Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PERTINENTIA

Gramatyka
  • Formypertinentia, pertinencia
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ae
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I.
    • 1. przynależność, odniesienie (do czegoś)
      • a.
      • b.
    • 2. właściwość, odpowiedniość
    • 3. powinność
    • 4. iur. iur. roszczenia, pretensje prawne
  • II. pl.
    • 1. przyległości (posiadłości ziemskiej)
    • 2. przynależności, wyposażenie, sprzęty
    • 3. korzyści z użytkowania, dochody
  • III.

Pełne hasło

PERTINENTIA s. PERTINENCIA, -ae f.
  • F. (rec.),
  • L.
  • A.
  • N. (
  • Dc.
  • B.
  • H.
  • Ha.
  • K.
  • O. pl.)
I.
1. przynależność, odniesienie (do czegoś); status pertinendi
a. de rebus
CALLIM. Rhet. p. 98 : locus communis amplificationis est a p-a, puta cum disquirimus ad quas res illa pertinet.
Praec. log. et gram.
Gramm. p. 177 (saec. XV) : verbum interest ... significat p-am et sic est impersonale ... et sic regit genetiuum.
GŁOG. Alex. II fol. C Ia : per quam orationem importatur possessio vel p-a, vt: liber est Iohannis que valet istam: liber pertinet ad Iohannem.
Distinguitur
principalis (opp. minus principalis):
GŁOG. Hisp. fol. C IVb : quamuis hoc quod repugnat alteri non pertineat ad ipsum tanquam ad principalem p-am, que est quo ad sequelam sui ex alio pertinente, tamen pertinet ad ipsum secundum minus principalem p-am.
b. de hominibus
*Ztschr. LX p. 175 (a. 1370-1378) : nec dyocesanis nec alijs quibuscumque personis cuiuscumque p-e, dignitatis ... existant, ad solucionem (ed. absolucionem) ... decime ... teneantur fratres Cistercienses.
2. właściwość, odpowiedniość; aptitudo
AGZ XVI p. 173 (a. 1481) : propter sufficientiam, validitatem et p-am date citacionis volo ... totum iure acquirere.
3. powinność; debitum, officium
GŁOG. Alex. I fol. Ff IIb : est patris matrisque pio succurrere nato ... hoc verbum est captum pro pertinet, id est quando importat p-am status vel officij vel dignitatis.
4. iur. roszczenia, pretensje prawne; iuris vindiciae
AGZ XI p. 12 (a. 1424) : recognouit quia racione patrimonii et matrimonii ... satisfactio est ei prosecuta et nullam habet porcionem p-e in bonis ipsorum.
Ib. p. 29 (a. 1427) : asserentes ... ipsis satisfaccio solucionis est prosecuta, nullam de cetero habere p-am, lites ... anichilantes.
Ib. p. 31 (a. 1427) : virgines ... nullam p-am de cetero habere videntur ad agrum ibidem. Ib. supra interrogavimus dictum Hayn, si aliquam p-am haberet de frumentis. Item ib. XVIII p. 455 (a. 1503).
Constr. sq.
ad, de, in c. abl. (ut supra).
II. pl.
1. przyległości (posiadłości ziemskiej); ea, quae ad fundum aliquem pertinent
CodSil(M) I p. 8 (a. 986-992) : Dagomę iudex et Ote senatrix et filii eorum ... leguntur beato Petro contulisse ... civitatem ... Schinesghe cum omnibus suis p-iis infra hos affines: sicuti incipit a primo latere etc.
KodMaz(K) p. 75 (a. 1155) : totum Lomina cum p-ijs suis, Gastezlaw cum p-ijs suis ... Targoscine cum p-ijs suis ... ecclesie Beate Marie ... dedit.
DokSul p. 314 (a. 1176) : contuli ... villam et fundum, quae Syliow ... appellatur, cum omnibus p-iis suis, videlicet Strzelce et Dambrowa.
KodMp II p. 13 (a. 1198) : dedit villam ... cum suis p-ijs.
