Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INDUCTIVUS

Gramatyka
  • Formyinductivus
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -a, -um
  • Część mowyprzymiotnik
Znaczenia
  • I.
    • 1. qui adducit, adducendi facultate praeditus
    • 2. qui (aliquid) introducit, introducendi vi praeditus
  • II.
    • 1. qui ad aliquid (faciendum) adducit, exhortativus, suasorius
    • 2. qui ad aliquid efficiendum valet, alicuius rei (fiendae) causa est
  • III. phil. qui inductione (cf. s. v. IV) constat

Pełne hasło

INDUCTIVUS, -a, -um
  • F.
  • Th. (rec.),
  • Bl.
  • S. (-um
  • subst.),
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • H. et
  • Ha. (-um
  • subst.),
  • K.
I.
1. doprowadzający, posiadający zdolność doprowadzania; qui adducit, adducendi facultate praeditus
WROCŁ. EpitConcl fol. a IIIa : metaphysica ... non est i-a ad Deum per principium timoris et amoris ... sed inducit in Deum per rationes generales.
2. wprowadzający, posiadający zdolność wprowadzania; qui (aliquid) introducit, introducendi vi praeditus
GIEŁCZ. fol. D IIIa : negatio infinitans ... est ablatiua termini ab omni suo significato et cuiuslibet alterius i-a, intellige termini, cui immediate adiungitur, vt homo de significato principali significat humanitatem et ... addendo ei ly non, dicendo 'non homo' iam non stabit pro suo significato, sed pro omni alio a suo significato, vt boue, leone etc.
II.
1. nakłaniający, namawiający, zachęcający; qui ad aliquid (faciendum) adducit, exhortativus, suasorius
ChrPP p. 471 : Boleslaus dux suos ... multis verbis i-is ... ad victorie gloriam hortabatur.
NIC. BŁ. Serm. I p. 49 : quando ... aliquis ... suo malo facto vel verbo intendit alium ad peccatum inducere, vel etiam si ipse hoc non intendit ... factum ... tale ... de sui ratione habet, ut sit i-um ad peccandum.
2. sprowadzający, powodujący, przyczyniający się do czegoś; qui ad aliquid efficiendum valet, alicuius rei (fiendae) causa est
UrkBBr p. 175 (a. 1285) : istis ... factis, cum sint pacis i-a, placet nobis, ut ad tractandum de pace ... persone ... utiles eligantur.
VHedv p. 536 : loca ... secreciora et Deo dicata plus i-a meroris advertens, ad orandum libencius frequentauit s. Hedvigis.
Saepius addito gen. , v. gr. non devotionis sed neglegentiae ( ArHist V p. 25, a. 1408) , egestatis ( NIC. BŁ. Serm. I p. 121 ) , humilitatis et benevolentiae ( KrMU p. 112,30, saec. XV in.).
Constr.
ad I—II: a.abs. b. sq. gen. c. sq. ad (omnes ut supra).
III. log. t.t. indukcyjny, postępujący drogą indukcji; qui inductione (cf. s. v. IV) constat
GIEŁCZ. fol. B IVb : iste homo est animal et iste homo est animal ... ergo omnis homo est animal ... iste ascensus nihil aliud est quam argumentatio i-a.
BYSTRZ. Top. fol. 151a : documenta ex parte orationis seu sermonis ... sunt quadruplicia secundum quadruplicem sermonem, scilicet silogisticum, entimematicum, exemplarem et i-um.
Id. AnalPost fol. a Vb : patet per probationem suam i-am.
Ita passim in textibus phil. , v. gr. argumentum ( GŁOG. ExLog fol. L Ib) , consequentia ( BYSTRZ. AnalPr fol. a VIIb et saepius), propositio ( id. Top. fol. 151a et saepius). Cf. Th. VII 1,1245,25 sqq.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)