- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc( -ca),
- NGl.
- B.
- N.
- K.
- O.
I.
adi.
1.
związany z mechaniką, mechaniczny; ad machinas
pertinens, cum machinarum usu vel fabrica coniunctus (saepe dicitur de arte).
2.
rzemieślniczy;
ad fabros vel eorum artem
pertinens
MARTIN. OP. Chr. p. 28 : per plateas Troiae m-arum artium diuersarum fuerant stationes locatę.
DokListPł p. 29 (a. 1322) : pistores, sutores, fabri, pellifices et pannicide non erunt ibidem nec aliqua artificia m-a exercebunt.Ita saepe.
Dicitur v. gr. de
arte (supra 181,55
et saepissime
;
additur
;sutoralis:
KsgŁawWar
p. 33, a.
1436)
, artificio (
et saepius),
fraternitate (
IurMas I
p. 208, a.
1462
et saepius), labore (
MPH V
p. 838, a.
1520)
, officio (
Somm. I
p. 966, a.
1365)
, opere (
KodWp I
p. 422, a.
1328
et saepius), populo (
StPPP I
p. 226, saec.
XIV).
3.
sztucznie wytworzony, wyprodukowany przez rzemieślnika; arte factus, ab artifice confectus
CorpJP III p. 37 (a. 1507) : reliqui panni sunt aestimandi quam merces aliae et res m-ae.
StPPP III p. 36 : siquis ... inusitata forma res m-as habere voluerit, eas sic solvet, uti cum artifice convenire poterit (cf. ArPrawn VI p. 176).
ArPrawn I p. 89 (a. 1538) : rebus venalibus et m-is ac etiam ... modiis et mensuris per palatinum ... taxatis.Cf. Th. VIII 516, 21—23.
I.
subst.
1.
mechanica,,
-ae
f.
et
mechanica,,
-orum
n.
rzemiosło; artificium,
negotium, fabrorum labor
KodWp III p. 517 (a. 1381) : omnia fora, mercancias, labores, m-as et propinaciones quascunque ad humanam industriam pertinentes ... in ipsa dote ecclesie valebunt ... exercere.
KrMU p. 112,27 (saec. XV in.) : optusi magis sunt apti circa m-a quam circa philosophica, mediocres vero circa politica vel civilia.
ZabDziej III p. 209 (a. 1492) : scolaris … studet m-am, et factus est de facto iam m-us, videlicet carnifex.
2.
rzemieślnik,
rękodzielnik; faber, opifex
ChrMP p. 593 (= p. 121 Kürb.): erant enim ibi duo castra ... maius, in quo milites castrenses ... cum popularibus et m-is inorabantur.
DokMp IV p. 72 (a. 1342) : locare ... omnes m-os, nempe sartores, sutores, mercatores, carnifices alios.
DokListPł p. 49 (a. 1353) : ab omnibus m-is et a quolibet artificio censum ... exigere.Ita vulgo. Glossa Pol.
GLcerv p. 632 : m-us «rzemięślnik».
Syn.
artifex (
DŁUG. LibBen I
p. 630
et saepius), operarius (
KodWp III
p. 648, a.
1392)
; iuxta ponitur artifex (
Tom. V
p. 407, a.
1521
et saepius). Additur
gen.
explic. artis
textoriae (
DŁUG. Op.
p. 316
)
.