- F.
- Th.
- S.
- B.
- A.
StPPP II p. 501 (a. 1442) : oues alterius partis ... in domum suam pepulere non debebit.part. praes. pepulens:
Ar Prawn VIII p. 130 (a. 1415) : pepulens sex scrophas in stabulum suum.3. pl. con. impf. pass. pepulerentur:
AGZ XVI p. 182 (a. 1483) : si ... pecora aliena ad pascendum ad silvam ... pepulerentur.gerundivum pellandus:
DokMp I p. 255 (a. 1392) : pro pellandum gregem ([sic).1. sg. ind. perf. act. pepelli:
TPaw IV p.70 (a. 1400) : ego non pepelli colonum.2. sg. ind. perf. act. pulisti:
AGZ XIX p. 315 (a. 1487) : tu ... pulisti violenter ... Iarossium ... de tenuta.3. sg. ind. perf. act. pulit:
CantMAe I nr. 15, v. 2b (saec. XIV) : pulit omne vicium.
AGZ XIV p. 350 (a. 1452) : recepit boves ... et pulit in regale artoforale.
ZabDziej II p. 21 (a. 1482) : uxorem ipsius bis percussit ... item ... ipsum de ecclesia pulit.pupulit:
AGZ XV p. 43 (a. 1466) : cameras ... evertit, scrophas de curia pupulit.pepuleravit:
KsgKaz p. 416 (a. 1397) : Swansch ... pepuleravit pecora.3. pl. ind. perf. act. pulerunt:
AKapSąd III p. 210 (a. 1525) : quem pulerunt usque ad sanctuarium.pellerunt:
AGZ XI p. 400 (a. 1454) : qui ... pellerunt scrofas de silva.part. praes. sensu pass.
DokPrz p. 71 (a. 1533) : a singulo bove illae pellente per duos denarios solvant.]
I.
propr.
A.
1.
trącać, uderzać;
percutere, ferire,
pulsare.
2.
wprawiać w ruch, napędzać; pulsando
movere.
Praec.
rotam molendini (vel meton.
molendinum) de fluvio
sim.(
PommUrk II
p. 325,
a. 1276
;
ib. III
p. 29, a.
1288
et saepius).
N.
aquam
tłoczyć; premere,
vi adhibita immittere
RachWaw p. 94 (a. 1526) : pro uno instrumento magno ferreo, quod vulgo vocatur «korba» ... magistro canalium pro p-nda aqua ad castrum.
Ib. p. 108 (a. 1529) : quaedam instrumenta nominata «Buxe» (Germ. ),quibus p-itur aqua.
N. meton. de
equis machinam, qua aqua
ducitur, moventibus
DŁUG. Hist. V p. 213 : quibus equis in montibus Ilcussiensibus ... aqua p-batur(cf. MIECH. Chr. p. 316).
B.
1.
gnać, pędzić;
agere.
Glossa
Pol.
StPPP II p. 946 (a. 1502) : duos boues ... in domum ipsorum p-ulit alias «przignal».Praec. pędzić na pastwisko; pastum agere
KodMp II p. 291 (a. 1311) : vnum mansum pro p-ndo grege, quod «skothnicza» wlgariter dicitur (item KodMp III p. 34, a. 1339; KodKKr I p. 237, a. 1348).
KodWp III p. 214 (a. 1362) : libera pascua ... pro peccoribus p-ndis.
Item
ad aquam
(per ellipsim
omissso
obi.
)
StPPP VIII p. 610 (a. 1398) : p-ntes ad aquam semina calcant.
N.
α.
zająć cudze bydło w szkodzie; pecus alienum in campo suo deprehensum in stabulum suum agere
KodWp II p. 590 (saec. XIV med.med) : iumenta damnum patiens ad suam domum ... p-re non presumat.
KsgMaz I p. 133 (a. 1412) : quando ... ipsius ancas in meis frumentis ad stabulum p-re volui, wlgariter «chczalgem zayocz do obori».
AGZ XIII p. 507 (a. 1466) : tu fecisti propellere ... peccora cornuta de campo Ozompla ... et fecisti p-re alias «zayancz» in curiam tuam.Ita saepius.
β.
meton.
aratrum
i. boves aratrum trahentes
AGZ XII p. 9 (a. 1436) : decem boves ... una cum aratro et homine circa aratrum existenti ... et duobus famulis p-ntibus aratrum.
