Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PARUM

Gramatyka
  • Formyparum, parvum, minus, minime, minnime
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana
  • Część mowyprzysłówekrzeczownik
Znaczenia
  • I.
    • 1. + in parum niewiele, mało, trochę (o czasie) krótko
      • α. + parum est (sq. inf.) nie dosyć, nie wystarcza
      • β. + parum abest quod (ut) niewiele brakuje, o mało co
      • γ. + parum ducere (pendere) :
    • 2. mało, mała ilość lub liczba
      • α. + nimis parum
      • β. + per parum
    • 3. + parvus
  • II.
    • 1.
    • 2.
      • a.
      • b.
      • c.
      • d.
    • 3. loco prp.: bez, odjąwszy, mniej
    • 4. + minus minusque(-ve) multo minus, eo minus. ad minus (adminus) co najmniej, przynajmniej
      • δ. + non minus eo minusponadto
      • ε. + nec plus nec minus w całości
      • ζ. + nusquam minus bynajmniej
      • η. + si minus w przeciwnym wypadku
      • θ.
      • α. + minus annorum esse być małoletnim
      • β. phil.
  • ΙII. bynajmniej (wcale) nie

Pełne hasło

PARUM s. PARVUM indecl. comp. minus, superl. minime
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • A.
  • H.
  • O.
I.
1. adv. niewiele, mało, trochę (o czasie) krótko; non multum, paulum, (de tempore) breviter. Simili sensu in parum :
BRUNO Pass. p. 25,15 : ne uel in p-um ... terrenis cor figeret.
Usurpatur loco negationis debilitatae, v. gr.
parum bene ( GALLIN. fol. A IIa) , parum honestus ( AKapSąd III p. 182, a. 1514) , parum tritus ( DŁUG. LibBen I p. 90 ) , parum subrufus ( id. Hist. V p. 680 ). Occ. lekko, delikatnie; leviter, vix
AKap Sąd IIΙ p. 121 (a. 1508) : percussit p-um ad latus ioco.
N. c. negatione
non parum bardzo, znacznie; valde, admodum.
Locut.
α. parum est (sq. inf. ) nie dosyć, nie wystarcza; non sufficit (saec. XV).
β. parum abest quod (ut) niewiele brakuje, o mało co; prope modum, paene (saec. XVI).
Simili sensu
parum quod non :
Lites I p. 330 (a. 1339) : vix evasit manus eorum quia p-um quod non fuit captus.
StPPP XII p. 545 (a. 1530) : famulum domini ... p-um quod non occiderunt,
γ. parum ducere (pendere) i.q. parvi :
DŁUG. Hist. V p. 465 : sub pace minus se pensum iri ... sciebant mercenarii.
Ib. p. 513 : sin p-um fedus duceret.
2. subst. mało, mała ilość lub liczba; parvitas, paucitas, status non sufficiens.
Simili sensu
parum quid :
JAC. PAR. Opln p. 252 : p-um quid de ea theologia practicare.
DŁUG. Op. p. 255 : de illo vino ... p-um quid... sumere.
Cf. Th. X 1 576,27 sqq.
N. iuncturas
α. nimis parum :
KomEkon p. 144 (a. 1416) : si nimis p-um faceret.
β. per parum (sensu distributivo)
ŁASKI LibBen I p. 621 : habent ... per p-um de pratis hortulani.
ArHist X p. 30 (a. 1530) : agri ... locantur vicinis villis per p-um.
Constr.
a. sq. gen. b. sq. de :
THOM. Med. p. 169 : p-um de menta.
Cf. et 17 et saepius. Cf. Th. X 1, 576,27 sqq. c. sq. ex :
NIC. POL. p. 152, v. 27 : p-um sume ex eo emplastro.
Cf. Th. X 1, 575,84 sqq.
3. loco adi. : i.q. parvus :
AKapSąd III p. 99 (a. 1503) : p-um habuit predium non tam latum et longum (nisi leg. parvum).
Cf. Th. X 1, 574,71 sqq.
II. comp. minus
1. sensu comparativo.
Constr.
a. sq. abl. b. sq. ab :
DŁUG. Hist. I p. 1 (= I p. 65 ed.nov.) : hominem ab angelis paulo m-s imminutum (alluditur ad Vlg. Ps. 8,6; Hebr. 2,7 ).
Cf. Th. X 1, 578,17 sqq.
N.
sensu praegnanti: taniej; minore pretio
MARTIN. OP. Marg. fol. i IIIb : turpe lucrum sequitur, qui m-s emit, vt plus vendat.
2. sensu negationis (debilitatae)
a. c. adi. , v.gr. minus efficax ( DokMp I p. 144, a. 1364) , minus sufficiens ( KodMp II p. 108, a. 1258) sim.
Praec. phil.
