Ogólne
Pełne hasło
Więcej

NOTITIA

Gramatyka
  • Formynotitia, noticia
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ae
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I.
    • A.
      • 1. wiedza o czymś, znajomość czegoś
        • a. + notitiam habere dowiedzieć się, wiedzieć, poznać
        • b. + ad (in) notitiam alicuius perferre deferre (ad-, de-, pro-, re-)ducere notitiae pro notitia extendere extrahere transmittere notitiam dare aperire intimare transmittere notitiae commendare declarare exhibere supponere podać do wiadomości, zawiadomić
        • c. + ad (in) notitiam alicuius (de-, per-)venire dotrzeć do wiadomości, stać się wiadomym
          • α. + propter maiorem notitiam
          • β. + de scientia et notitia alicuius za wiedzą
      • 2. (refertur ad homines) znajomość, zażyłość
    • B. phil.
      • 1. pojęcie
      • 2. wiedza, wynik procesu poznawczego
        • a.
        • b.
        • c.
        • d. + practica speculativa,
        • f.
        • g.
        • h.
        • i. + abstractiva adhaesiva credulitas demonstrativa definitiva exspectativa iudicativa imaginationis
        • j.
        • k. obi. gen.+ per causam sine causa a. b circa, c. de
  • II.
    • 1. + scripturae (litterarum) świadectwo na piśmie, dokument i. q. list
    • 2. zapiska, notatka

Pełne hasło

NOTITIA s. NOTICIA, -ae f.
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • A.
  • N.
I.
A.
1. (refertur ad res) wiedza o czymś, znajomość czegoś; cognitio, scientia.
Dicitur
certa ( JAC. PAR. Tract. fol. a IIa) , indubitata ( AKapSąd III p. 314, a. 1519 ; KodUJ III p. 80, a. 1521) , luculenta ( DokMp I p. 45, a. 1334) , plena ( KodMp II p. 43, a. 1229), item diuturna ( DŁUG. LibBen I p. 185 ) , longaeva ( BreslUB p. 28, a. 1261) , praesens ( ArHist V p. 109, a. 1453).
N. sq. gen. explic.
LhnUrk II p. 318 (a. 1396) : ad quorum visus, auditus seu lecture n-am pervenerit presens scriptum.
Iuncturae verbales potiores
a. notitiam habere dowiedzieć się, wiedzieć, poznać; cognoscere, scire; simili sensu accipere ( Tom. III p. 68, a. 1514) , facere ( ArPrawn I p. 10, saec. XV in.in) , suscipere (in corde: PommUrk IV p. 271, a. 1307), item audire ( KodWp III p. 184, a. 1361 ; CodVit p. 219, a. 1411) vel videre ( ib. ).
b. ad (in) notitiam alicuius perferre podać do wiadomości, zawiadomić; certiorem facere, nuntiare; simili sensu deferre ( KodMp II p. 122, a. 1263 et saepius), (ad-, de-, pro-, re-)ducere ( BreslUB p. 28, a. 1261 ; AGZ IV p. 17, a. 1405 et passim; occ. notitiae : DokSand p. 151, a. 1357 ; KodMp IV p. 144, a. 1414 vel pro notitia ib. p. 457, a. 1447), extendere ( KodMaz(L) p. 38, a. 1312) , extrahere ( DokMp VI p. 136, a. 1396) , transmittere ( KodMp I p. 25, a. 1236 et saepius),item notitiam dare ( CodVit p. 899, a. 1430 et saepius), aperire ( DokMp I p. 380, a. 1413) , intimare ( KodWp III p. 570, a. 1385) , transmittere ( KodPol I p. 41, a. 1236) , notitiae commendare ( DokKujMaz p. 141, a. 1284) , declarare ( KodWp I p. 33, saec. XIII et saepius), exhibere ( KodWp III p. 3, a. 1350) , supponere ( PommUrk III p. 43, a. 1288 et saepius), notitia instruere (aliquem: KodWp VI p. 188, a. 1354) , notitiae experimentum facere (alicui: PommUrk IV p. 252, a. 1306) .
