Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PERCEPTIO

Gramatyka
  • Formyperceptio, percepcio
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -onis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I.
    • 1. zbieranie (plonów)
    • 2. spożywanie (pokarmów)
  • II.
    • 1. + decimae census proventuum salis pobieranie, ściąganie (opłat, danin)
    • 2. objęcie w posiadanie (lub użytkowanie)
    • 3. otrzymanie, pobranie
  • III.
    • 1. otrzymanie, uzyskanie, osiągnięcie
    • 2. przyjmowanie (sakramentów)
    • 3. poniesienie (szkody)
  • IV.
    • 1. spostrzeganie, odbieranie wrażeń
    • 2. przyswojenie sobie, przyjęcie do wiadomości
    • 3. pojęcie, poznanie

Pełne hasło

PERCEPTIO s. PERCEPCIO, -onis f.
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • L.
  • A.
  • N.
  • O.
I.
1. zbieranie (plonów); collectio (fructuum); item foeni ( KodKKr II p. 224, a. 1398) .
2. spożywanie (pokarmów); consumptio (ciborum)
MPH I p. 314 (Thietmar) : ex hac p-e ... omnigenarum specie herbarum mixta pessimarum varietates cogitationum sumpsi.
II.
1. pobieranie, ściąganie (opłat, danin); exactio (solutionis, tributi)
KodWp I p. 282 (a. 1253): ullus ... aliquam ... sibi vendicet solucionem aut exactionem, sed in horum et aliorum iurium p-e Olobucensis ecclesia plena gaudeat (cf. ib. III p. 747, a. 1255).
Ib. II p. 20 (a. 1289) : omnes causas ... sive exigant membrorum mutilacionem ... seu pecunie p-em ... iudicent heredes ... iudicata percipientes ex integro.
Ita saepissime, praec. decimae ( DokKKr I p. 138, a. 1384 et vulgo), census ( DokMp I p. 336, a. 1405 et saepius), proventuum ( StPPP VI p. 56, a. 1510), item salis (tributi KodMp IV p. 117, a. 1409). Occ. abs. sensu praegnanti
StPPP VIII p. 380 (a. 1396) : Clementem ... pueri Andree ... de tuicione bonorum suorum et p-e liberum dimiserunt.
Additur constr. sq.
ab:
AKapSąd ΙΠ p. 279 (a. 1501) : fuerunt... in pacifica possessione et p-e canonice porcionis ab omnibus ... oblacionibus mortuorum.
N. locut.
in perceptione alicuius rei esse i.e. percipere posse( DokKKr I p. 138, a. 1384 et saepius; item in possessione perceptionis : DŁUG. Reg. II p. 307, a. 1479) ; simili sensu gaudere, cf. Meton. dochód; reditus
KodMp III p. 11 (a. 1334) : duas marcas... percipient ... quousque ... sumptus p-i equabitur.
DŁUG. LibBen I p. 27 : p-o non ascendit nisi ad tres fertones.
2. objęcie w posiadanie (lub użytkowanie); possesione vel usufructu alicuius rei uti
PreussUB I p. 293 (a. 1285) : in p-e ... silve et pascuorum nullatenus erit alienus.
CracArt I p. 68 (a. 1423) : hoc totum ... uxori sue ... dedit ... amicis suis et consanguineis omnino exclusis a p-e paterne hereditatis.
Cf. Ulp. Dig. 7, 6, 1, 3.
3. otrzymanie, pobranie; receptio
CodEp I 2, p. 201 (a. 1460) : post p-em illius summae trium millium florenorum.
AKapSąd I p. 287 (a. 1503) : domini ... scolastico ... presenciam quo ad p-em panis et farine hinc ... dederunt.
KodPol II p. 979 (a. 1505) : si ... in p-e dicte summe impedimentum ... haberet circa exempcionem.
III.
1. otrzymanie, uzyskanie, osiągnięcie; consecutio, adeptio
MARTIN. OP. Serm. p. 276 nlb. : ineffabilis dignitatis p-o.
MPH IV p. 784 (saec. XV in.) : signum p-is infinite glorie paradisi celestis.
2. przyjmowanie (sakramentów); actus accipiendi (sacramenta)
ArHist V p. 307 (a. 1392-1412) : quoad p-em ecclesiasticorum sacramentorum.
StSyn VI p. 48 (a. 1415-1417) : se ... digne ad Eukaristie p-em preparare.
Ita saepius.
Item
graduum ecclesiasticorum ( StSyn III p. 13 ) .
3. poniesienie (szkody); damnum illatum
KsgGrWp II p. 151 (a. 1398) : quodcunque dampnum ... Derslaus ... perceperit ... p-o ad ... Venceslaum totaliter pertinebit.
KodMaz(L) p. 225 (a. 1457) : quousque villam suam ... relocaverit post huiusmodi dampnorum sive exustionis p-em.
Cf. PERCEPTUM II.
IV.
1. spostrzeganie, odbieranie wrażeń; actus sensu percipiendi.
Dicitur
sensus ( BYSTRZ. AnalPost fol. i VIb) , sensibilis ( MATTH. Dial. fol. C lb et saepius ib. ).
N. c. negatione
HESSE Quaest. p. 487 : motus ille non percipitur ... non ex parte motus, sed ex parte nostre non p-is.
2. przyswojenie sobie, przyjęcie do wiadomości; notitia
KodWp II p. 281 (a. 1310) : ad emissionem capti seu ad ipsius mortis p-em.
NIC. BŁ. Serm. II p. 355 : memoria est firma rerum p-o.
N. gradationem
KrMU p. 83,25 (saec. XV in.) : volat sermo docentis et sequitur sensacio sermonis et sequitur p-o sensationis et sequitur p-o credulitatis, que sciencia dicitur.
3. pojęcie, poznanie; comprehensio, cognitio.
Dicitur
experimentalis ( MATTH. Lect. I p. 55 ) .
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)