Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INTROLIGO

Gramatyka
  • Formyintroligo, introlligo
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum
Znaczenia
  • I. iur.
    • 1. + aliquem wwiązać kogoś, tj. wprowadzić w posiadanie nieruchomości
    • 2. refl. et mediopass. wwiązać się, tj. wejść w posiadanie nieruchomości
  • II. + in asseribus in asseres alicui rei oprawiać książki
  • III.
    • 1. mediopass. zobowiązać się
    • 2. wprawiać, wbudowywać

Pełne hasło

INTROLIGO s. INTROLLIGO, -are, -avi, -atum
  • B.
I. iur. t. t. (Pol. wwiązać ad verbum redditur)
1. act. aliquem wwiązać kogoś, tj. wprowadzić w posiadanie nieruchomości; aliquem publica auctoritate in bonorum possessione collocare
KodWp III p. 92 (a. 1357) : eosque Iudeos ad talia bona nostrorum terrigenarum i-ntes.
KsgMaz I p. 9 (a. 1401) : si Iacobus ... non eliberavit, tunc prenominatus habet predictos in hereditatem ... intromittere et i-re.
Ib. p. 20 (a. 1403) : si non solvet ... Smislavam in hereditatem sine omni fraude ac dolo i-re debet.
Ita vulgo.
N. locut.
alicui cmethonem dać się komuś wwiązać w posiadłość kmiecia; aliquem in coloni sortis possessione collocare
KsgCzer p. 272 (a. 1423) : mihi debuisti i-re duos kmethones ... mihi non dedisti introligationem.
2. refl. et mediopass. wwiązać się, tj. wejść w posiadanie nieruchomości; in bonorum possessione collocari
KsgMaz I p. 84 (a. 1408) : minus iuste te i-sti et iniuste, quia tibi ius nec iudicium adiudicavit se i-re.
KodWp V p. 464 (a. 1428) : extunc habebunt potestatem se in ... alodia intromittere, i-re et tenere.
APozn I p. 2 (a. 1434) : si ... non persolveret, extunc ... Thomlyn in omnia bona Woytkonis i-ri potest.
Ita saepissime.
Syn. ad
1—2: intromittere ( supra 1 et 949, 43 et saepius), investire ( ArHist VI p. 31, a. 1468) .
Additur
iuridice ( APozn I p. 90, a. 1442) , violenter ( AGZ XII p. 63, a. 1439 ; ib. p. 115, a. 11443 et saepius). Constr. ad 1—2: indicatur quid quis possessione accipiat a. sq. acc. ?
AGZ XII p. 115 (a. 1443) : violenter i-vit se sibi domum suam in Laczke et in tres alias domus (nisi leg. in domum).
b. sq. ad supra 949, 39 et
TPaw IV p. 161 (a. 1408) : in quibus quinque marcis ... habet eundem Paulum ad partem hereditatis ... Janussij i-re.
Ita saepius. c. sq. de :
APozn I p. 219 (a. 1455) : quod si non faceret, extunc ... Nicolaus se de suis frugibus i-re debebit et frumentis.
d. sq. in c. acc. supra 949, 42 et 44 et vulgo. Indicantur relationes variae a. sq. dat. personae supra 13 et
StPPP IX p. 53 (a. 1457) : debet se i-re in medium censum sculteto.
b. sq. in c. abl. supra 15 et
KsgRWar p. 560 (a. 1528) : i-verunt... cives ... in domum Stanislai ... in debito.
ArPrawn I p. 265 (a. 1553) : i-bat actorem ... in bona partis adversae in summa principali.
c. sq. iuxta:
AGZ XI p. 268 (a. 1446) : i-sti te in campum meum violenter iuxta citacionem.
Ib. XII p. 195 (a. 1449) : da michi ministerialem ad i-ndum in villam Sulow iuxta meum lacrum.
d. sq. super:
TPaw VII p. 417 (a. 1424) : super secundos terminos judicium debet eos i-re.
II. oprawiać książki; libros compingere, glutinare, tegumentis instruere
AKapSąd II p. 576 (a. 1457) : sexternos Viatici nondum i-tos ... ad illuminandum datos.
Ib. I p. 447 (a. 1464) : librum Omeliarum in pargameno, bona scriptura scriptum et in asseribus dispositum i-tum.
Ita saepissime. Additur in asseribus ( supra 38 et ŹrWaw I p. 73, a. 1483) , in asseres ( CracImpr p. 25, a. 1493) , alicui rei ( StKapWł p. 29, a. 1500 : copiae metricis i-entur et applicentur).
III. singularia
1. mediopass. zobowiązać się; obligari
StPPP IX p. 42 (a. 1450) : Bydlowsky posuit ... pecunias in iure ... iuxta inscripcionem ipsius, sicuti i-tus fuit.
Cf. ILLIGO et OBLIGO.
2. wprawiać, wbudowywać; immittere, inserere
KH XLI p. 564 (a. 1457) : consules ... mutuaverunt Georgio pellifici ... pixidem sive bombardam alias «hufnica» ferream ... quod ipsam debet i-re et tenere paratam dum ... necessitas exiget.
AKapSąd II p. 713 (a. 1503) : si vero infra VI annos destruetur campana, extunc Marcus campatiarum fusor submisit se fusurum aliam propriis impensis et laboribus ac eandem i-ri in iugum procurare.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)