- Dc.
- B.
- L.
- H.
- Ha.
- N.
- K.
I.
iur.
t. t. szkoda, strata, zwł. stracone
korzyści i zyski wskutek powstania pewnej szkody i stąd zobowiązanie do
wynagrodzenia strat i szkód zaistniałych;
damnum,
praec. lucrum amissum ac inde recompensationis obligatio, actus
satisfaciendi in rebus (cf. explicationem infra
853,22sqq.)
KodMp II p. 104 (a. 1256) : spoliatores eorum ... teneantur ... habitatoribus ipso iure ablata restituere ac omne i-e.
DokSul p. 329 (a. 1267) : petit eam possessionem sibi restitui cum omnibus fructibus perceptis ab ipso ... quos extimat mille marcas; petit etiam expensas propter hoc factas et ... damna et i-e, quae extimat duodecim marcas.
DyplMog p. 38 (a. 1315) : si a quoquam dictorum aliquid contrarium ... attemptari contigerit, ad omne me obligo i-e.
PommUrk V p. 512 (a. 1320) : petentes ... eundem ... ad expensas et dampna et i-e resarcienda cum fructibus inde perceptis finaliter condempnari, expensas vero et dampna et i-e, que occasione huius violencie sustinuerunt, ad valorem XXX marcarum estimarunt.
CodSil V p. 180 (a. 1340) : qua multa soluta ... et expensis, dampnis et i-e resarcitis ... predicta omnia ... in sua permaneant firmitate.
ConcPol X p. 393 (a. 1410) : tam iudici ... quam parti ... de iniuriis, dampnis, expensis et i-e prius per eundem ... fuerit satisfactum.Ita saepius usque ad saec. XVI.
N. explicationem,
quam affert
GLcerv p. 606 : i-e quandoque significat damnum, quod euenit, quandoque lucrum amissum ... verbi gratia ... cum damnum mihi euenit, tu teneris ad i-e mihi praestandum, id est damnum, quod passus sum, resarciendum; exemplum de lucro amisso: debuisti mihi soluere centum Romae, tu ... dederas (ed. desideras) Bononię: aestimandum est, quantum interfuerit mea, pecuniam suo loco mihi solutam fuisse, id est lucrum, quod ex mea negotiatione ex eo loco facere potuissem.
N.
straty poniesione na służbie władcy; damna, quae quis tulit, cum principi operam praeberet
DokMp I p. 386 (a. 1414) : advocatus et successores sui ... nobis ... ad omnes expeditiones ... suis ... damnis, i-e et expensis irrecusabiliter servire tenebuntur.
Iuncturae verbales
α. (damnum, expensa et) interesse emergit (
AKapSąd III
p. 366, a.
1469)
.
β.
(damna, expensas et) interesse aestimare
(
AKapSąd III
p. 213, a.
1528)
, declarare (
KodWp II
p. 392, a.
1326)
:
item ab aliquo
exigere (
Dogiel IV p. 279, a. 1531) , (re)petere (pro aliqua re:Lites II p. 57, a. 1412 ; propter aliquid ib. p. 58 ; ; in aliquo: AKapSąd III p. 128, a. 1509).
γ. alicui facere (
KodUJ I
p. 10, a.
1388
;
ArPrawn X p. 237, a.
1408
; in lite
ib.
p. 270, a.
1409)
, praestare (occasione
alicuius rei:
AKapSąd III
p. 157,
a. 1511)
, reficere, resarcire, restituere (
supra 1
et 11
et
KodWp III
p. 299, a.
1367
et saepius),
solvere (
KodWp V
p. 222, a.
1414
;
KsgPrzem I
p. 139, a.
1426
et saepius).
δ. a (damnis, sumptibus, laboribus et) interesse aliquem indemnem
reddere (
DokMp I
p. 257, a.
1392).
ε. ad (expensas, damna ac) interesse aliquem cogere (
AKapSąd III
p. 213, a.
1528)
, condemnare (
PommUrk V
p. 512, a.
1320
;
KodUJ II
p. 45, a.
1444
et saepius;
item in damnis et interesse:
AKapSąd III
p. 157, a.
1511)
; item alicui se obligare
(
supra 853,9
), teneri (
RHist XXX
p. 170, a.
1304
;
ConcPol X
p. 354, a.
1327—1331
;
KodWp III
p. 139,
a. 1359
et vulgo).
ζ. de (iniuriis, damnis, expensis
et) interesse alicui satisfacere
supra 863,20.
Constr.
a.
sq.
gen.
DANT.
in
Tom. XIII p. 227 (a. 1531) : cum damnis et i-e utriusque partis.b. sq. ad:
AKapSąd III p. 277 (a. 1501) : petens ... ipsam sibi ad i-e ad C marcas ... condemnari.
II.
1.
interes, korzyść, pożytek, dobro; commodum, utilitas,
bonum
PommUrk V p. 60 (a. 1312) : predicta domus parvas res ... obtinebit ... pro ipsius commodis, i-e et profectu.
KodUJ I p. 31 (a. 1400) : pro quorum nepotum i-e ... Anna agebat et causam iudicialiter intemptabat praenominato Byenyek.
Lites II p. 172 (a. 1413) : hoc propter utilitatem et comodum ac i-e Ordinis ... fore actum.
WŁODK. ScrSel I p. 221 : quorum principum i-e privatum non vertitur.
KodPol II p. 398 (a. 1423) : quo termino veniente ... partes ... pro suo i-e testes, literas ... et alia jura ac munimenta ... produxerunt.Ita vulgo.
Constr.
sq. gen. subi.
2.
słuszny dochód, zysk, procent z czegoś (zwł. z posiadłości ziemskiej);
lucrum honestum, reditus, fenus (praec. quod ex praediis locatis capitur)
Tom. VIII p. 63 (a. 1526) : cum ... dominus ... debitum dotis maternae ... et ejusdem dotis i-e a nobis exegisset etc.
Ib. XII p. 251 (a. 1530) : pecuniae ... per proprium nuntium Romam mittantur, non per cambium propter i-e sive discretionem, ut illi vocant.
Ib. XIV p. 15 (a. 1532) : quinque milia ducatorum ... a quibus illi pro i-e quotannis quingentos ducatos pendimus.
III.
uprawnienie, pozwolenie, prawo; libertas, venia,
licentia, ius
DŁUG. LibBen III p. 151 : quoties ecclesia ... vacat, toties praepositus et conventus monasterii ... habent facultatem et i-e, ut pro sua medietate personam idoneam praesentent.
ZabDziej III p. 501 (a. 1498) : ad quod testamentum se i-e habere dicebat, petens illud per me notarium publicum ... transscribi.
StPPP VI p. 166 (a. 1519) : omnes ad praefata bona quodcunque ius sive aliquod i-e ad eadem se habere praetendentes.
Ib. p. 212 (a. 1523) : quae sorores etiam habent i-e pro eisdem bonis.
CracArt II p. 350 (a. 1538) : cuiusdam iuvenis se ius et i-e habere ad illud symphonale pretendentis.
Ib. p. 419 (a. 1542) : Jacobus ... asseruit duas sorores esse, que ad eadem bona i-e habent.Ita saepius.
N.
kompetencja, zakres działania organu władzy;
auctoritas, potestas alicui concessa
AKapSąd II p. 80 (a. 1430) : quomodo Gnyr civis ... filios ... ad tui (i. procuratoris ) presenciam pro bonis advocacie ... que et nostrum (i. regis ) tangant i-e, evocaret in causam; ideo requirimus ... quatinus causam ... ad nostri presenciam et adventum ... differas iudicandam.
Constr.
sq.
ad vel pro
(ut supra).