reficere, renovare.
  • II.
    • A.
      • 1. supplere, addere (aliquam summam pecuniae alteri)
      • 2. coniungere, consociare
    • B.
      • 1.
        • a. in unum redigere; (mediopass.) zrastać się; concrescere. Dicitur praec. de corpore humano vel eius membris; item de homine
        • b. phil. aliquod totum facere (de eius partibus), in toto contineri; (mediopass.) składać się, być złożonym z czegoś; (ex partibus) componi

Pełne hasło

INTEGRO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • N.
I.
1.
a. przywracać do dawnego stanu, odnawiać, odbudowywać; in priorem statum restituere, instaurare, renovare, praec. villam sim. ( AGZ III p. 143, a. 1399 ; accedit totaliter: ArHist IV p. 157, a. 1250), sed etiam amicitiam ( Tom. III p. 368, a. 1515 : ut ... amicitia ... nostra veteri renovata et i-ta ... facilius ... communi defensioni operam navare possemus).
b. zachowywać w całości, w stanie nienaruszonym; integrum (indemnem) servare
KodUJ V p. 3 (a. 1549) : ut privilegia vestra sancta et i-ta maneant.
Dogiel IV p. 241 (a. 1526) : jura, privilegia, munimenta, libertates ... a ... regibus Poloniae ... concessa ... confirmamus, ratificamus, approbamus et i-amus.
Item sensu latius transl.
MARTIN. OP. Serm. p. 297 nlb. : ipse Christus in ortu suo virginitatem matris non laesit, sed i-uit.
2. vires sim.: odświeżać, pokrzepiać; reficere, renovare.
II.
A.
1. uzupełniać, dodawać; supplere, addere (aliquam summam pecuniae alteri).
Additur
ad plenum ( KodWp II p. 26, a. 1290).
2. przyłączyć, włączyć; coniungere, consociare
PP II p. 190 (a. 1454) : terras nostras et nos ipsos regno Polonie inwiscerauimus ... vniuimus, i-uimus et incorporauimus.
Tom. XII p. 11 (a. 1530) : velit rex saltem Montis Serici territorium nobis i-re, sicuti ... mater nostra ... tenebat.
Ita saepius.
B.
1.
a. scalić; in unum redigere; (mediopass.) zrastać się; concrescere. Dicitur praec. de corpore humano vel eius membris; item de homine *CantMAe I nr. 12, v. 5b (saec. XIV).
N.
aciem zebrać, zgromadzić; congregare
DŁUG. Hist. V p. 186 : in campo ante oppidum Choynicza i-tis instauratisque aciebus stabat exercitus integra die.
b. tworzyć całość, wchodzić w skład jakiejś całości; aliquod totum facere (de eius partibus), in toto contineri; (mediopass.) składać się, być złożonym z czegoś; (ex partibus) componi
AGZ III p. 143 (a. 1399) : lanei supradicti villam memoratam i-ntes debent in se mensuram leucarum ... continere.
KomPolit p. 189 (a. 1410) : de primis partibus i-ntibus civitatem, de domo, de partibus domus etc.
KodTyn p. 255 (a. 1430) : arabunt praedictos laneos et alios tres, qui insimul i-ant antedictum praedium.
Ita vulgo, item in textibus phil. , v. gr.
GŁOG. ExLog fol. 2a : partes integrales sunt, ex quibus i-atur argumentacio.
Ib. infra termini ... non i-ant argumentacionem nisi mediante proposicione.
WROCŁ. Dial. fol. A VIa : res naturalis perfecta dicitur, cum est ex materia et forma i-ta.
Ib. fol. A Va : partes nominis siue verbi ... integrales sunt, ex quibus verbum vel nomen i-atur et componitur.
Ita saepius.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)