Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PEIORO

Gramatyka
  • Formypeioro
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum
Znaczenia
  • I. (homines et res) czynić gorszym, pogarszać, psuć, niszczyć
    • 1. + monetam fałszować, psuć
    • 2. + animalia nadwyrężyć, zamęczyć, zmarnować
  • II. transl. transl. gorszyć kogoś, demoralizować

Pełne hasło

PEIORO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • Th.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • A.
  • N.
  • K.
I. (homines et res) czynić gorszym, pogarszać, psuć, niszczyć; deteriorare, peius reddere, corrumpere, damno afficere. Occ. pass. ponosić szkodę; damnum pati
KsgŁawKr p. 209 (a. 1393) : bona ... pueris devoluta ... non debeant minorari nec quomodolibet p-ri.
NIC. BŁ. Serm. II p. 304 : cum ... anima coniungitur creaturae, obtenebratur et p-atur ... quando coniungitur Deo, illuminatur et melioratur.
Ita saepius.
Syn.
damnificare ( OrtWp p. 56, saec. XVI).
Praec.
1. monetam fałszować, psuć; adulterare, corrumpere
KsgŁawKr p. 178 (a. 1392) : si ... moneta denariorum p-retur, illud dampnum tenebitur ... Hermannus ... resartire.
Cf. DETERIORO
2. animalia nadwyrężyć, zamęczyć, zmarnować; debilitare, invalentem reddere
KsgGrWp II p. 303 (a. 1399) : astitit ... terminum ... quod sibi «zayanl» scrofas in orto non sepito et pro isto, quod ejus scrofas p-vit sicut duas marcas.
ŁASKI ComPriv fol. 244a : si quis equum alterius conduxerit et equus quacunque de causa p-tus fuerit eqs.
Cf. DESTRUO et PERAGO infra 295,27 sqq.
II. transl. gorszyć kogoś, demoralizować; exemplo malo esse, scandalizare
AKapSąd II p. 389 (a. 1459) : plebanus in sermone suo scandalizabat homines ... dicens peccatum non esse amplexare feminas, suo sermone homines p-ndo.
AAlex p. 307 (a. 1503) : sunt ... terrigenae, qui ... nunquam pro tempore et loco veniunt, ubi videntes boni ceteri obedientes de ipsorum absentia p-antur.
Constr. ad
I-II: a. abs. , cf. et saepius. b. sq. acc. , cf. et 50. c. sq. de, cf. supra 225,52. d. sq. in c. abl.
AKapSąd I p. 68 (a. 1447) : si quispiam... villam... in aliquo p-bit (cf. ArPrawn V p. 492, saec. XV med.).
OrtWp p. 56 (saec. XVI) : gwerras ... in quibus ego p-tus sum.
e. sq. per:
AKapSąd I p. 68 (a. 1447) : villam ... per ... negligenciam ... p-bit.
Ib. II p. 707 (a. 1502) : sentencie effectus ... per relapsum ... p-tus.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)