Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INVICEM

Gramatyka
  • Formyinvicem, invicem
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana
  • Część mowyprzysłówek
Znaczenia
  • I.
    • 1. kolejno, na zmianę
    • 2. + (inter) se, sibi (ipsis); uterque, unus alteri, mutuo; inter aliquos wzajemnie, obustronnie
      • α. + ad invicem (adinvicem) descensus
      • β. + ab invicem
      • γ. + pro invicem:
      • δ. transl.+ post invicem jeden za drugim, raz za razem
        • a.
        • b.
    • 2. + Th. simul invicemrazem, wspólnie
    • 3. (singulare) jednakowo, na równi
  • II. zamiast, w zamian

Pełne hasło

INVICEM s. INVICEM
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • L.
  • A.
I. adv.
1. kolejno, na zmianę; alternis vicibus, vicissim.
2. wzajemnie, obustronnie; mutua vice, mutuo. Adduntur pron. refl. (inter) se, sibi (ipsis); item uterque, unus alteri, mutuo; inter aliquos ( ArPrawn V p. 502, saec. XV ex.ex : inter dominos prelatos et canonicos ... rixe ... sepius i-m oriebantur).
N. iuncturas
α. ad invicem (adinvicem) cf. et phil. descensus :
WROCŁ. Dial. fol. M IIa : descensus ad i-m ... formalis ... proprius est, quando descendentes convertuntur cum descensa sic, quod a descensa ad descendentes est bona consequentia et econuerso.
Simili sensu in invicem.
β. ab invicem cf. sq. Occ. sensu disiunctivo sublato
KodMp IV p. 20 (a. 1387) : villas ... ab i-m permutarunt.
γ. pro invicem:
KADŁUB. p. 106 : familiares Pithagore ... moriendi pro i-m pio contendere certamine.
Cf. Th. VII 2,184,70 sqq.
δ. post invicem jeden za drugim, raz za razem; vicibus continuis
KsgKaz p. 491 (a. 1400) : Bricala braxavit bis post i-m.
Cf. Th. VII 2,184,71 sqq.Occ. sensu latius transl. i. q.
a. alter alterum
AKapSąd III p. 234 (a. 1480) : quando videbimur i-m in Cuyawia.
Cf. Th. VII 2,177,70 sq.
b. inter se
StSyn III p. 5 : presentes ... ad i-m discordant.
CracArt I p. 108 (a. 1439) : concordati sunt in i-m Thomas ... et Michael.
APozn II p. 293 (a. 1495) : quicumque in vicem coniurantur vel condictantur ... absque scitu consulatus.
KodZagr p. 138 (a. 1504) : tunc imperatores... Thartari bella i-m videbantur habuisse.
Ita saepius.
2. razem, wspólnie; simul, una
KodPol III p. 152 (a. 1287) : villam ... homines castri mixti suis i. abbatis incolebant i-m commanentes hominibus.
KodWp II p. 186 (a. 1299) : bona sua hereditaria ... Manczniki et Otmarowo ... i-m sunt unita.
KsgŁawKr p. 297 (a. 1396) : Iohanni... et Clare conthorali ipsius et pueris eorum, quos i-m generaverunt.
AKapSąd II p. 41 (a. 1418) : dominus per triennium eis i-m commanere mandavit in affeccione matrimoniali.
Ita passim saec. XV—XVI. Cf. Th. VII 2,178,52 sqq. Simili sensu per abundantiam simul invicem :
ZabDziej IV 1, p. 36 (a. 1550) : facta est ... in bonis ... eorum, quae possidebant simul i-m, aequalis divisio.
Item
cum invicem :
KsgKaz p. 384 (a. 1396) : Diterich et Bohemus iterum braxant cum i-m (ed. invice) et antea eciam simul braxaverunt bene.
Ib. p. 386 (a. 1396) : Januch ... et Tampi braxant cum i-m (ed. invice) in unum celarium (ita corrigendus est uterque hic locus supra II 1477, 3 sqq. ).
Ib. p. 416 (a. 1397) : Swansch Dradomsky habet communitatem et retinuit communitatem cum Chochola et pepuleravit (sic ) pecora cum i-m (ed. invice).
ArHist III p. 48 (a. 1410) : consules ... statuerunt inter mercatores et vectores, quod ipsi debent cum i-m (ed. iunice) equitare uersus Wratisslauiam (cf. WilkLub p. 2 ubi legitur invicem sine cum).
3. (singulare) jednakowo, na równi; pariter, aeque
MPH II p. 168 (saec. XIII ex.ex) : duobus filiis suis accitis, quos i-m diligebat rex.
II. prp. c. gen. zamiast, w zamian; pro, loco.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)