Ogólne
Pełne hasło
Więcej

QUAESTIO-2

Gramatyka
  • Formyquaestio, questio, quescio,
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -onis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I.
    • A.
      • 1. zagadnienie, kwestia (do rozstrzygnięcia)
        • α. phil.
        • β. rhet.
      • 2. wątpliwość, niepewność
      • 3. pytanie, zapytanie
        • α.
        • β. + quaestione (assidua) pulsare (aliquem
    • B.
      • 1. phil. phil.kwestia jako część traktatu filozoficznego
      • 2. kwestia stanowiąca przedmiot dysputy na egzaminie uniwersyteckim
  • II. iur.
    • 1. sprawa sądowa, proces
    • 2. iur.+ quaerimoniae skarga sądowa, oskarżenie oskarżenie, zarzut
    • 3. roszczenia, pretensje (sądowe)
      • a.
      • b. + (litis) quaestionem quaestionis materiam (de, pro, super aliqua re contra, super aliquem) agere agitare excitare exponere facere habere (de aliqua re: contra aliquem cum aliquoaliquid in quaestione habere: intendere intentare intrare movere (alicui pro aliqua re (pro)ponere suscitare et ventilare quaestione procedere
    • 4. torturowanie (celem wymuszenia zeznań)
  • III. (singulare) tzw. wkup, tj. opłata za nabycie prawa do korzystania z lasów dworskich

Pełne hasło

QUAESTIO s. QUESTIO s. QUESCIO, -onis f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • H.
  • N.
  • O.
  • W.
I.
A.
1. zagadnienie, kwestia (do rozstrzygnięcia); propositum disceptandum, problema.
Praec.
α. phil.
N. definitiones
BYSTRZ. AnalPost fol. k IF5 : q-o est motus dubitantis querentis aliquod predicatum de aliquo, quod ei accidit necessario.
Ib. fol. i VIa: sunt ... quattuor q-es ... scibiles, scilicet: si est, quid est, quia est ... propter quid est.
WROCŁ. Dial. fol. H Ib : q-o est propositio dubitabilis, id est propositio sumpta cum signo interrogativo.
Inter principia demonstrationis enumeratur
BYSTRZ. AnalPost fol. f IIa : quinque principia complexa demonstrationis, scilicet dignitas, suppositio, diffinitio, petitio et q-o.
Distinguitur
cognita (cognoscibilis: BYSTRZ. Top. fol. q Ia) , generalis ( GŁOG. Porph. fol. a Ib) , metaphysicalis ( STOB. Praed. fol. la) , scibilis ( JAC. PAR. RefEccl p. 306 et saepisime), simplex (opp. composita: BYSTRZ. AnalPost fol. k IIIa) , speculata (sive speculabilis id. Top. fol. q Ia), terminabilis (id. AnalPost fol. i VIb), vera (opp. falsa: SŁUP. MixEl p. 159 ; ; et dubia ib. ), item de esse (opp. de essentia: MatFil IV p. 53, saec. XV ; simili sensu si est, opp. quid est: STOB. Aret. fol. a VIIIb) , ponens in numerum ( GŁOG. Anal. fol. CCc IIa).
Dicitur
quaestionis argumentum ( BYSTRZ. AnalPost fol. a VIIIb) , corpus ( MatFil IV p. 67, saec. XV) , materia ( ib. ), modus ( BYSTRZ. Top. fol. p IIIb) , praesuppositum ( STOB. Praed. fol. 3b ) ; item de terminatio ( ib. fol. la ), solutio ( ib. fol. 2b ).
β. rhet. definitur
CALLIM Rhet. p. 2 : q-o est... inquisitio, de qua in utramque partem ... dici credibiliter potest.
2. wątpliwość, niepewność; incertitudo, dubium.
Additur
dubietatis (dubitationis: KodMaz(K) p. 353, a. 1231 ; KodPol I p. 40, a. 1236 et saepius); item dubiosa ( MATTH. Dial. fol. XCIVa ).
