Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PISCOR

Gramatyka
  • Formypiscor, pisco
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ari, -atus sum -are, -avi, -atum
Znaczenia
  • I. propr.+ pisces cancros lacum piscinam piscaturam propr. łowić ryby
    • α. + instrumenta piscantia
    • β. + tertium piscem piscare mieć prawo do trzeciej części połowów
    • γ. + residuitatem piscium piscari per piscem medium (grossum) de pisce medio sive grosso wybrać średnie i większe ryby z dna spuszczonego stawu
    • δ. + in aere piscari trudzić się na próżno
  • II. + expiscandi wypytywać, dowiadywać się

Pełne hasło

PISCOR, -ari, -atus sum
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • L.
  • A.
et PISCO, -are, -avi, -atum
I. propr. łowić ryby; pisces capere. Plerumque intrans. , sed etiam trans. addito obi. , v. gr. pisces ( KodMp II p. 182, a. 1292 ; ib. p. 238, a. 1317 et passim), item cancros ( KodWp III p. 204, a. 1421 : cancros ... cum rethe ... et cum lucerna seu facibus ... p-ri); sed etiam lacum (
StPPP VIII p. 182, a. 1386 : lacum p-vit, anccas mactavit)
, piscinam (
ib. p. 419, a. 1397 : qui p-uit piscinam ... et arestatus est.
AGZ XIV p. 319, a. 1451 : tunc ... debet piscinam p-ri.
Ib. XV p. 148, a. 1472 : piscinam Nigel modis et retibus quibuswis p-bitur a demissione usque ad festum S. Trinitatis;
ita saepius); immo piscaturam ( KodWp V p. 634, a. 1440 : piscaturam tam pro parte domini archiepiscopi quam eciam pro parte domini Mathie ... liberam p-arj).
Additur
libere ( KodKrak p. 2, a. 1257 ; KodMp I p. 272, a. 1350 et passim), violenter ( AGZ XIV p. 31, a. 1441 ; ib. p. 284, a. 1449) .
Iuncturae notabiliores selectae
piscandi facultas ( KodMp II p. 238, a. 1317 ; PP V p. 65, a. 1426 et passim), ius ( KodWp VI p. 175, a. 1350 ; ib. p. 393, a. 1395) , libertas ( KodMp II p. 126, a. 1264 ; PommUrk V p. 37, a. 1312 et passim), potestas ( KodWp VI p. 347, a. 1387 ; AGZ XV p. 195, a. 1477) , usus ( KodMazNow II p. 186, a. 1327) .
Locut.
α. instrumenta piscantia i.q. piscatoria
PommUB p. 260 (a. 1279) : de piscationibus propriis navibus, quibuslibet retibus vel instrumentis p-ntibus.
β. tertium piscem piscare mieć prawo do trzeciej części połowów; ius tertiam partem piscium in piscina captorum retinendi habere
AKapSąd II p. 40 (a. 1418) : dedimus ... in piscina nostra tercium obstayum ... vel tercium piscem libere p-ri.
Cf.
γ. residuitatem piscium piscari per piscem medium (grossum) vel de pisce medio sive grosso wybrać średnie i większe ryby z dna spuszczonego stawu; pisces mediae seu maioris magnitudinis in fundo piscinae demissae residuos colligere
AGZ XV p. 209 (a. 1483) : Michel ... de medio pisce seu grosso residuitatem piscium p-ri debet.
Ib. p. 219 (a. 1484) : per medium p-ri debent residuitatem piscium.
Ib. p. 225 (a. 1484) : residuitatem piscium, alias «slowek», Martinus per medium seu per medium grossum p-re debebit.
Ita ib. saepissime.
N. simili sensu
ib. p. 253 (a. 1488) : residuitatem piscium ... Thobias de duobus piscibus et Felix de tercio pisce seu grosso p-ri debent (i. Thobias duos pisces et Felix unum sed maiorem retineat ).