2.
wypędzić, wyrzucić, wygnać; eicere, exiliare,
exterminare.
Additur
procul (
NIC. POL.
p. 48, v. 50
:
non sine plagis ... procul
p-i ... solent falsi
medici),
extra (
*AAlex p. 47, a. 1501 : quod ... profugi ... vel restituerentur vel p-rentur extra).
N.
locut.
α.
de hoc mundo (ad illum)
zgładzić ze świata; interimere
AKapSąd II p. 913 (a. 1463) : interemit Hedwigim ... et ipsam p-ulit de hoc mundo ad illum.
β.
in panem
sensu subobscuro
AKapSąd ΙII p. 26 (a. 1466) : p-es me in panem in Lythfaniam vel in Podole, ad quas partes me transferam te occidens.
N. constr.
(ad 1-2) indicatur unde
a. sq.
abl.
b. sq.
ab. c. sq.
de. d. sq. ex. indicatur quo a. sq. ad,
cf.
supra 234,48 et 52 et
saepius. b. sq. in c.
acc.
3.
rozpędzić, rozproszyć;
dispellere, dispergere. Occ. rozrzucić; disicere
AGZ XIV p. 168 (a. 1445) : carpentarias p-ulisti alias «rozegnal» et instrumenta ... ipsius recepit.
II.
transl.
1.
usunąć, oddalić;
removere, tollere,
v.gr. inundationem (in
montibus plumbi:
IusMet
p. 156, a.
1474)
, famem (
BRUNO Pass.
p. 35
)
, labem leprae (
CantMAe I nr. 13, v. 4a, saec. XIV)
, molem peccati
(
ib. nr. 26, v. 8a, saec. XIV),
cett.
N.
allegationem alicuius (de iudice
KodWp VIII
p. 377, a.
1425).
Hoc sensu saepius in iunctura
procul pellere (proculpellere); praec.
part.
perf.
in constr.
abl.
abs. (procul) pulsa
i.q. sine,
v.
gr.
contradictione (
PommUrk V
p. 190, a.
1314)
, mora (
DŁUG. Hist. IV
p. 65
;
ib.
p. 445
)
;, neglegentia (
ArPrawn I
p. 247, a.
fere 1440)
, suspicione (
IANIC.
p. 225, v. 2
), item proculpulsis dolo, colore
et fraude (
AGZ IV
p. 130, a.
1425)
.
2.
skłonić, zmusić;
compellere, cogere
KsgGrWp II p. 166 (a. 1399) : Eustachio lucrum adiudicavimus, dictam vero dominam p-ulimus ad solvendum.
HESSE Matth. II p. 211 : tribulatio ... est quasi quoddam flagellum Dei, quo p-untur sequi vias dispensationis Divinae.Cf. Th. X 1, 1016,56 sqq.
N.
gram.
ad significandum :
GŁOG. Don. fol. D VIIIb : nomen ... appelatiue qualitatis p-itur ad multa significanda.
Constr.
sq.
ad vel inf. (ut supra).
III.
iur.
1.
zabrać?
tollere?
ArPrawn X p. 269 (a. 1408) : Andreas ... debet iurare ... contra Albertum ... sicut non habuit sibi pingnus aut vadium dare ... in sex marcis ... quod pingnus ... Albertus posset p-re et obligare in suis pecuniis.
ŁASKI ComPriv fol. 242a : si quispiam facultates alterius occupare debuerit et praeconis copia p-re non poterit, si duos viros sibi adhibeat, occupatio stabit vsque dum preconem adducere poterit.
2.
locut.
vestigium
podjąć natychmiastowy pościg za złodziejem; furem illico
prosequi incipere
AGZ XIV p. 418 (a. 1454) : Stromilo ipsos condempnavit pro equa ... quia extradere eam noluit nec vestigium p-re voluit.
CorpJP III p. 667 (a. 1522) : vestigium p-atur modo antiquo: imprimis consequens recens vestigium accipiat extraneum hominem ... et cum ad aliquam hereditatem impulerit, transeat aut mittat ad villam, exponens se impulisse recens vestigium.
IV.
mus.
syllabam deorsum
wymawiać bez akcentu; deprimere pronuntiando
FELSZT. ModAcc fol. A IVa : monosyllaba ... eleuatur, nisi sit encletica, quia tunc deorsum p-itur, syllaba immediate praecedente erecta.