- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- A.
- N.
I.
propr.
aerem
vel
abs. : wdychać, wciągać powietrze do płuc, oddychać,
dyszeć; spiritum (in pulmones) ducere, spirare
(saec. XV—XVI).
Cf.
INSPIRATIO
I.
II.
transl.
1.
zsyłać natchnienie, natchnąć; aliquem divino
afflatu et instinctu commovere, aspirare, ad aliquid faciendum excitare, inflare.
Glossae
Pol.
RFil XXIV p. 70 (saec. XV in.in) : Spiritus S. velociter i-at «ovene» mentes.
Ib. infra i-at «navodzi».
N.
locut.
inspirante (nobis) Deo, Domino sim. (
KodWp I
p. 111, a.
1228
;
KodMp II
p. 107, a.
1257
;
KodWp III
p. 104, a.
1358
et vulgo), divina (superna) gratia (
KodMp II
p. 1, a.
1153
; misericordia:
KodWp II
p. 195,
a. 1301
;
CodEp II
p. 8, a.
1386
et saepius).
Constr. : indicatur quem (quid)
a.
sq.
dat.
b.
sq.
acc. Indicatur finis
inspirationis
a.
sq.
ad:
DŁUG. Hist. I p. 102 (= I p. 162 ed. nov.) : ad eligendum virum tam sanctum in regem omnium corda ... i-antur.Cf. Th. VII 1,1962,51.
N.
α.
sq.
acc.
gerundivi
*CodEp III p. 494 (a. 1501) : qui Deus ad tam serium ... officium hunc virum deligendum dominationi vestre i-erit.Cf. Th. VII 1,1961,67 sq.
β.
sq.
acc.
rei omissa prp.
in :
Tom. IV p. 70 (a. 1516) : forte i-bit nos aliquando Deus eam mentem (nisi leg. ea mente), quod etc.Cf. Th. VII 2,1962,53—55. b. sq. enunt. fin. c. ut (quatenus) :
CodSil(M) I p. 45 (a. 1147) : si, ut eam visitaretis, vobis Spiritus Sanctus i-ret.
KsgHenr p. 90 : Deus ... i-erat ... principi ... quatenus etc.Cf. Th. VII 2,1961,73. 1962,52. Indicatur quomodo a. sq. abl. (v. gr. divina mente, Spiritu S.).
N. sq. gen.
ZabDziej I p. 37 (a. 1428) : bona voluntate instinctus et Sancti Spiritus i-tus.Cf. Th. VII 1,1961,29 sq. b. sq. adv. (per abundantiam additur divinitus: KodMp IV p. 68, a. 1399).
Item abs.
Cf.
INSPIRATIO II.
2.
aliquid alicui
zesłać coś, obdarzyć czymś, udzielić czegoś;
afflare, concedere, tribuere
KodWp III p. 493 (a. 1380) : missas cum devocione, quam Deus ipsis i-erit, debeant celebrare.
KodUJ I p. 60 (a. 1404) : gratiam suae visitationis reversuris benigniter i-ndo de Deo.
NIC. BŁ. Serm. I p. 419 : Spiritus S. multipliciter conceditur hominibus et i-atur
KodUJ IV p. 10 (a. 1502) : faciatis, ut ... Deus i-bit gratiam, eleemosynas ... pro peccatrice anima.
IANIC. p. 285 (epistula a. 1539) : quocirca, nisi saniora nobis Deus i-erit (ed. -vit) consilia, gravissimus regni casus est metuendus.
N. locut.
auribus alicuius
donieść, powiadomić o czymś; noium facere, aliquem de aliqua re docere, certiorem facere
*CodVit p. 523 (a. 1421) : quomodo hoc ... ad vestram noticiam sit deductum, nisi forsitan hoscium ... cor dolosum talia false conflata vestris auribus i-asset.
3.
(in malam partem) podniecać, pobudzić, poduszczyć;
incitare, movere, stimulare, instigare
ZabDziej II p. 294 (a. 1486) : sua temeritate i-tus kmethones duos ... repulit.
CRIC. p. 285 : hi ... nuntios equestres ... dementarunt, dementati prius ipsi i-tique ... a factiosis senatoribus.
N.
praesumptionem :
CodVit p. 777 (a. 1427) : i-te presumpcionis dolositas ... mentem tuam traxit in abusum.