Ogólne
Pełne hasło
Więcej

LOQUELA

Gramatyka
  • Formyloquela, locuela, loquella
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ae
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzaj
Znaczenia
  • I.
    • 1.
      • a. actus loquendi, sermo, verba prolata.
      • b. colloquium, collocutio
      • c. sermo certae cuiusdam nationis proprius.
    • 2.
      • a. loquendi facultas.
      • b. eloquentia
  • II. iur.
    • 1. accusatio in iudicio verbis facta
      • α. + adiuvans adiutorii: omnia, quae accussationem coram iudice propositam comprobant
      • β. + simplex accusatio iure iurando non confirmata
      • a.
      • b. + (de iudice) loquelam alicuius audire causa, quae coram iudice agitur
    • 2. + unius hominis testimonium, quod coram iudice praestatur prolocutore, qui iuri iurando adesse debebat, parti non astante
    • 3. pactum

Pełne hasło

LOQUELA s. LOCUELA s. LOQUELLA, -ae f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • L.
  • A.
  • N.
  • K. (s.
  • v.
  • loquila)
[acc. sg. loquelem?, cf. infra 1520,31.38.54 (nisi ubique calami lapsus subest).]
I.
1.
a. mówienie, mowa; actus loquendi, sermo, verba prolata.
N.
loquelae actus :
MARTIN. OP. Serm. p. 61 nlb. : debet lingua exire in actum 1-e.
Item pl.
PAUL. CR. p. 93, v. 381 : qui equus ... humanas potuit proferre 1-as.
Cf. Th. VII 2,1657, 50 sqq. In malam partem: obelżywe słowa, obelga; verborum contumelia
AKapSąd I p. 418 (a. 1456) : per suam 1-am ... dominum archiepiscopum ... offendit (cf. ib. supra ad iram provocatus verba contraria et obprobriosa ... coram ... canonicis expressit).
b. rozmowa; colloquium, collocutio
KodMp I p. 421 (a. 1381) : ne cum ... excommunicatis ... cibo, potu, 1-a ... participent.
JAC. PAR. RefEccl p. 244 : multos anachoretas ... angelorum l-is et alloquio dignos fuisse.
AKapSąd II p. 689 (a. 1498) : nec auderent sibi communicare in 1-a, conversacione.
Cf. Th. VII 2,1657,43 sqq.
c. język jakiegoś narodu; sermo certae cuiusdam nationis proprius.
2.
a. zdolność mówienia, władza mowy; loquendi facultas.
Simili sensu
loquelae officium ( DŁUG. Hist. III p. 399 ) vel usus ( ib.I p. 150= I p. 214 ed. nov.).
N. locut.
loquelam amittere ( DŁUG. Op. p. 119 et saepius); simili sensu claudere ( StPPP VIII p. 788, a. 1400) , item loquela (officio loquelae) privari ( DŁUG. Hist. III p. 399 ; MPH VI p. 501, saec. XIV ex.). ;
Opp.
integram loquelam recuparare ( DŁUG. Hist. II p. 14=III p. 24 ed. nov.).
b. sztuka mówienia, wymowa; eloquentia
GALL p. 60, 10 : bone voluntatis intencio sufficiat pro 1-a .
MARTIN. OP. Chr. p. 60 : Alexander ... eos socios ... tam in literatura quam in 1-a facile superabat.
Cf. Th. VII 2,1658,41 sqq.
II. iur. t. t.
1. słowne oskarżenie składane w sądzie, tzw. pomowa; accusatio in iudicio verbis facta
KsgRachKr I p. 117 (a. 1332) : aliquam cautelam ... in subsidium 1-e ipsius et iuuamen proferre.
ArPawn X p. 95 (a. 1401) : iurati ... audiverunt bene ipsius Nicolai 1-am, quod se offerebat ad ius supremum.
Ita passim saec. XV. Simili sensu loquelae relatio (cf. infra 36).
N. locut.
loquelae multiplicitas :
ArPrawn VIII p. 82 (a. 1399) : Jasco ... ex sua multiplicitate 1-e nobili ... Petro ... obiecit, quod non esset miles et quod non haberet ... ius militale.
Distinguitur
α. adiuvans argumenty wspierające podstawowe oskarżenie; omnia, quae accussationem coram iudice propositam comprobant
KodMp III p. 149 (a. 1362) : partem molendini ... Raphaeli ... possidere diiudicauimus: Ianussio ... silencium imponentes, adicientes tamen, si ([potius nisi) ]infra vnum annum et vnum diem ... Ianussius ... 1-am sibi auxiliantem seu occasionem aut testimonium competens coram nobis prouidebitur adinuenire.
Silimi sensu adiutorii:
KsgPrzem II p. 40 (a. 1448) : Petrus ... est iustificatus ad instanciam Plosz ... si ad inquantum dictus Plosz non habuerit 1-em adiutorii.
Cf. supra I 228,6 sqq.
β. simplex tzw. prosta pomowa, słowne oskarżenie nie poparte przysięgą; accusatio iure iurando non confirmata
KodWp V p. 326 (a. 1422) : teneor ego fideiussor hoc dampnum... Nicolae ... ad simplicem eius 1-e relacionem paratis in pecunijs persoluere.
AGZ XIII p. 206 (a. 1446) : est obligatus solvere mille marcas ad simplicem 1-em alias «na prosztha pomowa».
Iuncturae verbales
a. (de partibus in iudicio) loquelam narrare ( KsgGrWp I p. 219, a. 1395) , proponere (coram capitaneo ib. p. 257, a. 1397), item commitere (seu in procuratorem constituere ib. p. 234, a. 1396).
b. (de iudice) loquelam alicuius audire ( ArPrawn X p. 95, a. 1401). N. sensu latius transl. i. fere q. sprawa sądowa; causa, quae coram iudice agitur
KsgGrWp I p. 147 (a. 1392) : dixit, quia nolo comparere judicio regali, quia habeo proprium dominum burgravium Derskonem et coram isto volo comparere; et ... burgravius dixit, quod non fuit suus familiaris et ista 1-a cessit ab eo.
StPPP XI p. 148 (a. 1408) : Stanko ... si non stabit ... perdet ... pecuniam et ... omnia et scilicet locu-em et Peter ... debet kapere pecuniam et debet se eliberare.
2. unius hominis oświadczenie złożone przed sądem bez udziału tzw. przywódcy, tj. osoby asystującej z urzędu przy składaniu przysięgi; testimonium, quod coram iudice praestatur prolocutore, qui iuri iurando adesse debebat, parti non astante
StPPP XI p. 153 (a. 1420) : Petrus ... debuit iuramentum ... praestare et non habuit prolocutorem et requisivit, utrum 1-am unius hominis ducere posset alias «eynes mannes rede fueren» (Germ. ).
3. (singulare) umowa; pactum
TPaw IV p. 356 (a. 1418) : Dobbo ... recognovit se obligasse partem hereditatis ... Nicolao ... tali sub 1-a, si dictus Nicolaus ... impedietur ab aliquo, tunc Dobbo prefatus tenetur eum intercedere.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)