- F. (pl.),
- Th.
- Bl.
- S.
- NGl.
- B.
- L.
- A.
I.
1.
(saepissime
pl. ) zarzut, oskarżenie
(zwł. przed sądem);
vituperatio, criminatio (praec. coram iudice).
N.
constr.
a.
sq.
gen.
obi.
,
v.
gr.
criminalis facinoris (
StPPP VII
p. 247, a.
1548)
.
b.
sq.
de
(et
dat.
personae)
ŹrWaw II p. 115 (a. 1511) : attento o-o dicte mulieri de vita prioris mariti et adhuc superstitis.
Iuncturae verbales
α. obiecta obicere (alicui:
ZabDziej III
p. 20, a.
1490).
β. ad obiecta respondere (alicui
vel coram aliquo:
KodPol I
p. 103, a.
1278
;
DokMp I
p. 168, a.
1369
et passim); item de (pro, super) obiectis (
TPaw IV
p. 749, a.
1399
;
CodEp
I 2,
p. 215, a.
1461
;
AKapSąd III
p. 264, a.
1499)
;
simili sensu obiecta purgare (
DŁUG. Hist. I p. 560 =
II
p. 334
ed.nov.
), de obiectis iustitiae complementum ministrare et adimplere (coram
arbitris:
CodEp III
p. 63, a.
1453).
2.
zastrzeżenie, przeszkoda prawna; iuris exceptio
ZabDziej III p. 472 (a. 1497) : campanator gaudet defensione ecclesiastica non obstantibus in contrarium o-is.
*Tom. VII p. 144 (a. 1524) : tam ... nostra investitura quam ipsius rei investite confirmatio ... nullum ... diminutionis incommodum vel repugnationis o-um in iudiciis ac extra quomodolibet pertimescant.
3.
(singulare) przeszkoda;
impedimentum
ListMił p. 239 (saec. XV med.med) : licet personas amantium segreget distantia loci, tamen feruor amoris non minuitur ... per o-a.
II.
phil.
t.t. przedmiot (poznania, doznania lub działania); quod
cognitioni vel affectui vel actioni obicitur
MATTH. Dial. fol. Cb : personaliter et corporaliter praesentem Dominum Iesum Christum ... tocius spiritualis delectationis o-um seu materiam, causam efficientem et finalem.
HESSE Quaest. p. 215 : o-um est illud, circa quod aliquid versatur et tale est duplex; quoddam materiale et est res absolute considerata ... aliud est o-um formale et est res considerata secundum aliquam rationem ... sicut homo mobilis est subiectum scientiae naturalis.
STOB. Parv. fol. c IIIb : est materia quedam in qua, quod est idem quod subiectum, ... quedam est materia circa quam seu o-um.
Definitur
gen.
a. intellectus (
MatFil IV
p. 12, saec.
XIV ex.ex
et saepius), potentiarum (animae:
GŁOG. Anim. fol. k
VIIIa
et saepius), sensuum (exteriorum:
GŁOG. Anim. fol. o Ia
;
;item auditus, visus
id. Hisp. fol. e Ia
et saepius), appetitus (
HESSE Quaest.
p. 172
)
, delectationis (spiritualis, cf.
),
fidei (
WROCŁ. EpitConcl fol. x IIIb)
, virtutis (
STOB. Aret. fol. e Ib).
N.
theol.
amoris (divini :
WROCŁ. EpitConcl fol. d Ia : o-um ... amoris diuini est Spiritus Sanctus).
b.
philosophiae (
GŁOG. Anim. fol. A IIa
et saepius), scientiae (
BYSTRZ. Log. fol. d Vb
:
inter se distinguuntur subiectum scientie et o-um, quia subiectum est pars o-i, est enim quod subijcitur
in compositione
demonstrationis, sed o-um scien
tie est ipsa tota demonstratio compositionis, que
terminat actum sciendi).
Occ.
in somniis
(
id. AnalPost fol. b IIa : o-um in somniis est phantasma et non species intellegibilis).Distinctiones potiores
a.
