Ogólne
Pełne hasło
Więcej

LUMINARE

Gramatyka
  • Formyluminare
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -is
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I. propr.
    • A.
      • 1. + caeli : świecące ciało niebieskie
      • 2. zapalone światło (zwł. w kościele), świeca, lampa
    • B. pl.
      • 1. blask, światłość
      • 2. światło oczu, wzrok
  • II. transl.
    • 1. ozdoba, okrasa, splendor
    • 2. chluba, znakomitość

Pełne hasło

LUMINARE, -is n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • A. (s.
  • v.
  • luminarium),
  • H. (pl.),
  • Ha. (pl.),
  • N.
  • K.
[abl. pl. luminariis : ChrMP p. 485(= p. 19 Kurb.) : pro luminariis sancti Petri ... denarium de quolibet capite se soluturos ... submiserunt Poloni.
KodWp V p. 427 (a. 1426) : pro ... luminarijs cere.
Porro StZat p. 271 (a. 1521) ; LibBenP p. 263 (a. 1551) ;et infra 48. Cf. Th. VI 2, 1823,68 sq. ]
I. propr.
A.
1. caeli et abs. : świecące ciało niebieskie; corpus caeleste luminosum.
N. definitiones phil.
WROCŁ. Epit. fol. p Ib : 1-e est quoddam habens in se lucem tamquam formam, vt sol, luna, stella.
Ib. fol. p Ib: lux est forma luminis in 1-i siue in eo, quod est luminis fons primus.
N. pl.
magna Słońce i Księżyc; Sol et Luna (e Vlg. Gen. 1,16; saec. XV) . Simili sensu abs.
SCARB. Sap. II p. 383 : Deus in caelo stellas et l-ia collocavit.
Cf. Th. VII 2, 1824,45 sqq. Distinguitur porro (item e Vlg. Gen. 1,16) maius Słońce; Sol (simili sensu magnum : DŁUG. Op. p. 29 ) et minus Księżyc; Luna.
2. zapalone światło (zwł. w kościele), świeca, lampa; lumen accensum (praec. in ecclesia), candela, lucerna. Additur ecclesiae ( ArHist X p. 336, a. 1513 et saepius), pro officio divino ( KodKrKr I p. 202, a. 1336), perpetuum ( KodMp II p. 26, a. 1217) .
Iuxta ponitur
candela ( ZabDziej I p. 115, a. 1489) , cereus ( KodMp IV p. 272, a. 1432). Glossa Pol.
StPPP XII p. 501 (a. 1534) : duo l-ia magna, quae «postawnyki» vocantur.
N. locut.
Luminarium festum święto Matki Bożej Gromnicznej (2. II); i. Purificationis BV Mariae (die 2. Februarii celebrari solitum)
RFil XXV p. 137 (a. 1466) : Purificatio BV Mariae apud Polonos dicitur festum L-ium «Gromnycze».
B. pl.
1. blask, światłość; splendor, lumen
DŁUG. Op. p. 70 : corpus tuum ... radiis et 1-bus coelestibus illustratum.
Id. Hist. I p. 375 (= II p. 139 ed. nov.): beati Stanislai corporis scissi ... partes ... supernis 1-bus irradiatas fulsisse.
Cf. Th. VII 2, 1826,55 sqq.
N. locut.
celestis diei i. q. lux aeterna
AH IX p. 172 (saec. XV) : ad coelestis nos diei perduc l-ia.
2. światło oczu, wzrok; oculorum lumen
SSrSil XIII p. 102 (a. 1472) : 1-iis nostris, uti oculis servorum in manus dominorum suorum, in ipsum papam infigimur.
Cf. Th. VII 2, 1826,50 sqq.
II. transl.
1. ozdoba, okrasa, splendor; decor (saec. XV).
2. chluba, znakomitość; laus, decus.
Additur
mundi ( MATTH. Prax. p. 176 et saepius), item praefulgidum (de religiosorum ordine CodSil V p. 203, saec. XIV in.in) .
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)