Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PALA-2

Gramatyka
  • Formypala, palla, phala
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ae
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I. rydel, łopata, motyka
    • 1. propr.
      • a. szufla do wiania zboża
      • b. narzędzie do wsuwania pieczywa do pieca
      • c. narzędzie do przenoszenia rozżarzonego węgla
      • d. łopatka na kole młyńskim, która się napełnia wodą
    • 2. + lingua

Pełne hasło

PALA s. PALLA s. PHALA, -ae f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • K.
I. rydel, łopata, motyka; instrumentum, quo terra foditur, rutrum.
1. propr. Glossae Pol.
StPPP II p. 910 (a. 1496) : p-a alias «lopatha» cum ferro.
RachWaw p. 361 (a. 1546) : pro 16 p-is alias «lopathi».
Praec.
a. szufla do wiania zboża; ventilabrum
GLb p. 72 : p-a instrumentum ventilandi «lopata».
b. narzędzie do wsuwania pieczywa do pieca; instrumentum, quo panis in furnum immittitur.
c. narzędzie do przenoszenia rozżarzonego węgla; explicat
GŁOG. Alex. I fol. B VIb : p-a est instrumentum, quo portantur carbones igniti.
d. łopatka na kole młyńskim, która się napełnia wodą; pars rotae molaris, quae aqua impletur
KsgKaz p. 575 (a. 1401) : pro p-is ad rotas molendini... 1marcam.
2. meton. α. de mensura terrae
NIC. BŁ. Serm. IIΙ p. 5 : primo enim proijcit diabolus quasi vnam p-am terrae ad tumulationem peccatorum.
β. de lingua
ib. p. 49 : debet confitens ... p-a linguae eijcere sordes conscientiae extra domum cordis per ostium oris.
Constr.
a. sq. ad, cf. b. sq. cum, cf. Π. oczko pierścienia; pars anuli, qua gemma includitur (saec. XVI in. ).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)