- F.
- G.
- S.
- L.
- A.
- H.
- Ha.
- N.
- K.
DŁUG. Hist. IV p. 597 : huiuscemodi verba ... cum improperio mihi dicta perpensi.]
I.
propr.
1.
dokładnie zważyć;
diligenter pendere,
ponderare.
Glossa
Pol.
GLcerv p. 676 : p-re ... est exacte ponderare atque examinare «rozważyć».
2.
ustalić wartość, ocenić;
aestimare, pretium statuere
Tom. IV p. 81 (a. 1516) : opus ... est... majori impendio quam sit in conventu preterito p-sum.
II.
transl.
1.
rozważyć, ocenić, wziąć pod uwagę;
diligenter examinare,
rationem habere.
Additur
apud se (
RHist III
p. 312, a.
1510)
, attente (
ArHist V
p. 287, a.
1392-1412)
, diligenter (
IurMas I p. 117, a.
1424),
item
locut.
attenta mente (
KodMp IV
p. 38, a.
1392)
, attentae (sanae) mentis consideratione (
DokMp VI
p. 24, a.
1387
;
ArPrawn I
p. 208, a.
1443)
, attento intuitu (
KodMp IV
p. 125,
a. 1410)
, consideratione gratiosa (
ib.
p. 4, a.
1386
et saepius), mente sollicita
(
DokMp VI
p. 76, a.
1390)
, piis affectibus
(
ib. VIII
p. 372, a.
1392)
,
ex corde (
ConcPol VI
p. 330, a.
1586)
sim.
Occ.
de scriptis:
i.q. tractare
MIECH. Chr. p. 88 : casualia et incidentia hoc p-untur capite.
2.
zwrócić uwagę, zauważyć, dostrzec; animadvertere,
percipere, conspicere
VITELO Opt. p. 188 : hoc idem in alijs stellis poterit p-i.
Ib. p. 471 : arcus altitudinis ... centri circuli iridis, solis altitudini ... est aequalis nec in hoc aliquis differentiam p-et.
MARTIN. OP. Serm. p. 200 nlb.: leo naturaliter p-it ad fetorem de leonissa si coiuit cum alio.
THOM. Med. p. 249 : quod adest corrosio villorum p-itur per dolorem.Ita saepius. Glossa Pol.
RFil XXIV p. 69 (a. 1415) : sapiencia maxime p-itur in modestia verborum «vbaczem w crotkosczi».Occ. abs. uważać; attendere
DŁUG. Op. p. 327 : infans ... peciem pomi, baiula parum p-nte, glutiens.
3.
rozpoznać, zrozumieć;
intellegere, cognoscere
GALL p. 78,11 : omnes eum Boleslaum principes diligebant, quia futurum in eo magnum aliquid p-bant.
VITELO Opt. p. 76 : hoc ... potest p-i ex hoc, si etc.
MARTIN. OP. Serm. p. 63 nlb. : hoc ... nomen Iesus Deitati attribuitur et hoc p-itur ex angelo, qui ... Ioseph ... dixit: vocabis nomen eius Iesus.
JAC. PAR. Tract. fol. B IIIa : quam difficile ... sit euadere hoc purgatorium ex uno testimonio Christi ... p-i potest.Ita saepius.
Constr.
ad 1-3: indicatur
quid a.
sq.
acc.
(c.
inf.
).
Occ.
sq.
acc.
gerundivi
DokMp I p. 405 (a. 1417) : p-ntes ... meliorem condicionem ... altaris ... et uberiores fructus et utilitates ... imposterum faciendos ... emptionem ... ratificavimus.b. sq. enunt. obi.
KodKKr I p. 89 (a. 1263) : p-ntes ... quod prediolum ... nostrum ... nullam nobis ... conferre potest vtilitatem.Cf. supra 424,41 . Ita saepius. c. sq. enunt. interrog. , cf. supra 424,40 et 55 et saepius. d. sq. enunt. fin.
CorpJP III p. 63 (a. 1507) : pecuniam ... examinandam esse, potissimum p-ndo, ut quaelibet marca ponderis sex lotos puri argenti habere inveniatur.indicatur modus vel causa a. sq. abl. b. sq. ad, cf. supra 424,40. c. sq. ex , cf. supra 424,53 et 51 et saepius. d. sq. in c. abl.
ChrPol p. 605 : propriae gentis commendatio p-itur in eo, quod etc.Cf. supra 424,36. e. sq. per , cf. supra 424,42 et
*KH XVI p. 588 (a. 1218) : in quantum potuit per exteriora p-i.indicatur in quo sq. de cf. supra 424,40 et
MARTIN. OP. Marg. fol. d IVb : diabolus ... hoc p-it de homine, quod ipse homo non p-it.
4.
uznać, postanowić;
constituere, instituere
KodWp II p. 123 (a. 1296) : quod fide sincera p-itur, roborari debet sollemni tytulo litterarum.
Ib. III p. 438 (a. 1375) : frater Sobeslaus divina p-nte clementia abbas monasterii Lubynensis.
III.
fungitur vice verbi
1. pendendi:
CIOŁ.
in
CodEp I 1, p. 50 (a. 1418) : contradictione pertinaci quascumque poenas p-sura porca mallet... suscipere quam ... thesauris ... spoliari.
DŁUG. Hist. IV p. 661 : indignum ... ut vitia (v.l. si poenas) patratae ingratitudinis non p-isset (v.l. pependisset).
Tom. IV p. 29 (a. 1516) : p-imus hactenus in perplexitate et spe pacis ... cum hoste ... ineunde.
2.
dependendi:
*CodEp III p. 488 (a. 1500) : maiestas vestra p-it in hac re a nobis et semper expectavit ultimam resolutionem nostram in hac materia.