- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- L.
I.
1.
adi.
a.
górski, związany z górami, mieszkający w górach; ad montes pertinens, qui in
montibus est, degit.
b.
górzysty; montibus
frequens, montosus,
non planus.
2.
subst.
a.
montana,,
-ae
f.
et
montana,,
-orum
n.
okolice górzyste, góry, pagórki;
montes, colles, loca montuosa.
Item
montanae,,
-arum
f.
MIECH. Chr. p. 374 : continuabatur cultura m-arum Thatri in cupro et argento.Glossa Pol.
RFil XX III p. 298 (a. 1453) : in m-a «na wzgorze».
b.
montani,,
-orum
m.
górale, mieszkańcy gór; monticolae,
montium incolae.
II.
A.
adi.
górniczy, kopalniany;
metallicus, ad fodinam vel rem
metallicam pertinens
DokMp IV p. 107 (a. 1357) : servos m-os ... in dictis montibus laborantes.
KodMp III p. 202 (a. 1367) : fontes salis ... cum omni iure, dominio, prout eadem iura m-orum fontium salis ... dinoscuntur obseruari, damus ... possidendos.
RachJag p. 202 (a. 1394) : sectores m-i ... nullas pedem de Ilcus mouere voluerunt.Ita saepissime.
N.
opp.
domesticus :
RachBon II p. 2 : rationem percepi ex ... zuppis ... deductis omnibus oneribus et impensis tam m-is quam domesticis zupparum.Cf. etiam ib. infra.
Praec.
1. ius
a.
tzw. barkracht, tj. prawo
górnicze lub dochód
podatkowy z żup solnych; ius quo
metallici utebantur,
interdum etiam tributum e
salis fodinis solvi solitum
KodPol III p. 29 (a. 1236) : si aliquod lucrum metalli ... inventum fuerit ... aduocatus ... idem lucrum ... jure m-o occupabit.
ArSang II p. 25 (a. 1350) : castellanum ... vbicunque metallum ... in bonis ipsius ... inuentum fuerit, circa ius m-um ... conseruare volumus.Ita saepius. Cf. MONS II A γ, MONTANEUS, MONTANICIUS, MONTANICUS I. Glossa Pol.
KodUJ I p. 65 (a. 1405) : zupparius ... ius m-um suum, quod vulgariter «bargracht» dicitur ... in zuppa Bochnensi ... resignavit.
Eodem sensu
census :
DokKKr II p. 616 (a. 1450) : censum m-um dictum wlgariter «bargracht» in zuppis Bochnensibus.Cf. Słownik Staropolski s. v. barkracht.
b.
sąd górniczy;
iudicium, tribunal
metallicorum
StPPP II p. 736 (a. 1467) : remissus est de judicio regali ... ad jus m-um ... iuxta cittacionem pro opere m-o alias «dzalo» in Srothka (cf. infra 43 ).
Ib. p. 937 (a. 1500) : es ad nostram maiestatem remissus ex eodem judicio m-o prefato, prout te ad dictum tertium judicium bannitum m-um in Gorynycze citauerat.
2.
opus
tzw. działo, określonej wielkości działka robocza w kopalni soli;
salisfodinae certa quaedam pars vel locus designatus,quo sal
effoderetur
DokMp III p. 220 (a. 1447) : opus suum m-um alias «dzalo» dictum Pustelnyk ... in montibus Wyelicziensibus ... fassus est se vendidisse.Cf.
ŹrWaw I p. 67 (a. 1481) : cum ... lectore, quem in opere m-o et in famulo in Wyelyczka fundare ... intendit.Ita saepius.
3. camerarius cf.
4.
sal
kopalny;
i. q. fossilis
*Tom. VIII p. 236 (a. 1526) : Transilvania ipsa rerum omnium est feracissima, precipue auri et argenti et aliorum metallorum, ad hec salis m-i.
B.
subst.
1.
montanus,,
-i
m.
górnik, kopacz w kopalni; metalli
fossor in fodina
KodMp II p. 179 (a. 1290) : si metallum nouum emerserit, ipse aduocatus sibi et m-o potestatem habeat occupandi, nostro tamen saluo iure.
KodMp III p. 166 (a. 1363) : quos m-os consules ... registrabunt.Ita vulgo.
Syn.
2.
montana,,
-orum
n.
a.
kopalnia;
fodina, metalla
CodSil X p. 141 (a. 1341) : Bolko dux Munstirberg m-a in Reychenstein ... emit.
Ib. XX p. 34 (a. 1345) : si ... m-a in tantum vilescerent, quod predicti viri ex eis quindecim marcas ... percipere non possent etc.Ita vulgo.
Syn.
et iuxta posita
plumbifodina (
DokMp VIII
p. 28, a.
1438)
, salisfodina (
ib. VII
p. 181,
a. 1425)
, zuppa salis (
KodPol III
p. 257,
a. 1358).
Additur
argenti (
CracArt I
p. 41, a.
1406)
, salis (
BiblMuz I 2,
p. 193,
a. 1405).
N.
lapidum, lapidea
kamieniołom;
lapicidinae
CodSil(M) III p. 194 (a. 1223) : cum omnibus ... agris, silwis, pratis, m-is lapidum.
ArPrawn X p. 267 (a. 1408) : m-a lapidea interdixit et arrestavit.Ita saepius.
b.
kryształy górskie?
crystalli?
SSrSil II p. 223 (a. 1470) : abbas emit a quodam mercatore de Parisiis tabulam cum Crucifixo de alabastro laboratam (ed. -um) cum suis attinenciis ... mercator affirmavit prefatam ymaginem Crucifixi sculptam in Parisiis cum m-is, sed tabulam idem mercator Wratislavie ad eandem ymaginem fieri disposuit.
Ib. infra abbas ... emit item quedam m-a minerarum, artificialiter et subtiliter multum facta cum tribus regibus et m-orum fossoribus et Christofero aliis ... que m-a postea per incuriam custodum ecclesie sunt collapsa, confracta et deperdita.