Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MECHANICUS

Gramatyka
  • Formymechanicus, moechanicus, mechanica, mechanica
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -a, -um -ae -orum
  • Część mowyprzymiotnik
  • Rodzajżeńskinijaki
Znaczenia
  • I.
    • 1. związany z mechaniką, mechaniczny
    • 2. rzemieślniczy
    • 3. sztucznie wytworzony, wyprodukowany przez rzemieślnika
  • I.
    • 1. rzemiosło
    • 2. rzemieślnik, rękodzielnik

Pełne hasło

MECHANICUS s. MOECHANICUS, -a, -um
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc( -ca),
  • NGl.
  • B.
  • N.
  • K.
  • O.
I. adi.
1. związany z mechaniką, mechaniczny; ad machinas pertinens, cum machinarum usu vel fabrica coniunctus (saepe dicitur de arte).
2. rzemieślniczy; ad fabros vel eorum artem pertinens
MARTIN. OP. Chr. p. 28 : per plateas Troiae m-arum artium diuersarum fuerant stationes locatę.
DokListPł p. 29 (a. 1322) : pistores, sutores, fabri, pellifices et pannicide non erunt ibidem nec aliqua artificia m-a exercebunt.
Ita saepe.
Dicitur v. gr. de
arte (supra 181,55 et saepissime ; additur ;sutoralis: KsgŁawWar p. 33, a. 1436) , artificio ( et saepius), fraternitate ( IurMas I p. 208, a. 1462 et saepius), labore ( MPH V p. 838, a. 1520) , officio ( Somm. I p. 966, a. 1365) , opere ( KodWp I p. 422, a. 1328 et saepius), populo ( StPPP I p. 226, saec. XIV).
3. sztucznie wytworzony, wyprodukowany przez rzemieślnika; arte factus, ab artifice confectus
CorpJP III p. 37 (a. 1507) : reliqui panni sunt aestimandi quam merces aliae et res m-ae.
StPPP III p. 36 : siquis ... inusitata forma res m-as habere voluerit, eas sic solvet, uti cum artifice convenire poterit (cf. ArPrawn VI p. 176).
ArPrawn I p. 89 (a. 1538) : rebus venalibus et m-is ac etiam ... modiis et mensuris per palatinum ... taxatis.
Cf. Th. VIII 516, 21—23.
I. subst.
1. mechanica,, -ae f. et mechanica,, -orum n. rzemiosło; artificium, negotium, fabrorum labor
KodWp III p. 517 (a. 1381) : omnia fora, mercancias, labores, m-as et propinaciones quascunque ad humanam industriam pertinentes ... in ipsa dote ecclesie valebunt ... exercere.
KrMU p. 112,27 (saec. XV in.) : optusi magis sunt apti circa m-a quam circa philosophica, mediocres vero circa politica vel civilia.
ZabDziej III p. 209 (a. 1492) : scolaris … studet m-am, et factus est de facto iam m-us, videlicet carnifex.
2. rzemieślnik, rękodzielnik; faber, opifex
ChrMP p. 593 (= p. 121 Kürb.): erant enim ibi duo castra ... maius, in quo milites castrenses ... cum popularibus et m-is inorabantur.
DokMp IV p. 72 (a. 1342) : locare ... omnes m-os, nempe sartores, sutores, mercatores, carnifices alios.
DokListPł p. 49 (a. 1353) : ab omnibus m-is et a quolibet artificio censum ... exigere.
Ita vulgo. Glossa Pol.
GLcerv p. 632 : m-us «rzemięślnik».
Syn.
artifex ( DŁUG. LibBen I p. 630 et saepius), operarius ( KodWp III p. 648, a. 1392) ; iuxta ponitur artifex ( Tom. V p. 407, a. 1521 et saepius). Additur gen. explic. artis textoriae ( DŁUG. Op. p. 316 ) .
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)