c. ad (in) notitiam alicuius (de-, per-)venire dotrzeć do wiadomości, stać się wiadomym; notum fieri, innotescere; simili sensu pertingere ( DŁUG. Hist. IV p. 480 ) , transire ( DokKKr I p. 99, a. 1374), item notitiae alicuius adhaerere ( PommUrk II p. 36, a. 1256 et saepius), devenire ( ib. p. 517, a. 1284) , innotescere ( *BreslUB p. 56, a. 1290) , relucere ( AGZ VIII p. 28, a. 1389) , subiacere ( KodWp I p. 380, a. 1267) , in notitia alicuius versari ( CALLIM. Greg. p. 14,20) .
Opp.
notitiam effugere ( CodPom I p. 616, a. 1240) , excedere ( PommUrk II p. 52, a. 1258 et saepius), praeterire ( KodWp II p. 1, a. 1288 et saepius),item a notitia alicuius labi ( Lites II p. 415, a. 1392) .
N. locut.
ad (in) notitiam dare (de se fundere) okazywać; ostendere, praestare
SSrSil VII p. 169 (a. 1467) : rerum experienciam et summam prudenciam et probitatem de se funderet unicuique in n-am.
Ib. p. 197 (a. 1469) : Swidnicenses inhonestatem, ignominiam et confusionem propriam ... ad n-am dederunt.
N. formulas
α. propter maiorem notitiam i. ut res innotescat
ZabDziej IV 1, p. 7 (a. 1544) : propter maiorem n-am et robur sigilla sua in intercisis illorum apposuerunt;
simili sensuin luculentam notitiam ( DokMp I p. 45, a. 1334), item ad rei notitiam pleniorem ( *KodKKr I p. 15, a. 1215).
β. de scientia et notitia alicuius za wiedzą; aliquo conscio
ARect II p. 133 (a. 1546) : se id ... fecisse ... de speciali admissione scienciaque et n-a ... domini doctoris.
2. (refertur ad homines) znajomość, zażyłość; familiaritas.
Dicitur
mutua ( KodLit p. 141, a. 1411) , personalis ( CodVit p. 447, a. 1419 ; DŁUG. Hist. I p. 325 = II p. 87 ed. nov .), pura ( CodVit p. 815, a. 1429).
Iuncturae verbales
notitiam alicuius habere; simili sensu (as)sumere ( CodVit p. 815, a. 1429 ; KH XLIX p. 356, a. 1575) , contrahere ( KodLit p. 139, a. 1411 ; cum aliquo: DŁUG. Hist. I p. 325 = II p. 87 ed. nov. et saepius; invicem ib. IV p. 679 ; ; inter aliquos ib. III p. 593 ) , capescere ( CIOŁ. Lib. II p. 56 ), item in notitiam alicuius pervenire ( Tom. XIII p. 53, a. 1531) .
B. phil. t. t.
1. pojęcie; notio.
2. wiedza, wynik procesu poznawczego; cognitio et perceptio
GŁOG. Anal. fol. BB Ia : una ... et eadem n-a conclusionis dici potest doctrina, sciencia et disciplina.
BYSTRZ. Log. fol. b Vb : differentie essentiales n-e siue scientie in communi.
WROCŁ. EpitConcl fol. h Ib : n-a est nomen commune ad sapientiam et scientiam et ad alia nomina sequentia (ib. infra enumeratur : praescientia, providentia, dispositio, praedestinatio) et dicitur n-a, que dicit cognitionem Dei communiter.
Dicitur
philosophica ( MatFil VI (XVII) p. 122, saec. XV in.in).
N. pl.
STOB. Aret. fol. g Vb : prudencia et ars sunt habitus seu n-e practice, sciencia vero, intellectus et sapiencia speculatiue.
BYSTRZ. AnalPost fol. g VIa : intellectus ex pluribus actualibus n-iis circa obiectum verum acquirit habitum verum.
