Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PRAEDISPONO

Gramatyka
  • Formypraedispono, predispono
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ere, -posui, -positum
Znaczenia
  • I.
    • 1. wcześniej ustanowić, zarządzić
    • 2. refl. sposobić się, przygotowywać się wcześniej do czegoś
  • II. phil. phil. wcześniej przysposobić, przygotować, uzdolnić

Pełne hasło

PRAEDISPONO s. PREDISPONO, -ere, -posui, -positum
  • Th. (rec.),
  • Bl.
I.
1. wcześniej ustanowić, zarządzić; antea disponere, constituere, instituere
MATTH. Rat. p. 14 : nullus neget ... Deum ab aeterno p-re praemia, quae daturus est bonis.
StPPP IV p. 57 (a. 1396) : in ... alio statuto ... est de ... diebus feriandis ... p-tum.
SCARB. Sap. III p. 150 : id p-tum, istud vero fuit praevisum.
2. refl. sposobić się, przygotowywać się wcześniej do czegoś; antea se praeparare, parare
NIC. BŁ. Serm. II p. 268 : sicut non est, qui se ab eius mortis calore abscondat, sic etiam non sit, qui se ad eam non p-at.
ArHist X p. 321 (a. 1503) : missam cantaturus p-at se per contritionem et confessionem.
Tom. VIII p. 2 (a. 1526) : p-ta pro regis adventu civitate rex ipse ... venit.
Constr. ad 1-2:
a. sq. ad, cf. b. sq. de, cf. c. sq. per, cf. d. sq. pro, cf.
II. phil. wcześniej przysposobić, przygotować, uzdolnić; antea aptare, apparare, praeparare
MatFil X p. 135 (saec. XV in.in) : quia actus activorum sunt in paciente p-to, ergo praedispositio requiritur ibi et ista mediat inter animam et corpus.
StMed XIX 2, p. 142 (a. 1444) : quia anima non est apta informare quodlibet corpus, sed corpus sibi proportionatum et dispositum, quia actus actiuorum sunt in patiente p-to.
GŁOG. Anal. fol. HH Ib : quelibet anima requirit... dispositiones p-ntes materiam.
Ib. fol. DD Ia : in generatione naturali prius p-itur materia, quod actus actiuorum sunt in patiente bene p-to (cf. Aristot. De anima 414a11 : έν τώ πάσχοντι διατιθεμένῳ).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)