Iuxta posita
ambiguitas ( DŁUG. Hist. IV p. 543 ) , dubitatio ( KodWp I p. 76, a. 1281) .
3. pytanie, zapytanie; interrogatio
KADŁUB.(Pl) p. 169 : cum ... de salute anime q-es pontificibus proponeret rex.
MARTIN. OP. Serm. p. 454 nlb.: beatus Bartholomeus ... facit q-em, scilicet quantum esset a summo celi vsque ad fundum inferni.
NIC. BŁ. Serm. I p. 66 : hanc q-em ... fecerant ... dicentes ... vt responsum reportemus mittentibus.
Ita saepius.
N. locut.
α. quaestionem quaerere (ab aliquo: MARTIN. OP. Serm. p. 479 nlb. et saepius).
β. quaestione (assidua) pulsare (aliquem : DŁUG. Hist. IV p. 113 = VII p. 171, ed.nov. ). Varia ad 1 - 3 : Glossae Pol.
GLcerv p. 701 : q-o est oratio interrogativa «pytanie, gadka».
RFil XXII p. 24 (saec. XVI) : q-es «gadane».
Constr.
a. sq. gen. obi.
CracArt I p. 40 (a. 1406) : responsio ... super q-bus monete regni.
b. sq. de. c. sq. pro:
CRIC. p. 224 : q-o pro grammaticis.
d. sq. super c. abl.
KodPol I p. 40 (a. 1236) : super hiis ... q-o dubietatis ... solet oriri.
KodWp I p. 361 (a. 1264) : ne ... super hys ab aliquibus q-o dubitacionis emergat.
Ita saepius,e. sq. enunt. interrog.
Iuncturae verbales selectae
a. quaestio (de, super aliqua re) emergit ( KodWp I p. 361, a. 1264 et saepius), (ex-, sub-)oritur ( KodMaz(K) p. 353, a. 1231 ; DokKujDobrz p. 11, a. 1349 et saepius), incidit ( StKapWł p. 66, a. 1505) . b. quaestioni involvi ( DŁUG. LibBen II p. 397 ) , se immiscere ( SCARB. Sap. II p. 251 ) , patere ( PommUrk VI p. 25, a. 1321) ; simili sensu in quaestionem venire ( saec. XV) deduci ( LhnUrk II p. 381, a. 1337) . c. quaestionem (de aliqua re) dare ( StPPP X p. 25 ) , facere ( MARTIN. OP. Serm. p. 454 nlb. et saepius; contra aliquem ib. p. 228 nlb. ), inicere (alicui: DECIUS p. 41 ) , movere ( NIC. POL. p. 60, v. 237 et saepius), obicere (dubii alicui rei: CodPom p. 519, a. 1236) , proponere ( KADŁUB.(Pl) p. 169 et saepius), terere ( DŁUG. Hist. IV p. 543 ).
Opp.
solvere, dirimere ( CodEp I 2, p. 72, a. 1448) .
B.
1. kwestia jako część traktatu filozoficznego; tractatus phil. pars distincta (praec. pl. loco inscriptionis operis phil. )
JAC. PAR. Opln p. 403 : auctoritas Augustini Octoginta trium Q-um.
STOB. Praed. fol. la : Q-es methaphisicales Anthonij Andree.
GŁOG. Anim. fol. A Ia : Q-es li brorum de anima magistri Joannis Versoris.
BYSTRZ. Log. fol. a Ia : Q-es veteris ac noue logice ... ad intentionem doctoris Scoti.
Item de parte capituli codicis iuris
ZabDziej II p. 8 (a. 1482) : procurator ... assumens in auxilium ... q-em b. ‘quod bene’ C. XXIII q. IIII c.
