Ogólne
Pełne hasło
Więcej

IRRETIO

Gramatyka
  • Formyirretio
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ire, -ivi, -itum
Znaczenia
  • I. propr.
    • 1. schwytać w sieć, usidlić, złowić
    • 2. związać, skrępować
    • 3. mediopass. uwięznąć, utknąć
  • II. transl.
    • 1. usidlić, zwieść, wprowadzić w błąd
    • 2. + excommunicatione, interdicto irretire regulari professione in pignore (agrumskrępować, związać, obciążyć Mediopass. et refl.: uwikłać się w coś, popaść
    • 3. przeszkodzić, wstrzymać
    • 4. kwestionować, podważać (akty prawne)

Pełne hasło

IRRETIO, -ire, -ivi, -itum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S. (
  • Dc.
  • L.
  • N. part.
  • perf.)
I. propr.
1. schwytać w sieć, usidlić, złowić; reti involvere, illaqueare.
N. in imagine
inextricabili laqueo animas (de daemone KodWp I p. 515, a. 1285).
2. związać, skrępować; colligare, constringere, v. gr. ferreo compede (per crures: *MPH I p. 156, saec. XI in.in), item in imagine debitorum nexibus ( DŁUG. Op. p. 473 ) .
3. mediopass. uwięznąć, utknąć; inhaerescere
CorpJP III p. 447 (a. 1519) : si ... in ponte equus i-tus fuerit «uwiąznie» aut currus ... in ... loco lutoso fuerit immersus.
II. transl.
1. usidlić, zwieść, wprowadzić w błąd; circumvenire, dolose capere, v. gr. blandis sermonibus ( *KodWp II p. 624, a. 1349).
2. skrępować, związać, obciążyć; constringere, implicare, gravare
ArHist V p. 285 (saec. XV in.) : diversis excommunicationum sententiis ... canonice ... i-tus.
CodEp I 2, p. 25 (a. 1447) : absolvantur omnes ... quibuscunque excommunicationibus et aliis censuris ... per Sedem Apostolicam ... i-ti.
Ita passim saec. XV—XVI, praec. excommunicatione, interdicto sim. (occ. simili sensu irretire nude positum
PrPrz p. 33, a. 1393 : violatores huiusmodi nostri decreti eo modo ... decernimus puniri, mulchtari et i-ri).
Praeterea regulari professione (monachum DŁUG. Hist. I p. 266 = II p. 26 ed.nov.), item in pignore (agrum :
StPPP XI p. 627, a. 1530 : sex iugera agri ... habet libera, in nullo pignore i-ta).
Mediopass. et refl. : uwikłać się w coś, popaść; incidere, immergi, praec. crimine, vitio sim., item indignatione divina ( DŁUG. Hist. II p. 66 = III p. 80 ed.nov. ), aere alieno sim. ( id. Hist. V p. 328 et saepius), etiam divitiis (de animo: NIC. BŁ. Serm. I p. 367 ).
3. przeszkodzić, wstrzymać; impedire
ΚοdΡοl II p. 578 (a. 1488) : mox sedimus pro tribunali taliter i-ti (cf. supra episcopus ... nos et partes granicies facientes retinuit nec ... limittare admisit).
4. kwestionować, podważać (akty prawne); in dubium vocare
KodWp III p. 141 (a. 1359) : ne ... dicta contractus unio ... in posterum queat i-ri aut mente nebulosa perfide violari.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)