Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INTRA

Gramatyka
  • Formyintra
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana
  • Część mowyprzysłówek
Znaczenia
  • I.
    • A. propr. propr. et meton. wewnątrz, w środku
    • B.
      • 1. + ab intra ab extra)od wewnątrz, od strony wewnętrznej
      • 2.
        • a. do wewnątrz, do środka
        • b. + infra na dół
      • 1. propr.
        • a. wewnątrz, w środku, w głębi
        • b. głęboko, dogłębnie
      • 2.
        • a.
        • b.
      • 1. propr. propr. do (samego) wnętrza, do głębi
      • 2. usilnie, gorąco
      • 3. z miłością, serdecznie
  • II. acc. abl. gen.
    • A. de loco (propr. et meton.): wewnątrz, w czymś, w obrębie, w środku, wśród czegoś, (także) do wnętrza
      • α.
      • β. + intra se w sobie, w swoim sercu
      • γ. + ad intra aliquid
      • δ. w zakresie
    • B.
      • 1. w (prze)ciągu, w czasie trwania, przed upływem
      • 2. na przeciąg, na czas
    • C. i.q. inter (sensu reciproco)

Pełne hasło

INTRA adv. et prp.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • A.
  • H.
  • Ha.
I. adv.
A. propr. et meton. wewnątrz, w środku; intus, in alicuius rei parte interna.
B. de compositis
1. ab intra od wewnątrz, od strony wewnętrznej; a parte interiore (opp. ab extra)
MATTH. Rat. p. 131 : nihil ... ab i-a faciunt daemones ... ab extra vero inferunt molestias.
DŁUG. Hist. I p. 531 (=II p. 302 ed. nov.): pace ... foris et ab i-a proveniente.
ExPhys fol. e VII Ia : iste Anaxagoras ponit formam totaliter ab i-a, Auicenna vero totaliter ab extra, sed hoc dicit, quod secundum esse potentiale est ab i-a, actuale vero ab extra, et ista est .positio Aristotelis.
Tom. VII p. 268 (a. 1525) : meum cor ... sincerum, simplex et rectum et fidele et certo tale ab i-a, quale ab extra.
2. ad intra
a. do wewnątrz, do środka; intro, ad partem interiorem
MATTH. Dial. fol. XCIXa : qui ad exteriora effusi sunt, ad i-a non respiciunt.
Ib. fol. CXa : colligendo mentem ... ad i-a.
MatFil II p. 23 (a. 1413) : Deus ... agit ... non solum ad extra, ergo etiam ad i-a.
Cf. etiam ArHist V p. 122 (a. 1454).
b. confunditur c. v. infra na dół; partem in inferiorem
PP V p. 128 (a. 1428) : fossatum ... per quod infracadens aqua fluit vsque ad verum antiquum fluuium ... et ibi cadit ad i-a ad graniciem.
Cf. Th. VII 2, 44, 35 sqq. comp. interius
1. propr. et meton.
a. wewnątrz, w środku, w głębi; intus, in parte interiore (opp. exterius).
b. głęboko, dogłębnie; profunde, penitus.
2. per confusionem
a.
loco adv.
inferius :
KodMp II p. 240 (a. 1318) : vt priuilegium ... super quibusdam ... iuribus, vt i-ius patebit, a nobis optentum ... dignaremur innouare.
b.
loco adv.
interim:
DokMp II p. 201 (a. 1434) : quod ... Piechna debuit facere post ipsius mortem ... hoc ipsum fecit in vita sua temporali, i-ius quod sana viguit in humanis.
comp. intimius (cf. Th. VII 1, 2215, 52—3) (sensu transl. ) głęboko, z głębi serca; profunde, alte, ex imo pectore
KodWp III p. 319 (a. 1368) : ut eum, per quem regimus et principamus in terris, pro nobis i-ius interpellent.
KsgRachKr I p. 204 (a. 1368) : Nicolaus ... nobis magnarum precum instancia i-ius supplicauit vt eqs.
ArHist XII p. 263 (a. 1372) : fratrem ... recommendo, i-ius supplicando, quatenus eqs.
Ita saepius. superl. intime
1. propr. do (samego) wnętrza, do głębi; profunde, penitus.
2. usilnie, gorąco; diligenter. Glossa Pol.
RFil XXIII p. 303 (a. 1436—44): i-e «pilnie».
3. z miłością, serdecznie; amantissime, benevole
RFil XXIII p. 305 (a. 1436—44) : i-e «siedecznie».
Ib. p. 307 : i-e «milosiernye» amat.
II. prp. [de regimine: iungitur c. acc. , nonnumquam c. abl. (saec. XIV—XV), perraro c. gen. infra 14 et
KodKWil p. 58 (a. 1398) : in cuius cubelli tectura supra est unicornus exsculptus et i-a tecture cervus.]
A. de loco (propr. et meton.): wewnątrz, w czymś, w obrębie, w środku, wśród czegoś, (także) do wnętrza; intus, inter, in (c. abl. vel etiam acc. ); opp. extra.
N.
α. sensu insolito
CodSil(M) I p. 9 (a. 985—992): ab ipsa Alemura usque in terram Milze et a fine Milze recte i-a Odere et exinde ducente iuxta flumen Oddera usque in predictam civitatem Schinesghe.
β. intra se w sobie, w swoim sercu; secum, in animo suo
DokMp I p. 395 (a. 1415) : non compulsus nec coactus, sed de bona ac spontanea sua voluntate maturaque deliberatione i-a se praehabita ... resignavit.
AKapSąd II p. 88 (a. 1433) : plebanus ... sanus mente et corpore maturaque i-a se prehabita deliberacione ... cessit.
Ita saepissime.
γ. per abundantiam dicitur ad intra aliquid i. q. intro
AGZ VIII p. 24 (a. 1386) : molendinum facere super aquam Yessel ad i-a nemora ... et eciam alia molendina venaciones, piscaciones ad i-a granicies dicte nostre ville.
δ. w zakresie; de aliqua re
ArLit p. 76 (a. 1521) : doctor ... iuris vel medicinae promoveri volens in sacra theologia ... i-a Sententias ([i. quantum ad quaestiones in Sententiis Petri Lombardi contentas attinet) ]quater respondere tenebitur.
B. de tempore
1. w (prze)ciągu, w czasie trwania, przed upływem; in c. abl. , per, dum aliquid fit.
2. na przeciąg, na czas; in tempus
KH XLIV p. 50 (a. 1518) : gvardianus venit in navim et attulit salvum conductum peregrinis i-a 6 septimanas confectum.
C. (c. acc. personae) i.q. inter (sensu reciproco); (po)między.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)