2. kwestia stanowiąca przedmiot dysputy na egzaminie uniwersyteckim; problema,quod studioso ad gradum in universitate studiorum promovendo disputandum proponebatur
ArLit I p. 82 (a. 1521) : quod sint tres q-es disputandae.
Ib. p. 83 (a. 1521) : proponit rector q-es explicandas ... quarum prima expectativa, secunda aulica, tertia altercativa nuncupatur.
ARect II p. 22 (a. 1537) : determinata q-e pro exercicio eorum studiosorum.
II. iur.
1. sprawa sądowa, proces; iuris actio, lis.
Additur
iudicialis ( StPPP VIII p. 702, a. 1399) , iudiciaria ( KodWp VI p. 77, a. 1301) ; controversiae ( DokLub p. 145, a. 1367 et saepius), litis ( AGZ XIV p. 132, a. 1444 et vulgo).
Iuxta ponitur
causa ( KodMp II p. 90, a. 1253 et saepius), controversia ( DokKujDobrz p. 11, a. 1349 et saepius), lis ( CodEp II p. 103, a. 1418 et saepius), petitio ( Lites I p. 449, a. 1335) ; simili sensu quaestionis materia ( ib. p. 44, a. 1320 et saepius),vel causa ( DŁUG. Op. p. 341 ), item controversio quaestionis (inter aliquos : AGZ IX p. 57, a. 1443). Glossa Pol.
AGZ XIV p. 132 (a. 1444) : si debet amittere ... litis q-em alias «prza» habere.
Ib. p. 226 (a. 1446) : date michi cum ... Muzilo litis q-em, alias «prza».
Ib. p. 262 (a. 1448) : memorialia posuerunt super suis litis q-bus, alias «na swe prze» ([ita saepius).
Distinguitur
civilis (
opp. criminalis: KodMp II p. 156, a. 1284) , hereditaria ( KodWp II p. 31, a. 1290 et saepius; opp. pecuniaria: StPPP VI p. 325, a. 1527 ; personalis: ArPrawn IV p. 327, a. 1463) , incidens (opp. emergens: GLcerv p. 701 ) .
2. quaerimoniae et abs. : skarga sądowa, oskarżenie; querimonia, accusatio coram iudice acta
ArPrawn X p. 259 (a. 1408) : in iudicio ... Petir ... produxit testes ad evadendas q-es per ... Johannem ... contra ipsum propositas.
KsgCzer p. 195 (a. 1418) : domina ... proposuit q-em querimonie in hunc modum.
Ita saepissime. Glossa Pol.
JusPol p. 212 (a. 1420) : post ... q-em coram judicio expositam, dictam «zaloba» (item ArPrawn IV p. 538, a. 1423).
Occ. sensu latiore extra textus iur. : oskarżenie, zarzut; criminatio
DŁUG. Hist. III p. 478(= VI p. 172 ed.nov.) : in Hedwigim reginam falsis q-bus accusatam iras zelotipie vertit Jagello.
3. roszczenia, pretensje (sądowe); iuris vindiciae
KodMp I p. 29 (a. 1238) : nos ... super controuersijs, discordijs, q-bus et causis ortis ... statuimus etc.
PommUB p. 298 (a. 1282) : ad sedandas varias q-es inter se et fratres ... dedissent fratribus medietatem bonorum.
KodMp II p. 171 (a. 1288) : Crezlaus ... alijs, quicunque habere possint de predicta hereditate q-em, finale silencium indidit.
N. sensu debilitato extra textus iur.
MIECH. Chr. p. 222 : ducis Kazimiri mater q-em iniecit, ne ipsa uiuente Anna consors Kazimiri in reginam coronaretur.
CRIC. p. 142 : quid q-is id fuerit ... istius capituli.
