Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MONSTRO

Gramatyka
  • Formymonstro
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum
Znaczenia
  • I. pokazywać, wskazywać
    • a. okazywać (przedkładać) dokumenty (zwł. w sądzie)
    • b. wskazać,polecić
  • II. przedstawiać w słowie lub w piśmie, dowodzić
  • III.
    • 1. wykazać należność (u dłużnika)
    • 2. + in aliqua re wykazać się rachunkami za coś?
    • 3. dać, przekazać
    • 4. dowodzić czegoś w sądzie

Pełne hasło

MONSTRO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • A.
  • N.
  • K.
I. pokazywać, wskazywać; demonstrare, indicare, ostendere.
Constr.
a. sq. acc. b. sq. ad :
KodWp I p. 258 (a. 1251) : viam ... ducentem ad quandam quercum m-ntem ad aliam.
Ib. infra
p. 259 : ad crispatam quercum, ad aliam m-ntem.
c. sq. iuxta :
KodWp I p. 259 (a. 1251) : ad signatam quandam pinum m-ntem directe iuxta latus arvorum.
d. sq. inf.
Praec.
a. okazywać (przedkładać) dokumenty (zwł. w sądzie); litteras publicas proponere, ostendere (praec. in iudicio)
KodWp II p. 52 (a. 1291) : abbas ... antiqua libertate suorum privilegiorum m-ta se ... ab omnibus exemit inpeticionibus.
Ib. III p. 217 (a. 1362) : archiepiscopus ... super commutatione ... hereditatis ... privilegium ... ostendit, m-vit, exhibuit et perlegi fecit.
StPPP VIII p. 706 (a. 1399) : litteram ... procurator ... Spitconis citacionis m-uit, quia fuit Spitco ad Elizabeth citatus.
Ita saepius. Cf. DEMONSTRO
Item:
pokazać sędziemu; iudici ostendere
IurMas II p. 4 (a. 1471) : percussus wlnera liuida et cruenta coram iuratis et scabinis ... m-re ... debebit.
AKapSąd III p. 43 (a. 1476) : presbiter accepit lesuram et vulnus ad caput, quod et m-vit.
ArPrawn VI p. 159 (a. 1554) : vulnera non ministeriali, sed officio terrestri vel castrensi m-nda et protestanda ... sunt.
b. wskazać,polecić; indicare, mandare
ArPrawn V p. 475 (saec. XV ex.ex) : si aliquis ex prelatis ... domum suam, secundum quod eidem ad emendandum m-tum fuerit ... non reformaverit.
II. przedstawiać w słowie lub w piśmie, dowodzić; verbis vel scriptis ostendere, explicare, narrare, probare.
Constr.
a. sq. dat. personae. b. sq. abl. , v. gr. gravi conquestione ( * KodWp I p. 69, a. 1211 et saepius), fidedigno testimonio ( DokMp VI p. 233, a. 1405) , sua petitione ( ArPrawn I p. 34, a. 1411) . c. sq. acc. c. inf. d. sq. coram:
DokMp VI p. 233 (a. 1405) : qui evidenter coram nobis ... fidedigno m-verunt testimonio, quomodo privilegia ... ipsorum ... essent cremata.
e. sq. in c. abl. f. sq. quod :
NIC. POL. p. 56, v. 195 : egris et sanis m-at, quod non sit inanis.
ArPrawn I p. 34 (a. 1411) : sua nobis ... peticione m-vit, quod olim ... Stanislaum ... interfecit etc.
Ita saepius. Cf. Th. VIII 1445,74. g. sq. quomodo h. sq. enunt. interrog. c. qualis, quantum.
III. singularia
1. wykazać należność (u dłużnika); certam pecuniae summam sibi ab aliquo deberi ostendere
ArPrawn VIII p. 65 (a. 1396) : Staszek et Woythek ... quilibet penam XV ... pro eo, quia pecuniam tempore debito m-tam noluerunt recipere.
Nescio an huc pertineat
StPPP IX p. 166 (a. 1496) : Minor non debet tollere pecuniam ... quam super Vyssnyowsky perlucratus est, donec ... Georgio ... in iure responderet pro suis dampnis in Chroastowka ... vbj perlucra m-ta sibi sunt.
Infra
ib. postquam ... Vysnyowsky posuit pecuniam summarie, quam dominus Minor perlucratus est super eo et quam m-uit sibj super Chrąstowka.
Cf. DEMONSTRO
2. refl. in aliqua re wykazać się rachunkami za coś? aliquid solutum rationibus probare
RachKról p. 23 (a. 1471) : Jacobo Thomschewsky et Zamosczky super nonaginta novem equos, in quibus se m-verunt, dedi ducentos ... florenos.
3. dać, przekazać; dare, concedere
StPPP II p. 926 (a. 1498) : Barbare ... marcam ... census super kmethone Puchała ... m-at et inscribit.
Cf. DEMONSTRO supra III 282,48 sqq.
4. dowodzić czegoś w sądzie; aliquid iudicibus probare
KsgGrWp II p. 52 (a. 1395) : Mathias ... acquisivit super Grzimconem ... et ipse de hoc m-vit testibus super ipsum Grzimconem, quod sibi adjudicavimus.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)