Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PROPUGNACULUM

Gramatyka
  • Formypropugnaculum, propungnaculum
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -i
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I.
    • 1. milit. propr. concr. propr. et concr. (praec. milit.) obwarowanie, umocnienie, urządzenie obronne, często: wykusz
    • 2. transl. meton. et transl.: osłona, obrona
  • II.
    • 1. kram, jatka
    • 2. singulare: fere i.q. powiat

Pełne hasło

PROPUGNACULUM s. PROPUNGNACULUM, -i n.
  • F.
  • Th.
  • S.
  • Dc.
  • B.
I.
1. propr. et concr. (praec. milit. ) obwarowanie, umocnienie, urządzenie obronne, często: wykusz; munimentum, praesidium, moenia vani generis, saepe proiectura in muro eminens. Glossae Pol.
DokListPł I p. 48 (a. 1353) : in muro ... p-a, que «wycuszs» wlgariter nuncupantur, debent collocari (ita saepius ).
GLc p. 14 : p-um «strzelnica».
GLt p. 24 : p-um «colowrot».
KodWp V p. 445 (a. 1426) : in eisdem p-is errectis, in wlgari «alkerz» ... duos globos faciat.
Ib. p. 492 (a. 1429) : domum ligneam cum p-is alias «s pothszambiczin» ... edificare.
DŁUG. Hist. II p. 411(= IV p. 164 ed.nov.) : oppidum ... ligneis ... p-is, quae «blanky» apud Polonos vocantur, per circuitum communire ([ita saepius). ]
Ib. V p. 432 : constructo in faucibus castelli ... p-o alias «basta» (ita saepius ).
StPPP XII p. 420 (a. 1496) : in introitu curiae fecit p-um alias «szamborza» (ita saepius ).
RFil XL p. 258 (a. 1517) : cum turribus et muris ac p-is «z wiezami, sczienyamy, z ganki chędogimi».
2. meton. et transl. : osłona, obrona; praesidium, tutela (saec. XV ex. - XVI).
II.
1. kram, jatka; taberna mercatoria (tantummodo Poznaniae)
KsgZPozn p. 232 (a. 1430) : carnifex vendidit p-um suum ex opposito sancte Katherine situm.
Ib. p. 281 (a. 1433) : census ... super buda sua ... et p-o in platea Canum sito (ed. -um).
APozn I p. 119 (a. 1446) : locus ... ante p-um Michaelis sellatoris.
Ita saepe.
2. singulare: fere i.q. powiat; regio, pagus
KodWp VI p. 424 (a. 1398) : hereditatem nostram Mokownicza nuncupatam, sub p-o Gneznensi sitam (cf. ib. p. 419: hereditate sua Mokownicza ... in districtu Pizdrensi situata).
Constr. ad I-II
: a. abs. b. sq. gen. c. sq. de et in c. acc.
AKapSąd II p. 777 (a. 1512) : p-um de curia in ecclesiam et canalia ... sunt constructa.
d . sq. in c. abl.
APozn II p. 414 (a. 1500) : «budniczka» i. uxor tabernarii cessit de p-o suo in ambitu muri civitatis.
Cf. etiam infra 48 et saepius. e. sq. penes :
APozn III p. 14 (a. 1502) : in p-o penes valvam magnam.
KsgPozn p. 330 (a. 1502) : in p-o penes portam Wratislaviensem.
Ita saepius. f. sq. retro :
KsgPozn p. 434 (a. 1496-7) : circa p-um retro monachos.
APozn III p. 24 (a. 1502) : de p-o ... retro ecclesiam sancte Katherine in muro civitatis.
Ita saepius.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)