minus communis ( BYSTRZ. Log. fol. m IVa et saepius), minus notus ( ib. fol. t VIIb et saepius), minus principalis (opp. principalior id. Top. fol. r Ib et saepius), minus universalis ( ib. fol. q IIIa), cett.
b. c. adv. , v. gr. minus bene ( ArLit I p.7, a. 1421) , minus debite ( AKapSąd III p. 7, a. 1450) , minus distincte ( MatFil II p. 31, saec. XIV ex.) , minus rationabiliter ( KodKKr I p. 14, a.1213) , minus vere ( AKapSąd III p. 152, a. 1511) ; praec. minus iuste (minusiuste) i.q. iniuste ( KodWp I p. 204, a.1243 et passim; syn. iniuste: KsgMaz I p.84, a. 1408 ; indebite: StPPP II p. 408, a. 1435 ; false: AKap Sąd IIΙ p. 115, a. 1507).
c. c. verbis, v. gr. minus facere ( AKapSąd III p. 303, a. 1515) , minus impedire ( PP III p. 28, a. 1432).
d. c. subst. phil. minus ens (opp. magis ens: BYSTRZ. AnalPost fol. g VIIIb). Cf. Th. X 1, 573, 22 sqq.
3. loco prp. : bez, odjąwszy, mniej; indicat quendam numerum detractum
KsgŁawKr p. 3 (a. 1366) : racione XI marcarum V m-s scotis.
DokMp I p. 177 (a. 1372) : pro triginta marcis m-s duabus.
PommQu p. 18 (a. 1379) : vendidi ... duo jugera agri unius quartalis m-s.
StPPP VIII p. 435 (a. 1397) : super 40 m-s una marcis.
PP III p. 90 (a. 1441) : in XX lapidum cere m-s medium lapidem (ed. lapide).
Constr. sq. gen. , acc. , abl. (ut supra).
4. iuncturae adv. α. minus minusque(-ve) coraz mniej. β. multo minus, eo minus. γ. ad minus (adminus) co najmniej, przynajmniej; vix saltem, minime
StSyn III p. 27 (a. 1329) : ad m-s semel in ... hebdomada.
StCrac p. 3 (a. 1328) : cappam ... ad m-s tres marcas valentem.
ArHist XII 2, p. 324 (a. 1346-1348) : fratrem ... adm-s culpa pene gravioris ... penitenciando.
Ita vulgo.
Item
ad omne minus :
KodLit p. 186 (a. 1414) : personaliter cum ipso magistro Cruciferorum convenimus et ibi nos ad omne (ed. omnem) m-s ... obtulimus.
ŁASKI LibBen II p.458 : colligi solent ad omne m-s tres currus de foeno.
δ. non minus ponadto; praeterea, insuper
KodKWil p. 230 (a. 1451) : plebano inscribimus quendam limitem ... non m-s etiam incorporamus predicto plebano ... agrum.
Occ. simili sensu eo minus :
KodLit p. 174 (a. 1413) : mercatores ... occiderunt hostes ... sed eo m-s uxores ipsorum ... et infantes ... in gladio perimerunt.
ε. nec plus nec minus w całości; omnino, cf. supra VI 535
ζ. nusquam minus bynajmniej; minime
DŁUG. Hist. IV p. 341 : eventus desideriis Alexandri Withawdi nusquam m-s repondebant (cf. Livium 30, 30, 20, ubi tamen in iunctura nusquam minus quam).
η. si minus w przeciwnym wypadku; sin vero (saec. XV).
θ. secundum magis (maius, plus) et (vel) minus, cf. supra VI 17, 22 sqq. et 42, 6 sqq. ; simili sensu ; plus (vel) minus, cf. supra VI 534, 49 sqq.
Iuncturae verbales
α. minus annorum esse być małoletnim; i.q. minoris aetatis
DokMp I p. 63 (a. 1347) : Johannes cum Gregorio m-s erant annorum, quando steterunt coram nostra regia magestate.
β. phil. magis et minus suscipere, cf. supra VI 16, 24 sqq. et Th. X 1, 578, 6 sqq.
Item
magis et minus susceptio, cf. sq.
ΙII. superl. minime s. minnime bynajmniej (wcale) nie; nihilominus, prorsus non.
Simili sensu
usque minime :
AAlex p. 374 (a. 1503) : maiestas regia male contenta fuisset et esset usque m-e.
N. c. negatione
non minime zupełnie; prorsus
SSrSil I p. 251 (saec. XV ex.ex) : viros doctos ... aliquociens non m-e confutavit haeresiarcha.
Adhibetur prorsus pro particula negandi, i. q. non (saec. XVI). Occ. [ postponitur verbo
StCrac p. 71 (a. 1540) : eadem ... die ad ... installationem ... procedant canonici m-e, sed sex dierum dilacione praemissa.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)