Iuncturae verbales selectae ad 1 - 3:
a. quaestio (est) pro aliqua re ( StPPP VIII p. 506, a. 1398 ; CracArt supl. III p. 89, a. 1442) , (inter aliquos) se extendit ( ArPrawn X p. 259, a. 1408) , (ex-, sub-)oritur ( PrzywPozn p. 8, a. 1253 ; Lites I p. 49, a. 1320 ; KodMp IV p. 59, a. 1398 et saepius), vertitur ( KodWp VI p. 100, a. 1315 et saepius; versatur ib. II p. 205, a. 1300).
b. (litis) quaestionem vel quaestionis materiam (de, pro, super aliqua re vel contra, super aliquem) agere ( DokKujDobrz p. 8, a. 1345 ; agitare : VL p. 77, a. 1423 ;
AGZ XIV p. 264, a. 1448 : a domino suo litis q-em agitat, vulgariter «prze ssye»),
deducere (
ArPrawn V p. 498, saec. XV ex.ex) , excitare ( PrPol p. 79, a. 1391) , exponere ( JusPol p. 212, a. 1420 ; ArPrawn IV p. 464, saec. XV in.in) , facere ( KodWp III p. 441, a. 1375 et saepius; glossa Pol.
AGZ XIV p. 221, a. 1446 : ego ... volo litis q-em facere, alias «przecz»),
habere (de aliqua re: KodMp II p. 171, a. 1288 et saepius; contra aliquem : AKapSąd III p. 8, a. 1450 ; cum aliquo : KodWp III p. 181, a. 1361 et saepius; item aliquid in quaestione habere: KsgKaz p. 119, a. 1379) , intendere ( KodMp IV p. 393, a. 1441 ; intentare : CodEp III p. 130, a. 1467 et saepius), intrare ( AGZ XIV p. 87, a. 1443 : cum intraverunt litis q-em, alias «wsparli sye»; item ib. p. 97, a. 1443) , movere (alicui : DyplMog p. 1, a. 1220 et saepius; pro aliqua re : StPPP VIII p. 460, a. 1398 et saepius), (pro)ponere ( CracArt I p. 40, a. 1406 ; ArPrawn X p. 259, a. 1408 et saepius), suscitare et ventilare ( DokKKr I p. 34, a. 1367) ; simili sensu quaestione procedere ( ArHist III p. 163, a. 1411 : volebat q-e procedere, wlgariter «zalowacz», contra ... Phebroniam).
Opp. quaestionem evadere (
ArPrawn X p. 259, a. 1408) , item (de iudice) quaestionem dare (alicui contra aliquem: AGZ XIV p. 226, a. 1446) , decidere (pro aliqua re: AKap p. 243, a. 1517 ; item quaestionis decisio: DŁUG. Hist. I p. 61 = I p. 119 ed.nov .), dirimere ( KodKrak p. 3, a. 1257) , expedire ( KodMp II p. 90, a. 1253) , de lite et quaestione agere et laudare ( CodEp II p. 103, a. 1418) .
4. torturowanie (celem wymuszenia zeznań); actus torquendi (testimonii faciendi gratia). Iuncturae verbales aliquem quaestioni adhibere ( WAPOW. Chr. p. 110 et saepius), subicere ( Tom. XVII p. 14, a. 1545 et ib. saepius), tradere ( ib. VIII p. 141, a. 1526) ; simili sensu ad quaestiones ponere ( DŁUG. Hist. IV p. 620 et saepius); quaestionibus perurgere (districtissimis: KADŁUB.(Pl) p. 134 ), torquere (crudeliter: Tom. IV p. 99, a. 1516).
Opp.
quaestiones pati ( DŁUG. Hist. IV p. 348) .
III. (singulare) tzw. wkup, tj. opłata za nabycie prawa do korzystania z lasów dworskich; pecunia pro iure ligna in silvis domini excidendi solvi solita
KodWp VI p. 431 (a. 1399) : scolteciam ... cum tribus mansis ... cum tercio denario de iudicio ... et similiter cum tercio denario de q-bus in borram et eciam cum tercio denario de thabernis ... vendidit.
Cf. INEMPTIO I.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)