Ogólne
Pełne hasło
Więcej

OBSIDEO

Gramatyka
  • Formyobsideo, obsedeo
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ere, -sedi -sidi, -sessum
Znaczenia
  • I. trans.
    • 1.
      • a. siedzieć naokoło, przy czymś, obsiadać
      • b. okrywać, zalegać
    • 2. + viam alicui oblegaćzasadzać się, urządzać zasadzkę
    • 3.
      • a. zajmować, obejmować (w posiadanie, często bezprawnie)
      • b. (de affectibus animi) ogarniać,owładnąć, opanowywać
      • c. (de diabolo): opętać kogoś, nawiedzić
  • II. intrans.
    • 1. zasadzać się, czaić się, urządzać zasadzkę
    • 2. + sub aliquo siedzieć pod kimś) podlegać czyjejś władzy, jurysdykcji

Pełne hasło

OBSIDEO s. OBSEDEO, -ere, -sedi s. -sidi, -sessum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • L.
  • A.
  • N.
[3. pl. ind. praes. act. obsedunt : KodZagr p. 191 (a. 1514) : obsedunt dominia regni. 3 sg. ind. perf. act. obsessit: TPaw IV p. 444 (a. 1391) : sibi viam obssessit.]
I. trans.
1.
a. siedzieć naokoło, przy czymś, obsiadać; sedendo occupare, circumsedere.
b. okrywać, zalegać; contegere, operire.
2. oblegać; obsidione claudere, cingere. Occ. in locut. viam alicui zasadzać się, urządzać zasadzkę; insidiari,aliquem in via invadere
TPaw IV p. 444 (a. 1391) : sibi viam o-it «zasadził».
AGZ XI p. 357 (a. 1450) : o-it suo genero viam.
Ita saepius. Cf. infra 15 sqq.
3.
a. zajmować, obejmować (w posiadanie, często bezprawnie); occupare, possidendum sumere (saepe contra legem).
b. (de affectibus animi) ogarniać,owładnąć, opanowywać; occupare, invadere (aliquem vel alicuius animum, cor, mentem).
c. (de diabolo): opętać kogoś, nawiedzić; occupare, vexare aliquem.
Item
cor alicuius :
RFil XXV p. 135 (a. 1466) : diabolus cor o-et «osodla».
Constr. ad
1—3: a. abs. b. sq. abl.
II. intrans.
1. zasadzać się, czaić się, urządzać zasadzkę; insidiari, insidias parare. Glossa Pol.
StPPP II p. 825 (a. 1479) : o-et alias «zastupuye» in vijs ... ad ... Sbigneum volens ipsum vita privare.
Constr.
a. sq. dat.
StPPP VIII p. 277 (a. 1388) : in via o-bat ei.
ZabDziej III p. 475 (a. 1497) : o-it sibi in rubo.
b. sq. ad c. sq. in c. abl.
2. sub aliquo (e Pol. siedzieć pod kimś) podlegać czyjejś władzy, jurysdykcji; potestati, iurisdictioni alicuius subditum esse
StPPP II p. 307 (a. 1426) : pro eo, quia o-ns sub eo ibidem in Wilczkouicze non vult esse sibi (i. ei ) oboediens.
Ib. p. 750 (a. 1468) : per iudicium fuit quaesitus, si beniuole o-isset sub domina cancellarissa ... et homo recognovit, quod beniuole sub domina o-it.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)