Ogólne
Pełne hasło
Więcej

FIMBRIA

Gramatyka
  • Formyfimbria, finbria
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ae
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I. propr.
    • 1. vestimentorum extremitas, margo, limbus.
    • 2. capitis tegumentum, mitra
    • 3. cirrus (praec. pl.):
      • a.
      • b.
  • II. transl. pl.
    • 1. nugae
    • 2. + fimbrias (suas) dilatare (extendere); fila, (se) expandere

Pełne hasło

FIMBRIA s. FINBRIA, -ae f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc. (pl.),
  • B.
  • L.
  • K.
[generis n.
ConcPol VII p. 146 (a. 1420) : vestes ... circa fimbria in quatuor ... divisas.
Cf. infra 53 et Th. VI 764, 32.]
I. propr.
1. rąbek, brzeg szaty; vestimentorum extremitas, margo, limbus.
N. glossam Pol.
RFil XXIII p. 364 (saec. XV in.in) : f-am «podolku».
2. czepek; capitis tegumentum, mitra
StPPP II p. 593 (a. 1450) : terminum pro eo, quia ... departicionem ... palij et f-e vi extraxissent vestimentaque in ea femina laniassent.
3. frędzla; cirrus (praec. pl. ):
N. glossam Pol.
GLb p. 41 : f-a «strząmpky».
Indicatur materia
a. sq. adi. , v. gr. aurea ( AKap p. 195, a.1562 et saepius), auro intexta ( Tom. III p. 36, a. 1514) , margaritea ( Ksg RWar I p. 508, a. 1525).
b. sq. de :
AKapSąd III p. 272 (a. 1500) : f-e de rubeo «cowthir».
II. transl. pl.
1. rzeczy błahe, głupstwa; nugae
StPPP X p. 21 (saec. XV in.in) : si relictis legum et philosophicis f-iis ad sugenda theologice veritatis ubera converteres mentem tuam.
DŁUG. Op. p. 535 : coepit Sigismundus rex ... magnificare f-as et celebri sermone singula plus iusto celebrare.
2. nici, więzy; fila, solummodo in locut. fimbrias (suas) dilatare (extendere); rozprzestrzeniać (się), rozszerzać, rozciągać; (se) expandere
ZABOR. Tract. p. 66 : frustra igitur contendunt saeculares contra immunitatem spiritualium f-as suas dilatando.
CIOŁ. Lib. II p. 75 : ipsi semper f-as suas dilatando terras alienas ambire non cessabunt.
DŁUG. Hist. III p. 279 : pestis ... ita furiose ... suas dilatavit f-as, quod in plerisque locis vix dimidietatem reliquerit gentium.
Ita saepius. Cf. Th. VI 765,42 sqq.
N.
rozwodzić się, obszernie przedstawiać; longum esse
URSIN. p. 128 : de qua elegantia ... recenciores docti ... viri permulta precepta accuratissime tradiderunt, in hoc f-as non dilatabo meas, sed de litterarum exitu perpauca in medium proferre statui.
Occ. sq. gen. privilegii :
Tom. XVI p. 209 (a. 1534) : modo illa non cupiat ita extendere f-as privilegii ... ut area nostra propter illius libertatem ... arctari debeat.
Item sensu latius transl.
fimbrias pusillanimitatis (vanitatis) dilatare puszyć się; se inflare, superbia intumescere
GALL p. 4, 5 : igitur, ne viles persone videamur, vanitatis f-as dilatare ... decrevimus.
Ib. p. 120,7 : tantum opus non ideo cepi, ut per hoc f-as mee pusillanimitatis dilatarem.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)