Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PAUSO

Gramatyka
  • Formypauso
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum
Znaczenia
  • I. intrans.
    • A. (de hominibus et rebus) odpoczywać, spoczywać
    • B.
      • 1. (za)przestawać (wykonywania jakiejś czynności), przerywać
      • 2. zatrzymywać się (w jakimś miejscu), często tyle co: przebywać
      • 3.
        • a. czekać, zwlekać, ociągać się
        • b. + in iram folgować złości
  • II. + pausato aliquo tempore zatrzymawszy się gdzieś przez jakiś czas

Pełne hasło

PAUSO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • N.
  • O.
I. intrans.
A. (de hominibus et rebus) odpoczywać, spoczywać; quiescere.
Constr.
a. abs. b. sq. abl.
SSrSil I p. 26 (a. 1300) : ducem ... adhuc lecto p-ntem.
JAC. PAR. Serm. fol. 172a : sabbato ... iumenta debent p-re.
c. sq. in c. abl.
B. (de hominibus)
1. (za)przestawać (wykonywania jakiejś czynności), przerywać; cessare, ab aliqua re facienda desistere, aliquid intermittere.
2. zatrzymywać się (w jakimś miejscu), często tyle co: przebywać; consistere, subsistere (in aliquo loco), saepe i. fere q. (com)morari
AGZ III p. 148 (a. 1400) : mercatores Cracouienses ... Thartariam eundo ... in Lemburga XIV diebus p-re debent.
CodEp III p. 499 (a. 1410) : exercitibus nostris ordinatis ad standum et p-ndum in loco prelii.
Ita saepissime.
Syn.
manere ( AGZ V p. 136, a. 1444 et saepius), morari ( CodEp III p. 104, a. 1459 et saepius), stare ( et saepius).
Constr. ad 1-2:
a. abs. b. sq. acc.
SEVER. p. 37 : vix p-uit tres dies.
c. sq. abl. ( et 7 et saepius). d. sq. ab :
AKapSąd III p. 23 (a. 1466) : p-bit a ... penitencia.
KOMOR. p. 326 : p-ent ... ab officio (cf. Th. X 1, 86055 sq. ),
e. sq. apud :
ArHist VIII p. 316 (a. 1499) : mettercius ... p-vit apud celsitudinem vestram.
AKapSąd I p. 589 (a. 1508) : apud se p-re permitteret.
f. sq. deprope :
CodVit p. 602 (a. 1423) : exercitus ... qui deprope Kronarzisch p-verunt.
g. sq. in c. abl. ( et saepissime). h. sq. per:
Visit. p. 206 (a. 1512) : per dietam p-verit.
KOMOR. p. 326 : p-ent per biennium.
i. sq. post :
KsgCzer p. 155 (a. 1416) : p-ns post modicam horam.
k. sq. propter :
AKapSąd II p. 769 (a. 1511) : p-bat propter egritudinem.
l .sq. sub:
Dogiel I p. 94 (a. 1498) : sub illo castro ... p-ret.
KodZagr p. 58 (a. 1498) : sub dominio nostro ... p-ri possint.
3. singularia
a. czekać, zwlekać, ociągać się; cunctari, morari
AGZ XIII p. 120 (a. 1422) : quod prius fecisti cum ista litera, quia tamdiu p-asti?
Ib. XVII p. 325 (a. 1496) : p-es, usque deliberabo.
b. in iram folgować złości; irae indulgere
SCARB. Sap. III p. 126 : si namque irasci contingerit, non tamen fas est in iram p-re.
II. quasi intrans. in locut. pausato aliquo tempore zatrzymawszy się gdzieś przez jakiś czas; in aliquo loco per aliquod tempus commorando
ArHist V p. 125 (a. 1455) : veniebat ... aliquando ad eum ... et p-tis interdum duabus, interdum tribus septimanis, iterum recessit.
DŁUG. Hist. IV p. 627 : in castrum Czorstin venit, ubi p-tis duobus diebus... in Keszmark pervenit.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)