Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INTERIM

Gramatyka
  • Formyinterim, interrim
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana
Znaczenia
  • I.
    • 1.
      • a. tymczasem, przez ten czas
        • α. abl. abs.
        • β. enunt.+ donec, dum, quoad; quando
      • b. (sensu adversativo) natomiast, jednakże
    • 2.
    • 3. czasem, niekiedy, nieraz
  • II. coni. dopóki, jak długo
  • III. meton. (jako tytuł książeczki, zawierającej) Interim augsburskie, tj. rozporządzenie cesarza Karola V z r. 1548 zawieszające spory religijne w Niemczech aż do uregulowania ich na soborze

Pełne hasło

INTERIM s. INTERRIM
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • A.
  • N.
I. adv.
1.
a. tymczasem, przez ten czas; interea. Glossa Pol.
ArLit III p. 108 (a. 1450) : i-m«wtem».
Iuxta ponuntur (quasi explicative)
α. abl. abs.
Lites I p. 99 (a. 1339) : pro prima et secunda dilatione et quod i-m dictis dilationibus pendentibus possit producere testes.
AKapSąd II p. 4 (a. 1404) : i-m durante tempore messis ... Albertus ... mittat etc.
Ib. III p. 128 (a. 1509) : si ... malefactores ... i-m lite pendente bona et res suas distrahere ... voluerint.
β. enunt. temporales c. donec, dum, quoad; item c. quando ( RachJag p. 560, a. 1419—20 : pro feno dato ... hospitibus i-m, quando in Cracouia iacuerunt).
N. praec. iuncturas
interim quo (quod) w tym czasie jak, jak długo, dopóki; dum, donec, quoad (cf. infra II)
CodSil XIV p. 44 (a. 1350) : quilibet piscator solvit pro piscibus IX grossos septimanatim i-m, quod aqua non congelatur, sed cum congelatur, possunt piscari per suos.
KodWp III p. 147 (a. 1360) : villani ... in nemoribus ... locandi i-m, quod domini earundem ... villarum libertatem servabunt, gaudebunt a solucione decimalis pecunie libertate.
StPPP XI p. 209 (a. 1445) : Ian ... debet probare i-m, quod iudicium sedet.
JAC. PAR. Serm. fol. 35a : i-m quod heretici sunt occulti et non dampnosi fidelibus, tollerandi sunt ab ecclesia.
PP II p. 56 (a. 1448) : i-m autem, quo ipsum Bernardum ... contingat molendinum, ab omni solucione ... eum absoluimus.
DŁUG. Op. p. 227 : erat illi mos quotidianus ... sub omni vitae suae cursu i-m, quo degebat in saeculo, iugiter observatus.
ArSang V p. 23 (a. 1480) : i-m vero, quo piscina non fuerit facta, praefatus dominus ... libere utetur pratis.
Ita vulgo usque ad saec. XVI.
b. (sensu adversativo) natomiast, jednakże; attamen, vero (saec. XV—XVI).
2. tymczasowo, na razie, chwilowo·, ad tempus determinatum (saec. XV).
3. czasem, niekiedy, nieraz; interdum, nonnumquam.
N. iuncturam
interim ... interim et in fine najpierw... potem ... w końcu; primum... ... deinde ... denique
AKapSąd III p. 133 (a. 1509) : ad quam summam ... i-m mediam marcam, i-m fertonem et infine contractus ... tres sexagenas ... dedit.
II. coni. dopóki, jak długo; quamdiu, dum, donec
KodWp III p. 386 (a. 1372) : de quibus centum marcis nos ... singulis annis i-mque dictam pecuniam apud nos habebimus, ad altare ... decem marcarum redditus ... dare tenemur.
CodEp I 2, p. 201 (a. 1460) : ab eodem festo Petri et Pauli ... et consequenter, i-m quidem guerra nostrae maiestatis durat, ipsi castellano ... tria milia florenorum ... solvere ... promittimus (ib. infra: quae damna castellanus , i-m quidem dictum tenuit castrum, percepit).
ŹrWaw I p. 99 (a. 1492) : totum ius patronatus ... altarium ... cum ... totali iure successionis ... olim Stanislao ... i-m vixit in humanis ... competebant.
Simili sensu
donec interim :
DŁUG. LibBen I p. 556 : idque es firment medio iuramento ... donec i-m sunt vicarii, custodituros.
III. meton. (jako tytuł książeczki, zawierającej) Interim augsburskie, tj. rozporządzenie cesarza Karola V z r. 1548 zawieszające spory religijne w Niemczech aż do uregulowania ich na soborze; (inscriptio libelli, quae est) Interim. i. Caroli V imperatoris declaratio religionis in comitiis Augustae a. 1548 publicata, qua constituit exercitium religionis, quod interim in imperio Romano usque ad definitionem concilii generalis esse debeat
RachDw I p. 279 (a. 1548) : ab introligatione 2 libellorum: unius regestri et alterius dicti Interim.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)