Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PEPLUM

Gramatyka
  • Formypeplum, pepulum, peplus
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -i -i
  • Część mowyrzeczownikrzeczownik
  • Rodzajnijakimęski
Znaczenia
  • I. concr.
    • 1. wierzchnie okrycie, płaszcz
    • 2. med.+ nakrycie głowy, zwł. kobiecej, chustka, zawój, czepek, siatka na włosy
      • a.
      • b.
      • a.
      • b.
      • c.
      • d.
      • e.
      • f.
    • 3. singulare: ścierka
  • II. iur.+ poena pepli reginalis (regalis), peplum reginale kara za zabójstwo kobiety, zwana ruszycą (ruchą), płacona na rzecz królowej lub księżnej

Pełne hasło

PEPLUM s. PEPULUM, -i n. et PEPLUS, -i m.
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • B.
  • L.
  • O.
I. concr.
1. wierzchnie okrycie, płaszcz; vestis exterior, pallium.
2. nakrycie głowy, zwł. kobiecej, chustka, zawój, czepek, siatka na włosy; capitis tegimentum, imprimis muliebre, linteum, vitta, reticulum
MPH II p. 841 (a. 1271) : Griphina uxor ... Lestconis ... deposuit de se p-um publice eo, quod dixit se esse virginem incorruptam.
VHedv p. 518 : in eius s.Hedvigis ... capite non crocea p-a, non crispata videbantur velamina.
Ita saepissime usque ad saec. XVI med. Glossae Pol.
KsgCzer p. 225 (a. 1420) : p-um alias «swogik» (ita saepius ).
StPPP II p. 354 (a. 1431) : pro p-o wlgariter «czepyecz» (ita saepius ).
PP III p. 26 (a. 1432) : p-um alias «ruschką».
APozn I p. 12 (a. 1435) : p-a linea alias «fachliky» (ita saepius ).
StPPP II p. 419 (a. 1436) : p-os alias «rąbkij»(ita saepius ).
Syn.
reticula ( GLb p. 88 ) , vitta ( NIC. BŁ. Serm. II p. 71 et saepius).Distinctiones ad 1-2:
a. indicatur species vel forma, v. gr. muliebre ( Lites II p. 339, a. 1413 et saepius), nobile ( ArPrawn V p. 71, a. 1474) , simplex ( AKapSąd II p. 810, a. 1519) , virile ( CracArt II p. 360, a. 1539).
b. indicatur materia et color, v. gr. aureum ( CracArt II p. 173, a. 1521) , camchaticum ( ZabDziej II p. 321, a. 1486) , croceum ( ), lineum ( APozn I p. 12, a. 1435) , purpureum ( TPaw VII p. 381, a. 1424) , sericeum ( StPPP VIII p. 99, a 1384 et saepius).
Item
nigri coloris ( APozn I p. 377, a. 1465) , cum auro ( ZabDziej II p. 321, a. 1486 et saepius), cum axamento ( KsgRWar p. 106, a. 1496) , cum «bramka suta» ( CracArt II p. 360, a. 1539) , de kitaika ( Zsig. p. 18, a. 1500 et saepius), de tela (Brannadiae: DokKKr II p. 97, a. 1425 ; paganica ib. ); ex adamasco ( StPPP VII p. 70, a. 1497) , ex bombyce ( APozn I p. 12, a. 1435) ; ex zonulis aureis ( RachDw I p. 299, a. 1549) .
Constr.
a. sq. gen.
b. sq. cum, cf. et saepius.
c. sq. de, cf. et saepius.
d. sq. ex, cf et saepius.
e. sq. in c. abl.
StPPP II p. 332 (a. 1428) : duo p-a in valore unius sexagene.
ArHist V p. 150 (a. 1470) : tria p-a in valore sedecem grossorum.
f. sq. pro :
KsgMaz III p. 79 (a. 1435) : p-um ... pro viginti grossis.
Zsig. p. 18 (a. 1500) : p-o ... pro domino principe.
AKapSąd III p. 282 (a. 1502) : testator legat ... p-um pro humerali.
3. singulare: ścierka; penicillus sordibus detergendis
CracImpr p. 135 (a. 1533) : 1 mensale, 3 p-a alias «sczyrky».
II. meton. in locut. iur. poena pepli reginalis (regalis), peplum reginale kara za zabójstwo kobiety, zwana ruszycą (ruchą), płacona na rzecz królowej lub księżnej; poena pecuniaria pro feminae interfectione reginae vel ducissae solvenda
LibDisp p. 135 (a. 1424) : kmetones ... de pena p-i reginalis, racione J., mulieris interfecte per Petrum ... expurgare.
AGZ IX p. 36 (a. 1424) : consules ... pro penis tribus p-i reginalis ... inculpati ... se ... iustificarunt.
KodMp IV p. 227 (a. 1426) : pro pena p-i reginalis nobis satisfecerint.
Cf. supra s. v. CAPUT II 176,32 sqq.
N.
pepli reginalis succamerarius podkomorzy, na ręce którego płacono tego rodzaju karę; i.q. cui talis poena solvi solebat
StPPP II p. 547 (a. 1445) : Zauissius succamerarius p-i reginalis.
Ad rem cf. Bardach Historia Państwa i prawa I 529-30.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)