Ita passim saec. XIII-XVI. Glossae Pol.
KodMp IV p. 342 (a. 1439) : resignauerunt ... medium laneum agri ... cum omnibus p-ijs et additamentis alias «przimiarki».
DokMp VIII p. 251 (a. 1443) : super opido ... atque ... super villa ... cum eorum p-iis alias «przischotlky» ... centum marcas ... inscripsimus.
Iuxta posita
additamenta (cf. ), annexa ( PP V p. 70, a. 1427) , appendia ( DokListPł I p. 38, a. 1329 et saepius), attinentiae ( KodMp II p. 107, a. 1257 et infra 33 et saepius), cohaerentiae ( KodKKr II p. 201, a. 1396) , dependentiae ( ib. p. 228, a. 1398 et saepius).
N. constr.
a. sq. ad :
KodWp VI p. 94 (a. 1314) : damus ius Theutonicum super hereditatem ... cum omnibus p-iis ad eandem secundum quod ab antiquo in suis limitibus ... est distincta.
DyplMog p. 58 (a. 1348) : hereditatem ... cum universis p-iis ad ipsam ... damus.
Ita saepius. b. sq. in c. abl.
PommUrk V p. 222 (a. 1315) : octo mansos ... cum suis universis attinenciis et p-iis in agris, pratis ... lignis, silvis.
c. sq. locut. adv.
DŁUG. LibBen I p. 242 : unum laneum cmethonalem ... cum pratis et aliis ex antiquo p-iis.
2. przynależności, wyposażenie, sprzęty; necessaria, apparatus, supellex
DokKujDobrz p. 49 (a. 1353) : qualibet villa uno die curribus et aliis p-iis sibi molendinatori debent sufragari.
KodMp III p. 137 (a. 1360) : duos molares tenemur molendino assignare, similiter in omnibus p-ijs ferreis, ligneis et septo ... sunt obligati impendere nobiles.
KsgŁawKr p. 50 (a. 1369) : debent comparari calix et ornatus cum aliis p-iis ad missam.
DokMp VII p. 97 (a. 1422) : ad eorundem molendinorum structuram ... apparatum lignorum ... et aliarum p-arum de silvis educere.
KsgŁawWar p. 68 (a. 1454) : domum ... cum omnibus attinenciis et p-iis ... hoc est cum caldeari ... doliis, scamnis et ... omnibus supellectilibus.
RachKról p. 165 (a. 1477) : pro octo redis ad equos ... cum aliis p-iis.
Constr. abs. vel sq.
ad (ut supra).
3. korzyści z użytkowania, dochody; ea, quae ex alicuius rei usu proveniunt, proventus, reditus
Kod KKr I p. 14 (a. 1213) : prebendam illam ... Kyelciensi ecclesie ... contuli cum omni iure et ... omnibus p-ijs.
DokMp I p. 11 (a. 1279) : villam ... et silvas cum omnibus ... usibus et p-iis ... possideat.
AKapSąd II p. 2 (a. 1404) : eos canonicos in et ad possessionem realem ... iurium ... et p-arum ipsorum inducatis.
KodWp IX p. 225 (a. 1430) : Adulphum ad predicte ecclesie possessionem corporalem et realem iuriumque et p-arum eiusdem ponatis.
StPPP VIII p. 140 (a. 1490) : sculteciam suam ... vendidit ... cum omni iure et alijs p-ijs seu prouentibus omnibus ... et alijs omnibus obuencionibus.
Ita saepius.
Iuxta posita
iura (cf. et 9), obventio (cf. ), proventus (cf. ), reditus ( ArHist V HI p. 372, a. 1503) , usus (cf. ). Occ. simili sensu sg.
CracArt I p. 105 (a. 1439) : separata fundatio a censibus et ... ab omni p-a, quas (sic ) ipsa altaria ... habent ex aliorum hominum dotacione.
III. sensu non satis certo
CodSil(M) I p. 158 (a. 1193) : villam ... emit ... et dedit Sancte Marie p-am (v.l. pertinentia) ad montem.
KsgKaz p. 541 (a. 1401) : ducentas marcas ... super communia civitatis et ad p-am eius.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)