- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- B.
- A.
- N.
- K.
AAlex p. 133 (a. 1502) : contra hostem progrediretur.forma act. : con. impf. Progredieret, cf. infra 29. part. fut. act. pro part. perf.
AGZ XIV p. 114 (a. 1443) : arma sua, de quibus sit progressurus, debet nominare.]
I.
propr. iść naprzód,
udawać się, wychodzić dokądś; procedere, proficisci,
egredi, exire.
Praec.
wyruszać na wojnę; arma capere, ad
bellum ire
HistTart p. 61 : p-ns ad bellum ... cepit quatuor terras.
CodEp I 2, p. 26 (a. 1447) : cum contra Theucros ... armata manu progredieret.
StPPP VII p. 467 (a. 1455) : aduersus ... magistrum Prussie cum exercitu nostro p-si sumus.Ita saepius.
II.
meton.
A.
(de hominibus) pochodzić, wywodzić się; provenire,
originem trahere, oriri
VHedv p. 511 : Hedwigis ... de stirpe generosa p-ns.
RHer III p. 1 (a. 1404) : non est de quatuor clenodiis p-ns.
ArPrawn X p. 214 (a. 1407) : de legittimo thoro p-sum.Ita saepe.
B.
de rebus
1.
wychodzić, pochodzić; provenire, exire
KodLit p. 28 (a. 1323) : prius ... aqua in calibem commutatur, quam verbum a nobis p-sum retrahamus.
KodKKr I p. 189 (a. 1330) : silue ... ab agris p-ntes antiquis.
CodVit p. 11 (a. 1387) : illa fidelitas ... dicitur commendacio laudabilis, p-ns ex honore altissimi.Ita saepius.
Praec.
de
fluvio
wypływać; effluere,
profluere
PommUrk II p. 52 (a. 1258) : fluuius a latere maris p-sus in idem mare regreditur.
Locut.
α.
in annis (diebus) progressus
będący w podeszłym wieku;
aetate
provectus
DŁUG. LibBen I p. 6 : eundem laborem ... mihi ... in annis meis p-so ... difficillimum.
Id. Hist. III p. 145 (= V p. 163 ed.nov.) : Wladislaus ... in diebus suis longius p-sus.
Ib. IV p. 202 : nec puduit ... regem feminam ... in diebus suis p-sam ... in suum connubium ascivisse.
β.
ad stipendia alicuius
wstępować w czyjąś służbę; in
servitium se dare
*Tom. X p. 150 (a. 1528) : ut domi maneant nec ad Johannis istius stipendia p-antur.
2.
prowadzić, biec, ciągnąć się; protendi, extendi, ferre
KodWp I p. 260 (a. 1251) : protendentes se limites ... usque ad lacum ... et in ipsius littore p-ndo usque ad effluendam ... rivi.
StPPP VII p. 442 (a. 1398) : a via, que p-itur ... usque ad granicies.
DokMp I p. 304 (a. 1403) : mansum ... qui iacet et p-itur et terminat fines suos in graniciis circa fossam.
DŁUG. LibBen I p. 40 : duos campos ... a curia p-ntes.
3.
singulare: wyszczerzać, wysuwać naprzód; protendi,
promoveri
Tom. X p. 392 (a. 1528) : mihi sentio p-i dentes ... non solum ad latrandum, verum etiam ad mordendum aptos.
III.
transl.
1.
przystępować do czegoś, podejmować coś; ad aliquid
(agendum) aggredi, accedere.
2.
prowadzić do czegoś, dochodzić, posuwać się; (ad
aliquid) perducere, adducere (saec. XV -XVI).
3.
czynić postępy;
proficere, progressum facere (saec. XV - XVI).
Constr.
ad I-III:
a.
sq.
acc.
loci
AAlex p. 382 (a. 1503) : exhinc directe Piotrcoviam p-amini.b. sq. abl. c. sq. ab. d. sq. ad. e. sq. adversus, cf. f. sq. contra, cf. et 20. g. sq. cum :
CodEp III p. 19 (a. 1447) : dux ... cum personis et equis ... ad nostram p-etur magestatem.Cf. etiam h. sq. de, cf. et 36 et saepius. i. sq. ex. j. sq. extra. k. sq. in c. acc. l. sq. in c. abl. m. sq. per:
CodVit p. 573 (a. 1422) : per eandem viam omnes sumus p-suri.
ArHist XI p. 388 (a. 1472) : per ... lineam masculinam descendentibus et p-ntibus.n. sq. versus:
DokMp I p. 376 (a. 1412) : ab eodem stadio agri versus septemtrionem p-ndo.
IV.
singularia
1.
iur.
a.
mieć moc prawną;
ratum esse
DecrICC II p. 253 (a. 1500) : ex eo sentencia vestra ... cassa est et appellantis p-itur.Cf. PROGRESSUS infra 1191,54 sqq.
b.
iure
i.q. postępować; procedere
AKapSąd II p. 836 (a. 1523) : nobilis iure sibi in hac causa competenter p-sus est.
2.
fungitur vice verbi
a.
praegrediendi:
PommUrk II p. 310 (a. 1275) : que uero sit intentionis cavsa p-ns, benignitate principali cunctis audientibus hec nota facimus.
b.
transgrediendi:
ArPrawn I p. 408 (a. 1544) : video ... plerosque vix ultra prima litterarum elementa p-sos hanc personam sustinere.
3.
trans.
iter
odbywać drogę;
i.q.
facere
Tom. IV p. 95 (a. 1516) : cum ... vector iter suum p-retur, venit in Ostrzeszsow.