Ogólne
Pełne hasło
Więcej

LEGO-2

Gramatyka
  • Formylego, lecta
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ere, -ae
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I.
    • A.
      • 1. czytać
      • 2. odczytywać na glos
    • B.
      • 1. nauczać publicznie, wykładać
      • 2. uczyć się, studiować
      • 3. interpretować, rozumieć
    • C. eccl.+ missam odprawiać mszę św.
  • II.
    • 1. zbierać
    • 2. wybierać
    • 3. trzymać się (pewnego kierunku), poruszać się wzdłuż czegoś

Pełne hasło

2. LEGO, -ere, legi, lectum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
NGl.
  • L.
  • A.
  • H.
  • N.
[part. fut. act. legiturus:
DokLub p. 284 (a. 1460) : universis ... hec nostra scripta visuris, legituris et audituris.]
I.
A.
1. czytać; oculis percurrere (scriptum).
2. odczytywać na glos; recitare.
N. locut.
litterae legendae list przeznaczony do publicznego odczytania; quae in publico legi debent
UrkBBr p. 231 (a. 1287) : omnes litteras tam simplices quam 1-ndas.
Occ. wymawiać; pronuntiare
*Gramm. p. 309 (saec. XV) : que ... debent scribi per t et 1-i per c.
Cf. Th. VII 2,1132,46 sqq.
Constr. ad 1—2: indicatur obi.
a. sq. acc. b. sq. in c. abl.
ChrMP p. 570 (= p. 98 K.) : Boguphalus episcopus delectabatur ... nocte dieque 1-ndo in libris.
ŁASKI ComPriv fol. 187b : psalteria et omnes libri, in quibus mulieres 1-re consueuerunt.
Cf. Th. VII 2,1128,63 sqq.
B.
1. nauczać publicznie, wykładać; audientes docere, scholas profiteri
MARTIN. OP. Chr. p. 318 : Ioannes Anglus ... in diuersis scientiis ita profecit ... vt ... Romae trivium 1-ns magnos magistros discipulos et auditores haberet.
StPPP IV p. 17 (a. 1320) : in cuius eccleciae cathedralis scolis ... artes ... 1-antur pro scolaribus erudiendis.
Cf. Th. VII 2,1131,48 sqq.
Praec. in universitate studiorum
KodUJ I p. 2 (a. 1364) : scolas debitas exnunc ordinavimus pro 1-ndo iure canonico vel civili. Cf. infra p. 3: duobus ... magistris 1-ntibus phisicam ordinamus salarium XX marcarum cuilibet annuatim.
Praec.
lectiones ( KodUJ I p. 43, a. 1401 et saepius).
Simili sensu abs.
DokKKr II p. 44 (a. 1420) : collegiatus l-at et exercitet diebus legibilibus.
KrMU p. 115,46 (saec. XV in.) : baccalariatus in decretis ... possit 1-re, disputare et alios actus ad hunc gradum spectantes exercere.
2. uczyć się, studiować; discere, studiis incumbere
VAdAnt p. 8,2 : recessu magistri ... ceteri pueri inanibus ludis et ioco laborem 1-ndi sibi minuerunt.
3. interpretować, rozumieć; intellegere, interpretari, comprehendere
BYSTRZ. Top. fol. s IVa : aliqui... 1-unt... illam considerationem affirmatiue.
Ib. infra illa consideratio non debet l-i affirmatiue sed negatiue.
Cf. Th. V II 2,1132,60 sqq. .
C. eccl. missam odprawiać mszę św. ; i. q. recitare
KodWp III p. 116 (a. 1358) : vicarius ... et ... successores eiusdem infrapositas missas ... dicere perpetuis temporibus ac 1-re tenebuntur.
KodKKr II p. 72 (a. 1379) : altariste singulis septimanis duas missas ... complere et 1-re per se vel per alium ... sint astricti.
N.
cantu :
DŁUG. LibBen II p. 26 : altarista tenetur ... cantu 1-re ... duas missas.
Simili sensu obi. per ellipsim omisso
DokMp VIII p. 248 (a. 1443) : altarista ... sabbativis diebus de Virgine Benedicta ... 1-re sit astrictus.
Praeterea horas BVMariae ( KodUJ I p. 135, a. 1422) , vigilias ( DokMp I p. 366, a. 1410), item psalterium ( DokMp I p. 196, a. 1377).
N. locut.
missa lecta msza św. cicha (nie śpiewana); quae recitando (non cantu) celebratur
InwKKr p. 114 : tenentur ... praebendarii ad unam missam 1-tam ... explendam.
Inde
abs. loco subst. lecta,, -ae f .
InwKKr p. 141 : altare parvum ... duarum 1-tarum.
Eodem sensu part. fut. act.
DokKKr II p. 594 (a. 1449) : ad peragendum quatuor missas 1-turas singulis septimanis.
II.
1. zbierać; colligere , v. gr. frumenta ( AKap Sąd II p. 183, a. 1452).
2. wybierać; eligere.
Constr. sq. dupl. acc. vel sq.
in c. acc. (saec. XV).
3. trzymać się (pewnego kierunku), poruszać się wzdłuż czegoś; stringere, perlustrare, sequi, v. gr. ad ripam Danubii ( Tom. VIII p. 252, a. 1526) .
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)