Distinctiones potiores
a.
certa (
BYSTRZ. Log. fol. a IIIa et saepius), evidens ( ib. ), firma ( ib. fol. a IIb ), infallibilis ( ib. fol. B IIb ; id. AnalPost fol. a VIIIb) ;, informata ( id. AnalPost fol. m IIb) , perfecta ( MatFil II p. 38, saec. XV in.in ; BYSTRZ. Log. fol. a VIa) , sufficiens ( WROCŁ. EpitConcl fol. a Vb) , propria ( BYSTRZ. ParvLog fol. L IIa) .
Opp.
dubia ( id. Log. fol. a IIb ), incerta et infirma ( id. AnalPost fol. h IVa ), erronea ( id. Log. fol. B IIIa ).
b. vera (opp. falsa: BYSTRZ. Log. fol. a IIb).
c. actualis ( MatFil II p. 44, saec. XV in. et saepius); opp. habitualis ( BYSTRZ. AnalPost fol. a VIIIa et saepius).
d. practica (opp. speculativa, cf. supra 30 et
GŁOG. Porph. fol. a IIa : sciencia est n-a speculatiua).
e. simplex (
WROCŁ. EpitConcl fol. h IIa) , simplicis apprehensionis ( BYSTRZ. Log. fol. B IIIa) , naturaliter inserta ( MatFil II p. 37, saec. XV in.in).
f. generalis (opp. specialis: Gramm. p. 162, saec. XIV) , universalis (syn. scientifica: BYSTRZ. AnalPost fol. a VIb et saepius); opp. particularis ( ib. fol. i VIb ).
g. confusa (opp. distincta: BYSTRZ. AnalPost fol. a Vb) , complexa (opp. incomplexa ib. fol. a IIb).
h. rationalis ( BYSTRZ. Log. fol. a IVa) , intellectualis ( id. AnalPost fol. a VIa ), intellectiva (opp. sensitiva ib. fol. a Va).
i. abstractiva ( BYSTRZ. Log. fol. v Ia) , adhaesiva (syn. credulitas id. AnalPost fol. c Va ), demonstrativa ( id. Log. fol. d IIIa ), definitiva ( MatFil II p. 36, saec. XV in.) ; BYSTRZ. Log. fol. b Ib) , exspectativa ( ib. fol. B IIb ), iudicativa ( ib. fol. B IIIa ), item imaginationis ( id. AnalPost fol. a Vb: secundum Auicennam n-a imaginationis ex speciebus sensatis elicit species non sensatas ).
j. quidditativa ( MatFil II p. 36, saec. XV in.in ; BYSTRZ. Log. fol. b Ib) , substantialis ( id. in MatFil IV p. 96 ).
k. per causam (opp. sine causa : BYSTRZ. AnalPost fol. h IIb). Indicatur obi. a. sq. gen. b . sq. circa, cf. supra 753,32. c. sq. de :
JAC. PAR. Tract. fol. a IIa : de quo fateor certam habere n-am.
BYSTRZ. Log. fol. B IIb : Deus habet infallibilem et certissimam n-am de futuris.
II.
1. scripturae (litterarum) świadectwo na piśmie, dokument; documentum scriptum, litterae
KodMp II p. 54 (a. 1234) : prudentium prouidencia ... perspectum est ea scripture n-a perenniter perpetuari.
KodWp II p. 169 (a. 1299) : sapientum decrevit auctoritas, ut litterarum n-a actus hominum legitimi confirmentur.
Occ. i. q. list; epistula
CodVit p. 427 (a. 1418) : ea presentis vobis scripture n-a refferimus.
2. zapiska, notatka; nota
Lites II p. 82 (a. 1413) : constituimus ... procuratores ... ad faciendas ... n-as circa premissam exhibicionem et super eisdem notarium ... requirendi.
StPPP IX p. 75 (a. 1468) : obligatus fuit ad illud tempus secundum librum et secundum n-am iuris.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)