Ogólne
Pełne hasło
Więcej

GERMANUS

Gramatyka
  • Formygermanus, iermanus, germanus, germana,
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -a, -um -i -ae
  • Część mowyprzymiotnikrzeczownik
  • Rodzajmęskiżeński
Znaczenia
  • I. propr.
    • A. in linea consanguinitatis ascendens vel descendens.
      • 1. + pater
      • 2.
      • 3.
        • a.
          • α. + amitalis (amitivus, -a) amitae vel materterae filius (-a)
          • β. + avalis ab avia necessitudine coniunctus
          • γ. + avuncularis avunculi filius (-a)
          • δ. + patruelis patrui filius (-a)
          • ε. + sororius sororis maritus
        • b.
    • B. consanguineus, propinquus
  • II. transl.
    • 1. dilectus, carus (praec. de spirituali fraternitate coniunctis).
    • 2.
      • a. qui fratrem (sororem) decet, sincerus, verus.
      • b. rectus, iustus (v. gr. sensus).

Pełne hasło

GERMANUS s. IERMANUS, -a, -um
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • L.
  • H.
I. propr.
A. rodzony, tj. spokrewniony z kimś w linii wstępnej lub zstępnej; in linea consanguinitatis ascendens vel descendens.
1. de primo gradu consaguinitatis pater sim.
AGZ XII p. 342 (a. 1470) : pro capitibus patris et fratris suorum g-orum.
DŁUG. Band. p. 223 : per Johannem ... parentem et genitorem meum g-um.
Ita saepius.
2. de secundo gradu consanguinitatis frater, soror ex eisdem parentibus natus (-a).
Syn.
carnalis ( KodUJ III p. 184, a. 1492).
Inde eodem sensu
abs.
loco
subst. germanus,, -i m. et germana,, -ae f. Occ. przyrodni; eadem matre sed altero patre (vel eodem patre sed altera matre) natus (-a).
Syn.
uterinus ( OrtWp p. 42, saec. XV). Glossae Pol.
StPPP II p. 432 (a. 1437) : fratribus ... g-is alias «przyrodney bracy».
Ib. IX p. 98 (a. 1471) : sorores g-e alias «przyrodne» filie olim ... Nicolai.
3. de ceteris gradibus consanguinitatis
a. frater (soror) germanus(-a)
α. amitalis (amitivus, -a) stryjeczny, tj. syn (córka) siostry ojca lub matki; amitae vel materterae filius (-a)
StPPP VIII p. 417 (a. 1397) : Sulco ... frater g-us amitalis.
AKap Sąd III p. 142 (a. 1510) : matrem domini Zabrzezinski sororem amitivam illius g-am.
β. avalis krewny ze strony babki; ab avia necessitudine coniunctus
StPPP VIII p. 417 (a. 1397) : Potrassius ... frater aualis g-us.
γ. avuncularis et abs. : stryjeczny, tj. syn (córka) wuja; avunculi filius (-a)
AGZ XVII p. 195 (a. 1483) : Dorothea ... asserens se esse sororem awuncularem g-am ipsius Johannis.
Glossa Pol.
RotPyzdr p. 360 (a. 1426) : sororem g-am «wuyczam)».
δ. patruelis stryjeczny tj. syn (córka) brata ojca; patrui filius (-a)
PrPol p. 117 (a. 1398) : Stachna... vendidit totam suam partem hereditatis ... Starconi fratri suo g-o patrueli.
DokMp I p. 412 (a. 1417) : nos ... Johannes ...et... Jacobus fratres g-i patrueles etc.
Ita saepius.
ε. sororius mąż rodzonej siostry, szwagier; sororis maritus
StPPP VIII p. 324 (a. 1389) : pars molendini pro domino Benikone fratre suo g-o sororio fiet.
b. occurrit etiam amita ( AKapSąd III p. 142, a. 1510) , ava ( AGZ XII p. 344, a. 1470) , avunculus ( StPPP VIII p. 28, a. 1381 ; AKapSąd II p. 506, a. 1435 et saepius.
N. glossam Pol.
PP III p. 212, a. 1452 : auunculus suus g-us alis «wuy rodzony»
), gener ( StPPP II p. 403, a. 1434 ; AGZ XII p. 339, a. 1470 ; additur avunculi: StPPP VIII p. 393, a. 1397) , levir ( AGZ XVIII p. 2, a. 1469) , matertera ( AKapSąd III p. 154, a. 1511) , nepos ( ib. II p. 497, a. 1433 ; DŁUG. LibBen I p. 253 et saepius), patruus ( ib. I p. 301 et saepius; additur patruelis: StPPP II p. 886, a. 1493) .
B. krewny, krewniak; consanguineus, propinquus
CodVit p. 679 (a. 1424) : paternitas vestra ... debuisset Stanislao g-o suo suggerere, ne aliquid in preiudicium nostre maiestatis ... deberet attemptare (cf. contextum ).
ArPraw VIII p. 49 (a. 1446) : nobilis Msczislaus debet docere duobus g-is Zelasni.
ŁASKI ComPriv fol 30b : fratres et quidam g-i existentes ad ... lites non modicas saepius prouocantur.
II. transl.
1. de hominibus: drogi, ukochany; dilectus, carus (praec. de spirituali fraternitate coniunctis).
2. de rebus
a. należący do brata (siostry), braterski (siostrzany). Inde: szczery, serdeczny, prawdziwy; qui fratrem (sororem) decet, sincerus, verus.
b. właściwy, należyty, poprawny; rectus, iustus (v. gr. sensus).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)