Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PAENITENTIA

Gramatyka
  • Formypaenitentia, penitencia, penitentia, poenitentia
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ae
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I. żal, skrucha
  • II. eccl.
    • 1. sakrament pokuty, spowiedź
    • 2. żal za grzechy, skrucha
    • 3. pokuta
    • 4. + (ordo) de paenitentia zakon pokutniczy, zobowiązujący swych członków do praktyk pokutnych
  • III. (c. voce poenae confundi videtur) kara, pokuta, zapłata

Pełne hasło

PAENITENTIA, -ae f. scr. penitencia,,penitentia,,poenitentia
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • O.
I. żal, skrucha; paenitudo, actus paenitendi.
Constr.
a. abs. b. sq. gen.
II. eccl.
1. sakrament pokuty, spowiedź; sacramentum paenitentiae, peccatorum confessio
KodWp I p. 449 (a. 1279) : circa septem sacramenta videlicet baptismum, confirmationem, p-am.
StSyn III p. 7 : p-a est tercium ecclesiasticum sacramentum.
Ita saepius. Eodem sensu paenitentiae forum (cf. supra IV 344,37 sqq.), item arbor (cf. ).
2. żal za grzechy, skrucha; animi dolor de peccatis conceptus, paenitudo.
3. pokuta; paenitudo. Glossa Pol.
GLcerv p. 672 : p-a ... «pokuta».
N. locut.
saccus paenitentiae wór pokutny; quo paenitens induebatur
DŁUG. Hist. I p. 380 (= II p. 144 ed.nov.) : scelus, quod in sanctum Dei Stanislaum admiserat, sacco p-ae expiavit.
Praec. o pokucie nakładanej przez spowiednika; de paenitudine a confessore imponenda; imprimis in iunctura paenitentiam(-as) iniungere (imponere: KodPol I p. 112, a. 1280 ; KodMp II p. 162, a. 1284 ; LAD. GIEL. Tax. p. 172 et saepius).
Distinguitur
publica ( MARTIN. OP. Marg. fol. h IIIb ; NIC. BŁ. Tract. fol. c VIIIa ; ConcPol X p. 364, a. 1406 ;et saepius) et privata seu secreta ( ConcPol X p. 364, a. 1406 ; NIC. BŁ. Tract. fol. c VIIIb) ; sacramentalis; opp. non sacramentalis ( HESSE Matth. II p. 97 ; ArHist III p. 110, a. 1453) ;, sollemnis ( MARTIN. OP. Marg. fol. h IIIb ; NIC. BŁ. Tract. fol. c VIIIa ;et saepius), spiritualis ( CorpJP III p. 447, a. 1519) ; item pecunialis ( StSyn VI p. 25, a. 1415) , taxata ( LAD. GIEL. Tax. p. 169 et saepius).
Constr. ad 1-3:
a. abs. b. sq. gen. c. sq. ab. d. sq. de. e. sq. in c. abl.
VITELO Epist. p. 1 : de causa primaria p-ae in hominibus.
f. sq. pro.
4. (ordo) de paenitentia zakon pokutniczy, zobowiązujący swych członków do praktyk pokutnych; i. q. qui monachos(-as) ad paenitentiam agendam obstringebat
DŁUG. LibBen I p.3 : ordinis sancti Augustini de p-a beatorum martyrum duo monasteria.
KodTyn p. 366 (a. 1453) : ordinum sorores nec non aliorum de p-a sive de tertio ordine beati Francisci.
CatEpCr p. 96 (saec. XVI in.) : ordo de p-a beatorum martirum intrat Poloniam.
ŹrWaw II p. 91 (a. 1509) : domum ... per olim sororem Beatam de p-a beati Dominici ... constructam.
III. (c. voce poenae confundi videtur) kara, pokuta, zapłata; poena, satisfactio
KodMp IV p. 170 (a. 1418) : destruccio et perfosacio aggeris ... per ... Annam cum p-a pene quindecim viceuersa debeant reformari ... iuxta priorem emendam.
AKapSąd II p. 551 (a. 1445) : p-am subire carcerum per unum annum.
AGZ XIV p. 225 (a. 1446) : a die crastina ad unam septimanam alias quinque marcas solvat Dlothoni sub eadem p-a.
Ita saepius usque ad saec. XVI.
Constr.
a. abs. b. sq. gen.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)