Ogólne
Pełne hasło
Więcej

LAPIDEUS

Gramatyka
  • Formylapideus
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -a, -um
  • Część mowyprzymiotnik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I.
    • 1. propr. propr. zrobiony z kamienia, kamienny
      • a. + domus kamienica
      • b. + fabrica warsztat kamieniarski
      • c. + montana kamieniołom
    • 2. transl.
      • a. (o ludziach i ich sercu) nieczuły, nieużyty, zatwardziały
      • b. ( o kolorze) kamienny, tj. szary jak kamień
  • II. pełen kamieni, kamienisty
    • a.
    • b. + vadum przejście po kamieniach
    • c. + navigium kamienny przewóz (z aluzją do miejscowości Kamień)

Pełne hasło

LAPIDEUS, -a, -um
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
I.
1. propr. zrobiony z kamienia, kamienny; e lapide factus, constans. Glossa Pol.
IurMas I p. 147 (a. 1435) : ad fossam 1-am vulgariter «do kamyonego rowu».
N.
a. domus kamienica; e lapidibus seu lateribus constructa
KodKKr I p. 213 (a. 1339) : domum solennem 1-am in area capituli ... edificando.
DokMp IV p. 135 (a. 1365) : pro una domo 1-a in platea s. Anne in Cracouia situata.
Ita vulgo usque ad saec. XV ex. Glossae Pol.
KodMp IV p. 278 (a. 1433) : domum 1-am alias dicendo «kamienica».
StPPP II p. 377 (a. 1433) : domum 1-am ... alias «kamenicza».
Ib. p. 399 (a. 1434) : tres domos 1-as alias «kamenicz» in Cracouia ... possidet.
Cf. LAPIDEA.
N. in nominibus locorum
KodPol II p. 641 (a. 1311) : omnes domicellos de L-a Ecclesia.
Ita saepius.
b. fabrica warsztat kamieniarski; lapicidae officina, cf.
c. montana n. pl. kamieniołom; lapicidinae
ArPrawn X p. 267 (a. 1408) : vendicionem ... advocacie ... maccellorum, balnei ... in Parcze ac montana 1-a interdixit.
Ib. infra partes advocacie ... balneum ... hereditatem Parcze ... montana 1-a ibidem ... se obligasse.
2. transl.
a. (o ludziach i ich sercu) nieczuły, nieużyty, zatwardziały; (de hominibus eorumve cordibus) durus, obduratus (saec. XV).
b. ( o kolorze) kamienny, tj. szary jak kamień; lapidis colorem habens
RachWaw p. 126 (a. 1529) : a decoloratione trium pedum sub tribus fornacibus, colore l-o ... marcas 36.
II. pełen kamieni, kamienisty; lapidibus abundans, saxosus, lapidosus.
N.
a. congeries i. q. lapidum ( KodWp I p. 258, a. 1251).
b. vadum przejście po kamieniach; quod per lapides in ordine positos viatoribus securum transitum praebet
CodPom p. 257 (a. 1216) : quousque ueniant termini ad quoddam vadum 1-um, per quod regia via transit.
Ib. p. 412 (a. 1229) : ab illa ualle uadunt termini ... ad quoddam uadum 1-um, quod iacet in riuulo.
c. navigium kamienny przewóz (z aluzją do miejscowości Kamień); alluditur ad oppidum Lapis dictum
KodMp II p. 204 (a. 1300) : nos ... capitaneus Cracouie ... comiti Stephano ... concedimus ... nauigium 1-um ... in Visla contra Goric iacentem.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)