α.
adaequatum (
GŁOG. Hisp. fol. e
Ia
:
nullus ... particularis color est o-um adaequatum visus;
simili sensu adaequationis
id. Anim. fol. e IIIa
).
Opp.
commune (omnibus scientiis:
BYSTRZ. Log. fol. a IIa
;
;item
communius
opp.
minus commune
id. AnalPost
fol. m IIb
) vel
communitatis (
GŁOG. Anim. fol.
e IIIa
:
ens est o-um communitatis intellectus nostri, sed non est o-um
adaequationis).
β.
proprium
(
MatFil IV
p. 13, saec.
XIV ex.ex
:
proprium ... o-um
intellectus est quidditas rei materialis.
GŁOG. Anim. fol. o Ia : o-a propria ... sensuum exteriorum sunt qualitates sensibiles.
N.
proprium adaequatum
ib. fol. P IIa : color est proprium adaequatum o-um visus, intelligendo de colore communiter sumpto).
γ.
primum
(opp.
remotum :
STOB. Aret. fol. e Ib : cupiditatem pecunie ... posuimus o-um primum liberalitatis, ipsam ... pecuniam remotum.
GŁOG. Anal. fol. FF IVb : ens ... est primum o-um intellectus);simili sensu primarium (opp. secundarium: BYSTRZ. Log. fol. a IIIb), item propinquius vel proximum: STOB. Aret. fol. d IIa).
b.
extrinsecum
(opp.
intrinsecum :
HESSE Quaest. p. 721 : o-um est duplex: quoddam extrinsecum ut cibus vel potus ... aliud intrinsecum et sunt species reservatae in memoria vel phantasia).
c. aeternum (opp. creatum et temporale:
WROCŁ. EpitConcl fol.
d Ia
;
;item mutabile:
BYSTRZ. AnalPost fol.
a IIIa)
; simili sensu theologicum (
WROCŁ. EpitConcl fol. a IIIa).
d. complexum
(opp. incomplexum:
BYSTRZ. AnalPost fol. a Va
;
;item simplex:
ib. fol. a IIb).
e.
contingens
(opp.
necessarium :
BYSTRZ. Log. fol. a IIIb)
;
item
per accidens
(opp.
per se :
HESSE Quaest. p. 125 : materia est o-um per accidens, non autem ... per se).
f. formale (opp. materiale, cf.
supra 830,34-35).
g.
totale (opp.
partiale:
BYSTRZ. AnalPost fol. i IVb : o-um totale scientiae ... est illud quod immediate scitur ... aliud est o-um partiale, quod non directe et immediate scitur vel opinatur).
h. cognoscibile (
BYSTRZ.
in
MatFil IV
p. 90
)
, scibile (alicuius scientiae
id. AnalPost fol. a
IIIb
), intellegibile (opp.
sensibile
ib. fol. a Va
et saepius).
Opp.
operabile
(
id. Log. fol. b
Va
:
o-um operabile sicut ligna et lapides ad faciendum domum
), practicum
(
ib. fol. b Vb
:
o-um dicitur practicum,
circa quod contingit nos practice operari
).
N.
locut. adv.
ex obiecto
od strony przedmiotu;
i.q. obiective
(cf.
s. v.)
BYSTRZ.
in.
MatFil IV p. 85 : quecumque alique due differentie dividunt aliquid ex o-o, quicquid continetur sub una causarum, opponitur omnibus contentis sub alia et econverso.
II.
gram.
t. t. dopełnienie (dalsze); explicat
Gramm. p. 184 : cum dicitur ly doceo te gramaticam, primus accusativus scilicet te, qui ([om. ed.) ]significat subiectum materialiter, regitur ex vi transitionis, secundus vero accusatiuus, qui significat o-um scilicet gramaticam, regitur ab eodem verbo ex vi effectus cause (ed. causa,) materialis, circa quam vel ex vi effectus cause finalis.