- F.
- Th.
- Bl.
- Dc.
- B.
- H.
- L.
- A.
- Ha.
- N.
- K.
[formae
decl.
III.
nom.
acc.
pl.
patrones :
AKapSąd III
p. 130 (a.
1509)
:
in causa ... plebani ... contra
patrones ecclesie sue.
gen.
pl. patronum, cf.
infra 186,54.]
I.
1.
opiekun, obrońca; tutor,
adiutor, defensor.
Glossa
Pol.
RFil XXII p. 19 (a. 1466) : p-o «pomocznykw».
GLb p. 74 : p-us «obroncza».
Iuxta posita
intercessor (
StSyn I
p. 47, a.
1436-46)
, protector (
ArHist XII 2,
p. 303, saec.
XIV ex.ex)
, tutor et conservator (
StPPP III
p. 29
).
Praec.
a.
święty patron;
protector sanctus
CantMAe I nr. 2, v. 7b: Poloni congaudentes sui meritis p-i s. Adalberti.
GALL p. 151,9 : Gneznensis ... acies p-o Polonie s. Adalberto dedicata.
StSyn III p. 25 : duplici officio celebrentur ... dies p-i, dedicacionis vel anniversarii cuiuslibet ecclesie vel altaris.
KodMp IV p. 235 (a. 1427) : corpus gloriosi illustris Stanislai p-i regni nostri.Cf. Th. X 1, 788,47 sqq.
b.
obrońca sądowy, adwokat; explicat
GLb p. 74 : p-us ... dicitur advocatus, causidicus, defensor, «obroncza, obronyczyel».
GLcerv p. 668 : p-us, qui acusatum defendat vel quemcunque alium afflictum, »rzecznik, obrońca».
2.
navis
sternik;
i.q. rector
JAC. PAR. Serm. fol. 178a : secundum quam arborem se regere debet p-us navis.
DŁUG. Op. p. 157 : p-um navis ... navigationem abnuentem ... navigare compellunt.Π.
1.
ecclesiae (in ecclesia)
osoba uprawniona (zwł. z tytułu fundacji) do wyznaczania kandydatów do objęcia godności i beneficjów kościelnych;
explicant
GLb p. 74 : p-us secundum canones dicitur ille, qui habet jus praesentandi aliquem ad beneficium ecclesiasticum, «patron».
GLcerv p. 668 : p-us dicitur, qui construxit vel dotauit ecclesiam, «patron, podawca» et dicitur p-us, quia sicut pater produxit filium de non esse ad esse.
KodKKr I p. 13 (a. 1213) : in ecclesia de Kyge duo condam fuerunt p-i duarum prebendarum pro diuiso.
KodWp II p. 42 (a. 1290) : bona ecclesie Poznaniensis, cuius nos duces Dei nutu p-i sumus.
KodMazNow II p. 206 (a. 1333) : dominum Martinum archidiaconum ... Czemensem, p-um ecclesiae beati Adalberti in Rokitno.
Syn.
collator (
CodEp II
p. 335, a.
1434
et saepius).
N.
coenobii :
DyplMog p. 2 (a. 1222) : quia me p-um ... dicti coenobii relinquere ... placuit ... quaedam confero iure p-i, quaedam iure episcopi.
2.
ojciec chrzestny; baptismi sponsor
ConcPol V p. 261 (a. 1407-1411) : tres p-i tantum de sacro fonte puerum suscipiant.
Ib. III p. 91 (a. 1519) : secundum ius tantum unus p-us in baptismo debeat intervenire.Cf. Th. X 1, 789,3 sq. et PATRINUS.
III.
pan (feudalny), właściciel posiadłości; qui praedium iure
feodali possidet
KsgHenr p. 28 (saec. XIII) : plebanus ... de aratura domini Nycolai tunc temporis huius hereditatis p-i consueuerat decimas accipere.
KodMp II p. 171 (a. 1288) : conuentus Mechouiensis ... dictam hereditatem ... possideat quiete ... veluti legitimus dominus et p-us.
IurMas I p. 24 (a. 1359) : si fuerit in aliqua villa pluralitas p-orum seu heredum, ob culpam unius ... archiepiscopus ... interdictum ponere non debebit.
Lites II p. 138 (a. 1413) : castrum ... pro ... rege et duce ... tamquam naturalibus dominis, heredibus et p-is regitur, tenetur et gubernatur.
Dicitur
hereditarius (
KsgHenr
p. 109, saec.
XIII)
, legitimus
(cf.
).
N.
rustici :
AKapSąd III p. 114 (a. 1507) : domino Adam Radzimynsky p-o rustici, qui delictum commisit.
IV.
singularia
1.
pl.
przodkowie?
i.q. patres?
KsgPrzem I p. 214 (a. 1432) : Quoniaz porexit domum Climconi, que domus fuit suum p-um et idem Quoniaz fuit cum puero, alias suo «wnak».
2.
sensu subobscuro in textu mutilato
TPaw IV p. 529 (a. 1393) : Alexius lucratus est ... istum per p-um vulgariter «zawodem» et non recepit eum manu violenta.