Ogólne
Pełne hasło
Więcej

QUAM

Gramatyka
  • Formyquam
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana
  • Część mowyprzysłówek
Znaczenia
  • I. (sensu interrog.) jak, jakże, w jaki sposób, w jakim stopniu, jak bardzo: quo(nam) modo, qualiter (in interrogationibus pendentibus et non pendentibus
  • II.
    • A.
      • 1. + tam (sic) ... quam tak(i) ... jak, zarówno ...jak
      • 2.
        • a. jak naj-
          • α. + quam dignus dignissimus
          • β.
          • γ.
    • B. niż, jak
      • 1. comp.
        • α.
        • β.
        • γ.
        • δ.
        • α. + propior (propinquior) est quam (quod):
        • β. + magis potius
      • 2.
  • III.
    • 2.
    • 3. + quando
    • 5. + si
    • 6.

Pełne hasło

QUAM adv.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • A.
  • N.
  • O.
  • W.
[vocis significationes enumerat
GŁOG. Alex. I fol. Qq Va : capitur q-m ... quinque modis: primo capitur electiue, vt ‘melius est confidere in Domino q-m in principibus’, secundo associatiue, vt ‘tam Socrates quam Plato disputant’, tertio augmentatiue, vt ‘ecce quam bonum et quam iocundum’, quarto comparatiue, vt ‘Socrates est melior quam Plato’, quinto ammiratiue, vt ‘o quam metuendus est locus iste’, inde: ‘eligit, associat, augmentum quam tibi signat’.]
I. (sensu interrog. ) jak, jakże, w jaki sposób, w jakim stopniu, jak bardzo: quo(nam) modo, qualiter (in interrogationibus pendentibus et non pendentibus; in exclamationibus; cum adi. et adv.).
II. (sensu compar.)
A.
1. in iunctura tam (sic) ... quam tak(i) ... jak, zarówno ...jak; aeque, non minus, item.
Eodem sensu
quam ... quam : AMedi III p. 96 (saec. XV med.) : expositores q-m Hebraei q-m catholici. ZabDziej IV 1 , p. 97 (a. 1558) : utriusque q-m Ruthenalis q-m Polonicalis partis decretum. Simili sensu in iuncturis idem ... quam, nihilominus ... quam, tam etiam ... quam etiam, tum ... quam, sim., cf. s. v .v.
N. omisso
tam : KrMU p. 54, 7 (a. 1407) : quamvis dominum rectorem ab antiquo hic q-m in Praga ... noscerem.
2. cum adi. et adv.
a. jak naj-; quanto (anteponitur omnibus gradibus adi. vel adv. ad sensum gradus superl. proxime accedendo). Notabiliora quaedam
α. quam dignus (i. dignissimus : AGZ XV p. 289, a. 1491) , quam dilectus (i. dilectissimus: PommUrk III p. 368, a. 1299) , quam libens (i. libentissimus: Tom. XIII p. 51, a. 1531) , quam magnus (i. maximus: ConcPol VI p. 228, a. 1398) , quam multus (quammultus, cf. supra VI 535,48 ), cett.; quam celeriter ( cf. supra II 300, 6 sqq.), quam cito (quamcito, cf. supra II 456, 20 sqq.), quam multum ( cf. supra VI 533, 43 ), quam plene ( cf. supra 669, 32 sqq.), quam statim ( cf. infra s. v. ), cett.
β. quam meliores ( cf. supra I 1134, 5 sqq.), quam plures (quamplures, cf. supra VI 535 , 47 sqq.), cett.; quam celerius ( cf. supra II 300, 6 sqq.), quam citius (quamcitius, quamcicius, cf. supra II 456, 10 sqq.), cett.
γ. quam plurimi (quamplurimi, cf. supra VI 536, 6 sqq.), quam plurimum (cf. supra VI 535, 13 sqq).
B. niż, jak; ponitur pro abl. comp.
1. postponitur gradui comp. adi. vel adv.
Praec. in iuncturis
α. alius quam ( cf. supra I 410, 22 ), alter quam ( cf. supra I 437, 21 ).
β. alibi quam ( cf. supra I 395 , 51) aliter quam ( cf. supra I 408,34 ), magis quam, plus quam ( cf. supra VI 534, 20 sqq.), potius quam ( cf. supra 854, 48 ) prius quam ( cf. supra 1161, 14 ), ultra quam (cf. infra s.v.), cett.
γ. ante quam cf. ANTEQUAM priusquam cf. PRIUSQUAM.
δ. per abundantiam antequam quam cf. supra 1 573, 23 sqq. Occ.
α. in locut. propior (propinquior) est quam (quod): DecrICC I p. 42 (a. 1458) : propior est circa eundem equum remanere, q-m quod actor ipsum ... ab eo equo retrudere posset. Ib. p. 293 (a. 1468) : propior est... res easdem obtinere, q-m quod amitte ipsum ab eisdem rebus reprimere possent. Ita ib. vulgo.
β. in comparatione duorum subst. (adv. magis vel potius omisso), quod iam antiquitus in usu erat (v. gr. HESSE Matth. VII p. 11 : Adam ... consentiens Deum q-m uxorem contristare).
2. ponitur post negationem, v. gr.non alias quam ( cf. supra I 394, 53 ) non tantum ... quam etiam, non minus ... quam, nullus ... quam, sim.
N.
nihil ... quam (i. nihil ... nisi : PommUrk III p. 413, a. 1300 : nichil in eis litteris reperientes quam ... veritatem. AGZ V p. 95 (a. 1439) : nil dignius q-m ut memoria habeatur), non secus quam (i. non secus ut: DŁUG. Hist. V p. 380 : quibus Hungaris ... non secus q-m ab initio in.periculum advenissent, Polonus de praedis ... participare permisit).
III. confunditur c. variis vocibus (sed saepe videtur lapsus ed. ) 1. quamquam:
ArHist XII p. 323 (a. 1348) : frater Nicolaus ... q-m maligno spiritu suadente ... nullo tamen ille crimine perpetrato ... imploravit, ut (nisi leg. quamquam).
CodEp III p. 268 (a. 1477) : qui rex q-m crebre (ed. quamcrebre) ... commonitus, nullam curam adhibet sue loannis eliberationi.
2.
atque:
KsgGrWp II p. 335 (a. 1400) : Dobesz ... inhibuit q-m interdixit per ministerialem suam hereditatem.
Ib. paulo infra: Martinus ... inhibuit q-m interdixit hereditates suas.
3. quando :
KsgPrzem I p. 155 (a. 1427) : fatebatur teneri duas marcas solvere, dum et q-m domum vendiderit (cf. supra III 908 ).
4. antequam:
DecrICC I p. 221 (a. 1465) : si ... querela et responsio facta est desuper q-m aliqua sentencia exivit ... extunc procurator actorum ad meliorandam causam ipsorum devenire non potest.
StPPP IX p. 68 (a. 1468) : si ipsum Nicolaum q-m Johannem decedere contingat, tunc Johannes ipsius aduocacie in possessionem poterit intrare.
Ita saepius.
5. si :
AAlex p. 283 (a. 1503) : et nihilominus q-m translatio fieri non poterit ... saltem pro hac ... summa velint ... loqui.
6.
quid:
Tom. VI p. 236 (a. 1523) : q-m proderit tum demum de extinguendo incendio cogitare, cum ignis ad intima penetraverit.
7. quod:
DecrICC I p. 8 (a. 1456) : nobis scribitis, q-m ipsam actricem domino ... per manus dedistis.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)