δ. in aere piscari (e Plaut. Asin. 99) trudzić się na próżno; frustra alicui rei operam dare (saec. XVI).
Constr.
a. abs. b. sq. abl. , v. gr. hamo, retibus, item arte quacumque ( KodMp II p. 238, a. 1317) ; duobus diebus ( KodMazNow II p. 187, a. 1327) , (quartis et) sextis feriis ( KodMp IV p. 319, a. 1437 ; AGZ XV p. 119, a. 1471) ; alicuius vigore ( ib. p. 172, a. 1474) . c. sq. ab :
KodWp VI p. 347 (a. 1387) : cum potestate p-ndi a fluvio ... usque ad molendinum.
AGZ XIV p. 300 (a. 1450) : p-re ... a die hodierna per sex septimanas.
Ita saepius. d. sq. ad :
DokKujDobrz p. 51 (a. 1354) : in Visla ad longitudinem ... unius virge gulgustriis et hamo ... p-ri.
Cf. et infra 32 et saepe. e. sq. cum :
KodWp I p. 65 (a. 1210) : Novos et Radzlaws cum filiis cottidie debent p-ri.
Ib. p. 295 (a. 1255) : omnibus retibus cum quibus p-ri possunt ... piscatores ... p-bunt.
Ita saepius. f. sq. de:
RachJag p. 552 (a. 1420) : pisces erant proprij, de piscina p-ti.
KodWp V p. 634 (a. 1440) : ad p-ndum de (i. cum ) rethibus.
Podol. p. 17 (a. 1494) : de castro p-ant pisces quando opus est, hoc est de iure.
g. sq. in c. abl. , v. gr. in fluvio, lacu, mari, piscina sim., item in primis glaciebus (alias «na pyrzwem ledze»: KodWp V p. 634, a. 1440) , in navibus ( ib. ). h. sq. inferius :
AGZ XV p. 195 (a. 1477) : p-ndi pisces inferius aggeris habebit potestatem.
Ib. p. 338 (a. 1497) : debet p-ri inferius aggeris, alias «pod grobla», ad eyciendum securi.
i. sq. infra :
DokMp IV p. 88 (a. 1349) : licebit ... sculteto ... p-re infra limites ... haereditatis.
Ib. I p. 154 (a. 1366) : licebit ... sculteto ... p-ri ... libere infra gades dictae hereditatis.
Ita saepius. k. sq. iuxta:
AGZ XV p. 510 (a. 1479) : debet p-ri iuxta modum et consuetudinem aliarum piscinarum.
l. sq. per:
PommUrk V p. 37 (a. 1312) : vendidimus ... libertatem p-ndi pisces ... per yemem et estatem.
DokMp V p. 134 (a. 1412) : libere p-ri cum borsa ... per se vel per servitores suos.
KodWp V p. 634 (a. 1440) : p-arj per totum lacum.
Cf. etiam supra 14. m. sq. pro :
KodMp I p. 272 (a. 1350) : in ... piscinis pro sua mensa libere habet p-re.
DokMp I p. 196 (a. 1377) : plebani possunt p-ri pro mensa eorum.
Ita saepius, item pro alicuius necessitate ( DŁUG. LibBen I p. 357 ) , parte ( ), usibus ( PP II p. 36, a. 1448) . n. sq. super c. acc.
TPaw VII p. 100 (a. 1419) : p-asti super lacum meum.
AGZ XV p. 172 (a. 1474) : piscatores super ipsam piscinam p-ntes.
o. sq. super c. abl.
AGZXIV p. 284 (a. 1449) : p-tus est super piscina.
Ib. p. 289 : pro piscibus p-tis violenter super fluvio.
p. sq. sub :
AGZ XII p. 326 (a. 1467) : libere habebit p-ri sub demissione, vulgariter «pod vpusthem», sue piscine.
Ib. XV p. 119 (a. 1471) : sub aggeribus piscinarum p-ri.
II. confunditur c. voce expiscandi wypytywać, dowiadywać się; percontari, perquirere
Tom. XIV p. 544 (a. 1532) : habeo apud me trinos nuntios ducum Bavariae ... qui nihil aliud p-antur, quam ne Turca eorum terras incesseret.
CRIC. p. 250, v. 10 : p-tus primum, quem tenet iste gradum, non age quod iustum rectumque, sed utile quod sit.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)