- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- L.
- A.
- N.
- K. (s.
- v.
- loquila)
I.
1.
a.
mówienie, mowa; actus
loquendi, sermo, verba prolata.
N.
loquelae actus :
MARTIN. OP. Serm. p. 61 nlb. : debet lingua exire in actum 1-e.
Item
pl.
PAUL. CR. p. 93, v. 381 : qui equus ... humanas potuit proferre 1-as.Cf. Th. VII 2,1657, 50 sqq. In malam partem: obelżywe słowa, obelga; verborum contumelia
AKapSąd I p. 418 (a. 1456) : per suam 1-am ... dominum archiepiscopum ... offendit (cf. ib. supra ad iram provocatus verba contraria et obprobriosa ... coram ... canonicis expressit).
b.
rozmowa; colloquium,
collocutio
KodMp I p. 421 (a. 1381) : ne cum ... excommunicatis ... cibo, potu, 1-a ... participent.
JAC. PAR. RefEccl p. 244 : multos anachoretas ... angelorum l-is et alloquio dignos fuisse.
AKapSąd II p. 689 (a. 1498) : nec auderent sibi communicare in 1-a, conversacione.Cf. Th. VII 2,1657,43 sqq.
c.
język jakiegoś narodu; sermo certae cuiusdam nationis proprius.
2.
a.
zdolność mówienia, władza mowy;
loquendi facultas.
Simili sensu
loquelae officium (
DŁUG. Hist. III
p. 399
)
vel usus (
ib.I p. 150= I
p. 214
ed. nov.).
N.
locut.
loquelam amittere (
DŁUG. Op.
p. 119
et saepius); simili
sensu claudere (
StPPP VIII
p. 788,
a. 1400)
, item loquela (officio loquelae) privari (
DŁUG. Hist. III
p. 399
;
MPH VI
p. 501,
saec. XIV
ex.).
;
Opp.
integram loquelam recuparare
(
DŁUG. Hist.
II p. 14=III
p. 24
ed. nov.).
b.
sztuka mówienia, wymowa; eloquentia
GALL p. 60, 10 : bone voluntatis intencio sufficiat pro 1-a .
MARTIN. OP. Chr. p. 60 : Alexander ... eos socios ... tam in literatura quam in 1-a facile superabat.Cf. Th. VII 2,1658,41 sqq.
II.
iur.
t. t.
1.
słowne oskarżenie składane w sądzie, tzw. pomowa;
accusatio in iudicio verbis facta
KsgRachKr I p. 117 (a. 1332) : aliquam cautelam ... in subsidium 1-e ipsius et iuuamen proferre.
ArPawn X p. 95 (a. 1401) : iurati ... audiverunt bene ipsius Nicolai 1-am, quod se offerebat ad ius supremum.Ita passim saec. XV. Simili sensu loquelae relatio (cf. infra 36).
N.
locut.
loquelae multiplicitas :
ArPrawn VIII p. 82 (a. 1399) : Jasco ... ex sua multiplicitate 1-e nobili ... Petro ... obiecit, quod non esset miles et quod non haberet ... ius militale.Distinguitur
α.
adiuvans
argumenty wspierające podstawowe oskarżenie;
omnia, quae accussationem coram iudice propositam comprobant
KodMp III p. 149 (a. 1362) : partem molendini ... Raphaeli ... possidere diiudicauimus: Ianussio ... silencium imponentes, adicientes tamen, si ([potius nisi) ]infra vnum annum et vnum diem ... Ianussius ... 1-am sibi auxiliantem seu occasionem aut testimonium competens coram nobis prouidebitur adinuenire.Silimi sensu adiutorii:
KsgPrzem II p. 40 (a. 1448) : Petrus ... est iustificatus ad instanciam Plosz ... si ad inquantum dictus Plosz non habuerit 1-em adiutorii.Cf. supra I 228,6 sqq.
β.
simplex
tzw. prosta pomowa, słowne oskarżenie nie poparte przysięgą;
accusatio iure iurando non confirmata
KodWp V p. 326 (a. 1422) : teneor ego fideiussor hoc dampnum... Nicolae ... ad simplicem eius 1-e relacionem paratis in pecunijs persoluere.
AGZ XIII p. 206 (a. 1446) : est obligatus solvere mille marcas ad simplicem 1-em alias «na prosztha pomowa».
Iuncturae verbales
a.
(de partibus in iudicio) loquelam narrare
(
KsgGrWp I
p. 219, a.
1395)
, proponere (coram capitaneo
ib.
p. 257,
a. 1397),
item commitere (seu in procuratorem constituere
ib.
p. 234,
a. 1396).
b.
(de iudice) loquelam alicuius audire
(
ArPrawn X
p. 95, a.
1401).
N. sensu latius
transl. i.
fere q. sprawa sądowa; causa, quae coram iudice agitur
KsgGrWp I p. 147 (a. 1392) : dixit, quia nolo comparere judicio regali, quia habeo proprium dominum burgravium Derskonem et coram isto volo comparere; et ... burgravius dixit, quod non fuit suus familiaris et ista 1-a cessit ab eo.
StPPP XI p. 148 (a. 1408) : Stanko ... si non stabit ... perdet ... pecuniam et ... omnia et scilicet locu-em et Peter ... debet kapere pecuniam et debet se eliberare.
2.
unius
hominis
oświadczenie złożone przed sądem bez udziału
tzw. przywódcy, tj. osoby asystującej z
urzędu przy składaniu przysięgi; testimonium,
quod coram iudice praestatur prolocutore, qui iuri iurando adesse debebat,
parti non astante
StPPP XI p. 153 (a. 1420) : Petrus ... debuit iuramentum ... praestare et non habuit prolocutorem et requisivit, utrum 1-am unius hominis ducere posset alias «eynes mannes rede fueren» (Germ. ).
3.
(singulare) umowa;
pactum
TPaw IV p. 356 (a. 1418) : Dobbo ... recognovit se obligasse partem hereditatis ... Nicolao ... tali sub 1-a, si dictus Nicolaus ... impedietur ab aliquo, tunc Dobbo prefatus tenetur eum intercedere.