Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PARIO

Gramatyka
  • Formypario, parta
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ere, peperi, partum, part.fut. pariturus -orum
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I.
    • A. propr.
      • 1. (de feminis) rodzić, wydawać na świat
      • 2. (de avibus) znosić (jajka)
    • B. transl. transl. et in imagine: wydawać, rodzić, sprawiać, powodować, przynosić
  • II. zdobywać, uzyskiwać, nabywać
  • II.
    • 1. wykonać
    • 2. + parandi:

Pełne hasło

PARIO, -ere, peperi, partum, part.fut. pariturus
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • Dc.
  • A.
  • H.
[inf. praes. act. parire:
GŁOG. Alex. I fol. P IIIa : pario ... quondam fuit quarte coniugationis ... ova parire.
3. sg. ind. perf. act. peperat:
RachDw I p. 238 (a. 1547) : equa iumentum peperat.
3. pl. ind. perf. act. paruerint:
Tom. XIV p. 520 (a. 1532) : sed quem profectum paruerint ... ista ... dissidia
.]
I.
A. propr.
1. (de feminis) rodzić, wydawać na świat; gignere, generare, parturire.
N.
aborsum poronić; abortum facere, aboriri
THOM. Med. p. 318 : nunc dicatur de fetu eiecto mortuo sive de p-nte aborsum.
Constr.
a. abs. b. sq. acc. c. sq. ab :
HistTart p. 73 : unam de canum mulieribus ... p-isse a Tartaris ... pueros monstruosos.
d. sq. in c. abl.
2. (de avibus) znosić (jajka); (ova) ponere, gignere (saec. XVI in. ).
B. transl. et in imagine: wydawać, rodzić, sprawiać, powodować, przynosić; generare, edere, ferre, creare, efficere.
Constr.
a. sq. dat. b. sq. in c. abl.
II. zdobywać, uzyskiwać, nabywać; acquirere, comparare.
N. locut.
facilitate partum est łatwo doszło do tego; faciliter mos ortus est
ArPrawn I p. 385 (a. 1532) : facilitate partum est, quod multi clerici ... ordinari se a suffraganeis cathedralium ecclesiarum procurant.
Part. perf. loco subst. parta,, -orum n. majątek, oszczędności; res (parsimonia) acquisitae (saec. XVI).
Constr.
a. sq. dat. b. sq. abl. instr. c. sq. apud :
Tom. VII p. 12 (a. 1524) : ne ... nomen ignominiosum apud reliquos Christianos sibi p-ant.
AKap p. 57 (a. 1540) : ne rei innocentibus malam existimationem apud principes ... p-ant.
d. sq. contra :
Tom. XIII p. 279 (a. 1531) : de p-ta contra malignum hostem ista insigni victoria.
e. sq. de in iunctura victoriam (triumphum) de aliquo (saec. XV ex. - XVI). f. sq. ex.
II. singularia
1. wykonać; facere
ZabDziej II p. 572 (a. 1489) : dum ... serviebat dicto reo ... mancipia p-ns consueta.
2. confunditur c. voce parandi:
DŁUG. LibBen III p. 228: locum, in quo habitaculum servis Dei p-etur. CodEp ΙΠ p. 446 (a. 1497) : inter hec regna odium et discordiam et subinde bellum p-re.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)