Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PERAMBULO

Gramatyka
  • Formyperambulo
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum
Znaczenia
  • I. trans.
    • 1. propr. propr. przemierzać, przechodzić
    • 2. + alveum divinarum scripturarum campos (tam theologiae facultatis, quam iuris canonici iurium atque legum meton. przebiegać, przemierzać
    • 3. + przebiegać) opuścić posiadłość tracąc przez to do niej prawa
  • II. intrans. chodzić,wędrować

Pełne hasło

PERAMBULO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • A.
  • L. (-ilo),
  • N.
  • K.
I. trans.
1. propr. przemierzać, przechodzić; obire, peragrare. Saepe dicitur de mercatoribus, v. gr. negotiando ( PommUrk III p. 351, a. 1298) , negotiationis causa ( AGZ V p. 97, a. 1440). Occ. in imagine de Luna ( ALBERT. p. 50 ), de piscibus ( SCARB. Sap. II p. 101 ) .
2. meton. przebiegać, przemierzać; percurrere, obire, v. gr. alveum divinarum scripturarum ( JAC. PAR. OpIn p. 144 ) , campos (tam theologiae facultatis, quam iuris canonici id. Var. I p. 350 ; ; iurium atque legum ib. II p. 320 ) sim. Glossa Pol.
RFil XXV p. 157 (a. 1450) : p-emus statum huius vite non pedibus, sed cogitacionibus ... «roszmyszlaymy».
3. sensu insolito (e Pol. przebiegać) opuścić posiadłość tracąc przez to do niej prawa; praedium relinquere ideoque amittere
AGZ XIV p. 214 (a. 1446) : scimus et testamur, quia villa ... post patrem ipsius ... erat possessa per matrem ipsius et nuncquam est p-ta alias «przebyegana» nec ullo iure acquisita
Cf. PERCURRO II 2 C.
II. intrans. chodzić,wędrować; ambulare, circumire, peregrinari.
Constr.
a. abs.
AKap p. 163 (a. 1558) : hec libera licentia haereticorum hincinde impune p-ndi ... magnam iacturam ... in grege Domini paritura est.
b. sq. ante :
AKapSąd II p. 772 (a. 1512) : de stuba exivit ad p-ndum ante hostium.
c. sq. in c. abl. d. sq. iuxta :
DŁUG. Hist. IV p. 243 : subditi partium iuxta antiqua itinera libere p-ent.
Occ. de notis mus. psalterii decachordi: przesuwać się, czyli zajmować inne miejsce w rozpiętości pomiędzy najwyższym a najniższym dźwiękiem w zapisie nutowym; in alium locum ambitus, qui vocabatur, transferri
SZYDŁ. p. 41 : supra ... finalem notam iterum quinque note libere seu regulariter p-ent et hoc eciam includendo finalem, quia si non includeretur, tunc solum quatuor supra finalem libere p-arent.
Cf ib. supra et infra et figuram p. 40. III refl. przechadzać się, spacerować; ambulare, spatiari
AKapSąd III p. 200 (a. 1519) : nolens sedere p-bat se per stubam.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)