Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INTERPELLO

Gramatyka
  • Formyinterpello, interpellata
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum -orum
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I. przerywać, przeszkadzać
  • II.
    • 1. prosić, nagabywać, interpelować, orędować, wstawiać się za kimś
      • α. + aliquem verbis impudicis (turpibus) obrzucić obelgami
      • β. + aliquem legitime zgłaszać pretensje prawne do kogoś
    • 2.
      • a. + pro aliquo przemawiać świadczyć za kimś, być korzystnym dla kogoś
      • b. + aliqua re interpellante i. fere q. za pośrednictwem
      • c. powoływać się na coś

Pełne hasło

INTERPELLO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • A.
  • N.
  • K.
I. przerywać, przeszkadzać; interrumpere, impedire (saec. XV ex. — XVI).
Constr. sq. acc. personae vel rei. N. eodem sensu
interpellatum reddere :
ListMił . p. 54 : nulla temporis intropellacio amiciciam nostram i-tam reddere posset.
II.
1. prosić, nagabywać, interpelować, orędować, wstawiać się za kimś; postulare, petere, rogare, precari, se interponere pro aliquo.
Inde
part. perf. pro subst. interpellata,, -orum n. żądania; postulata
DŁUG. LibBen I p. 593 : satius ... existimantes precariae regiae postulationi assentire, quam illam refellere, offerunt se i-ta facturos omnia.
N. locut.
α. aliquem verbis impudicis (turpibus) obrzucić obelgami; contumeliis afficere
ZabDziej II p. 353 (a. 1486) : relicta ... proponit contra Gregorium ... quomodo ipsam percussit ... et ipsam pro ipsius honestate verbis impudicis i-vit ... quam infamiam et percussionem revocat ad centum florenos.
AKapSąd II p. 781 (a. 1513) : ceperunt ipsos custodes verbis turpibus i-re provocando, ut si quispiam ausus foret cum ipsis congredi.
β. aliquem legitime zgłaszać pretensje prawne do kogoś; ius suum ab aliquo exsequi
StPPP III p. 87 : si ... creditor ... debitum non exegerit neque debitori propterea actionem iuridicam intentaverit aut ipsum legitime i-erit.
Constr. indicatur quem
a. sq. acc. personae. b. sq. apud. Indicatur quid a. sq. acc.
DŁUG. Hist. III p. 316 : duobus oppidus ... eius regis i-ntibus succursum.
b. sq. abl. (v. gr. orationibus, precibus sim.). c. sq. ad infra 53. d. sq. de. e. sq. in c. acc.
DŁUG. Hist. I p. 463(= II p. 341 ed. nov.) : sanctus Aegidius ... illi dixit: nisi me in advocatum i-eris, mortem ... nullatenus evadere poteris.
f. sq. per :
VAdAnt p. 27, 1 : misit legatos cum litteris, per quos (v. I. quas) domnum apostolicum de sancti uiri reditu i-at.
g. sq. pro (saepissime). h. sq. quatenus :
APozn I p. 241 (a. 1456) : capitaneus ... i-vit pro eisdem pellificibus ad petitionem eorundem, quatenus prefatum censum ... mutaremus.
i. sq. ut.
2. varia et singularia
a. pro aliquo przemawiać świadczyć za kimś, być korzystnym dla kogoś; alicui prodesse, expedire, testem esse
UrkBBr p. 102 (a. 1284) : cum dies statuta in ... arbitrio i-et pro nobis (cf. contextum ).
CodSil X p. 160 (a. 1347) : illorum ... pro quibus constans devotio ac approbata sinceritas meritorumque precellens fragrancia i-ant.
b. in. locut. aliqua re interpellante i. fere q. za pośrednictwem; aliqua re media
PommUB p. 143 (a. 1258) : quorum religiosorum suffragantibus meritis et meritorum suffragiis i-ntibus a Domino pro terrenis celestia... recipiamus.
c. powoływać się na coś; (causam) interponere
Tom. III p. 448 (a. 1515) : minime dubito, quin ... Lithuani extrahant hinc maiestatem regiam ... jam tum pestem vicinam, tum alia, que maiestatem ipsius permovere ad id possent, i-ant.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)