Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PISCIS-1

Gramatyka
  • Formypiscis
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -is
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajmęski
Znaczenia
  • I. propr. propr. ryba
    • 1.
    • 2.
    • 1.
    • 2.
      • a.
      • b.
      • c.
        • α.
        • β. + tertius (quartus, nonus, decimus) piscis prawo do trzeciej (czwartej, dziewiątej, dziesiątej) części połowów
  • II. astr.transl. transl. pl. astr.: Ryby, jeden z dwunastu znaków zodiaku

Pełne hasło

PISCIS, -is m.
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • Ha.
  • K.
[generis f. (e Pol. ryba f. )
KodPol II p. 664 (a. 1333) : piscem quamcumque.
KsgŁawKr p. 13 (a. 1367) : aridas pisces.
ArHist XV p. 202 (a. 1420) : piscium salsatarum.
Ita vulgo usque ad saec. XVI in. abl. sg. piscine:
AGZ XV p. 229 (a. 1485) : piscari debebunt de medio piscine sive grosso.
acc. pl. piscines:
StPPP II p. 137 (a. 1402) : in piscina ... piscines nullo modo piscare.]
I. propr. ryba; animal aquatile. Glossa Pol.
GŁOG. Alex. I fol. F VIIa : p-is ... «ryba».
Distinctiones variae
1. dicuntur v. gr. pisces albi ( PomnLw I p. 98, a. 1388 ; RachJag p. 101, a. 1389 et saepius), aridi ( ), aspatiles ( THOM. Med. p. 108 et saepius ib. ), hesterni ( RachJag p. 138, a. 1390) , minuti alias «drób» ( AGZ XVI p. 436, a. 1509 ; RachBon II p. 69 ), recentes ( GALL p. 97 et vulgo), salsi ( ib. et vulgo; item saliti: Tom. IIΙ p. 279, a. 1514 et saepius; salsati ), semiassati ( RachJag p. 122, a. 1389 et saepius), sicci ( RachJag p. 22, a. 1389 et saepe), squamosi ( THOM. Med. p.179 ), sim.
2. genera definiuntur additis glossis Pol., v. gr. jesiotr ( RachJag p. 242, a. 1394 et saepius), karp ( ArHist XI p. 427, a. 1424 et saepius), miętus ( RachJag p. 319, a. 1405) , minóg ( CodEp ΙII p. 55, a. 1451 et saepius), pstrąg ( KsgZPozn p. 352, a. 1404 et saepius), sielawka ( CodEp III p. 55, a. 1451) , śliż (fundiculus: RachJag p. 568, a. 1412) , sum ( ib. p. 147, a. 1390 et saepius), sztokfisz ( ArHist XI p. 410, a.1419) , wieloryb ( ib. ), sim.
Iuncturae notabiliores selectae
1. verbales, v.gr. pisces capere, captare; simili sensu: comprehendere ( DŁUG. Hist. I p. 193 = I p. 260 ed.nov. ), depiscari ( StPPP II p. 342, a. 1429 et saepius), devenare ( AGZ XIV p. 179, a. 1445 et saepius), excipere ( ArPrawn X p. 277, a. 1409 et saepius), expiscare ( RachJag p. 552, a. 1420 et saepius), piscari ( KodMp II p. 238, a. 1317 et saepe), prendere ( ib. et saepe), recipere ( KsgGrWp I p. 121, a. 1391 ; violenter: StPPP VIII p. 112, a. 1384) , subtrahere ( ib. p. 289, a. 1388) , venari ( KodPol I p. 96, a. 1275 et saepius), etiam siccare pro bello ( AGZ XII p. 366, a. 1475).
2. nominales, v. gr.
a. piscium captio ( AKapSąd II p. 183, a. 1452) , captura ( Lites II p. 318, a. 1413 et saepius), devenatio ( StPPP VII p. 56, a. 1497) , piscatura ( DokMp I p. 169, a. 1369 et saepe), prensio ( ArPrawn X p. 475, a. 1408) , tractura ( KodWp III p. 159, a. 1360).
b. piscium mercator ( KsgPrzKr p. 340, a. 1494) , venditor ( CracArt I p. 57, a. 1416 et saepius), item pisces vendens ( ib. p. 67, a. 1423).
c. piscium banca ( DokRad p. 10, a. 1340 et saepius), bancus ( DokMp VIII p. 372, a. 1392) , consuetudo ( IurMas I p. 247, a. 1462-71) , custodia (cf. , 54 sq.), decima ( AKapSąd III p. 280, a. 1501) , dies (cf. sq.), forum (cf. , 36 sq.), proles ( StPPP XII p. 536, a. 1527) , residuitas alias «zlowek» ( AGZ XV p. 250, a. 1487 et ib. saepe).
Locut.
α. de medio seu grosso pisce piscari, cf. infra 615,43 sqq.
β. tertius (quartus, nonus, decimus) piscis prawo do trzeciej (czwartej, dziewiątej, dziesiątej) części połowów; ius tertiam (quartam, nonam, decimam) partem piscium captorum sibi retinendi
DokKKr I p. 5 (a. 1110-1117) : patronus confert tabernam de eadem villa, decimum p-em, decimum vitulum, decimum agnellum, decimum porcellum, decimum caseum.
KodWp I p. 3 (saec. XIII) : ecclesie Mogilnensi ... nonum p-em sum largitus.
Ita saepissime.
Constr.
a. abs. b. sq. ad :
RachJag p. 546 (a. 1420) : pro p-bus recentibus ad frixandum in oleo.
c. sq. de:
THOM. Med. p. 148 : comedat ... p-es aspatiles de aquis currentibus mundis.
Ib. p. 229 : p-es aspatiles de fluvio.
Ita saepius.
II. transl. pl. astr. : Ryby, jeden z dwunastu znaków zodiaku; unum ex duodecim Zodiaci signis (saec. XV-XVI).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)